रामायण 2.88 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 88→

[rm-2-88] • 27 श्लोकाः

दीर्घकालोषितस् तस्मिन् गिरौ गिरिवनप्रियः। विदेह्याः प्रियमाकाङ्क्षन् स्वं च चित्तं विलोभयन्।

dīrghakāloṣitas tasmin girau girivanapriyaḥ. videhyāḥ priyamākāṅkṣan svaṃ ca cittaṃ vilobhayan.

अथ दाशरथिश् चित्रं चित्रकूटम् अदर्शयत्। भार्याम् अमरसंकाशः शचीम् इव पुरंदरः।

atha dāśarathiś citraṃ citrakūṭam adarśayat. bhāryām amarasaṃkāśaḥ śacīm iva puraṃdaraḥ.

न राज्याद् भ्रंशनं भद्रे न सुहृद्भिर् विनाभवः। मनो मे बाधते दृष्ट्वा रमणीयम् इमं गिरिम्।

na rājyād bhraṃśanaṃ bhadre na suhṛdbhir vinābhavaḥ. mano me bādhate dṛṣṭvā ramaṇīyam imaṃ girim.

पश्येमम् अचलं भद्रे नानाद्विजगणायुतम्। शिखरैः खम् इवोद्विद्धैर् धातुमद्भिर् विभूषितम्।

paśyemam acalaṃ bhadre nānādvijagaṇāyutam. śikharaiḥ kham ivodviddhair dhātumadbhir vibhūṣitam.

के चिद् रजतसंकाशाः के चित् क्षतजसंनिभाः। पीतमाञ्जिष्ठवर्णाश् च के चिन् मणिवरप्रभाः।

ke cid rajatasaṃkāśāḥ ke cit kṣatajasaṃnibhāḥ. pītamāñjiṣṭhavarṇāś ca ke cin maṇivaraprabhāḥ.

पुष्यार्ककेतुकाभाश् च के चिज् ज्योती रसप्रभाः। विराजन्ते ऽचलेन्द्रस्य देशा धातुविभूषिताः।

puṣyārkaketukābhāś ca ke cij jyotī rasaprabhāḥ. virājante 'calendrasya deśā dhātuvibhūṣitāḥ.

नानामृगगणद्वीपितरक्ष्वृक्षगणैर् वृतः। अदुष्टैर् भात्य् अयं शैलो बहुपक्षिसमाकुलः।

nānāmṛgagaṇadvīpitarakṣvṛkṣagaṇair vṛtaḥ. aduṣṭair bhāty ayaṃ śailo bahupakṣisamākulaḥ.

आम्रजम्ब्वसनैर् लोध्रैः प्रियालैः पनसैर् धवैः। अङ्कोलैर् भव्यतिनिशैर् बिल्वतिन्दुकवेणुभिः।

āmrajambvasanair lodhraiḥ priyālaiḥ panasair dhavaiḥ. aṅkolair bhavyatiniśair bilvatindukaveṇubhiḥ.

काश्मर्यरिष्टवरणैर् मधूकैस् तिलकैस् तथा। बदर्यामलकैर् नीपैर् वेत्रधन्वनबीजकैः।

kāśmaryariṣṭavaraṇair madhūkais tilakais tathā. badaryāmalakair nīpair vetradhanvanabījakaiḥ.

पुष्पवद्भिः फलोपेतैश् छायावद्भिर् मनोरमैः। एवमादिभिर् आकीर्णः श्रियं पुष्यत्य् अयं गिरिः।

puṣpavadbhiḥ phalopetaiś chāyāvadbhir manoramaiḥ. evamādibhir ākīrṇaḥ śriyaṃ puṣyaty ayaṃ giriḥ.

शैलप्रस्थेषु रम्येषु पश्येमान् कामहर्षणान्। किन्नरान् द्वंद्वशो भद्रे रममाणान् मनस्विनः।

śailaprastheṣu ramyeṣu paśyemān kāmaharṣaṇān. kinnarān dvaṃdvaśo bhadre ramamāṇān manasvinaḥ.

शाखावसक्तान् खड्गांश् च प्रवराण्य् अम्बराणि च। पश्य विद्याधरस्त्रीणां क्रीडेद् देशान् मनोरमान्।

śākhāvasaktān khaḍgāṃś ca pravarāṇy ambarāṇi ca. paśya vidyādharastrīṇāṃ krīḍed deśān manoramān.

जलप्रपातैर् उद्भेदैर् निष्यन्दैश् च क्व चित् क्व चित्। स्रवद्भिर् भात्य् अयं शैलः स्रवन् मद इव द्विपः।

jalaprapātair udbhedair niṣyandaiś ca kva cit kva cit. sravadbhir bhāty ayaṃ śailaḥ sravan mada iva dvipaḥ.

गुहासमीरणो गन्धान् नानापुष्पभवान् वहन्। घ्राणतर्पणम् अभ्येत्य कं नरं न प्रहर्षयेत्।

guhāsamīraṇo gandhān nānāpuṣpabhavān vahan. ghrāṇatarpaṇam abhyetya kaṃ naraṃ na praharṣayet.

यदीह शरदो ऽनेकास् त्वया सार्धम् अनिन्दिते। लक्ष्मणेन च वत्स्यामि न मां शोकः प्रधक्ष्यति।

yadīha śarado 'nekās tvayā sārdham anindite. lakṣmaṇena ca vatsyāmi na māṃ śokaḥ pradhakṣyati.

बहुपुष्पफले रम्ये नानाद्विजगणायुते। विचित्रशिखरे ह्य् अस्मिन् रतवान् अस्मि भामिनि।

bahupuṣpaphale ramye nānādvijagaṇāyute. vicitraśikhare hy asmin ratavān asmi bhāmini.

अनेन वनवासेन मया प्राप्तं फलद्वयम्। पितुश् चानृणता धर्मे भरतस्य प्रियं तथा।

anena vanavāsena mayā prāptaṃ phaladvayam. pituś cānṛṇatā dharme bharatasya priyaṃ tathā.

वैदेहि रमसे कच्चिच् चित्रकूटे मया सह। पश्यन्ती विविधान् भावान् मनोवाक्कायसंयतान्।

vaidehi ramase kaccic citrakūṭe mayā saha. paśyantī vividhān bhāvān manovākkāyasaṃyatān.

इदम् एवामृतं प्राहू राज्ञां राजर्षयः परे। वनवासं भवार्थाय प्रेत्य मे प्रपितामहाः।

idam evāmṛtaṃ prāhū rājñāṃ rājarṣayaḥ pare. vanavāsaṃ bhavārthāya pretya me prapitāmahāḥ.

शिलाः शैलस्य शोभन्ते विशालाः शतशो ऽभितः। बहुला बहुलैर् वर्णैर् नीलपीतसितारुणैः।

śilāḥ śailasya śobhante viśālāḥ śataśo 'bhitaḥ. bahulā bahulair varṇair nīlapītasitāruṇaiḥ.

निशि भान्त्य् अचलेन्द्रस्य हुताशनशिखा इव। ओषध्यः स्वप्रभा लक्ष्म्या भ्राजमानाः सहस्रशः।

niśi bhānty acalendrasya hutāśanaśikhā iva. oṣadhyaḥ svaprabhā lakṣmyā bhrājamānāḥ sahasraśaḥ.

के चित् क्षयनिभा देशाः के चिद् उद्यानसंनिभाः। के चिद् एकशिला भान्ति पर्वतस्यास्य भामिनि।

ke cit kṣayanibhā deśāḥ ke cid udyānasaṃnibhāḥ. ke cid ekaśilā bhānti parvatasyāsya bhāmini.

भित्त्वेव वसुधां भाति चित्रकूटः समुत्थितः। चित्रकूटस्य कूटो ऽसौ दृश्यते सर्वतः शिवः।

bhittveva vasudhāṃ bhāti citrakūṭaḥ samutthitaḥ. citrakūṭasya kūṭo 'sau dṛśyate sarvataḥ śivaḥ.

कुष्ठपुंनागतगरभूर्जपत्रोत्तरच्छदान्। कामिनां स्वास्तरान् पश्य कुशेशयदलायुतान्।

kuṣṭhapuṃnāgatagarabhūrjapatrottaracchadān. kāmināṃ svāstarān paśya kuśeśayadalāyutān.

मृदिताश् चापविद्धाश् च दृश्यन्ते कमलस्रजः। कामिभिर् वनिते पश्य फलानि विविधानि च।

mṛditāś cāpaviddhāś ca dṛśyante kamalasrajaḥ. kāmibhir vanite paśya phalāni vividhāni ca.

वस्वौकसारां नलिनीम् अत्येतीवोत्तरान् कुरून्। पर्वतश् चित्रकूटो ऽसौ बहुमूलफलोदकः।

vasvaukasārāṃ nalinīm atyetīvottarān kurūn. parvataś citrakūṭo 'sau bahumūlaphalodakaḥ.

इमं तु कालं वनिते विजह्रिवांस् त्वया च सीते सह लक्ष्मणेन च। रतिं प्रपत्स्ये कुलधर्मवर्धिनीं सतां पथि स्वैर् नियमैः परैः स्थितः।

imaṃ tu kālaṃ vanite vijahrivāṃs tvayā ca sīte saha lakṣmaṇena ca. ratiṃ prapatsye kuladharmavardhinīṃ satāṃ pathi svair niyamaiḥ paraiḥ sthitaḥ.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...