रामायण 2.89 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 89→

[rm-2-89] • 19 श्लोकाः

अथ शैलाद् विनिष्क्रम्य मैथिलीं कोसलेश्वरः। अदर्शयच् छुभजलां रम्यां मन्दाकिनीं नदीम्।

atha śailād viniṣkramya maithilīṃ kosaleśvaraḥ. adarśayac chubhajalāṃ ramyāṃ mandākinīṃ nadīm.

अब्रवीच् च वरारोहां चारुचन्द्रनिभाननाम्। विदेहराजस्य सुतां रामो राजीवलोचनः।

abravīc ca varārohāṃ cārucandranibhānanām. videharājasya sutāṃ rāmo rājīvalocanaḥ.

विचित्रपुलिनां रम्यां हंससारससेविताम्। कुसुमैर् उपसंपन्नां पश्य मन्दाकिनीं नदीम्।

vicitrapulināṃ ramyāṃ haṃsasārasasevitām. kusumair upasaṃpannāṃ paśya mandākinīṃ nadīm.

नानाविधैस् तीररुहैर् वृतां पुष्पफलद्रुमैः। राजन्तीं राजराजस्य नलिनीम् इव सर्वतः।

nānāvidhais tīraruhair vṛtāṃ puṣpaphaladrumaiḥ. rājantīṃ rājarājasya nalinīm iva sarvataḥ.

मृगयूथनिपीतानि कलुषाम्भांसि साम्प्रतम्। तीर्थानि रमणीयानि रतिं संजनयन्ति मे।

mṛgayūthanipītāni kaluṣāmbhāṃsi sāmpratam. tīrthāni ramaṇīyāni ratiṃ saṃjanayanti me.

जटाजिनधराः काले वल्कलोत्तरवाससः। ऋषयस् त्व् अवगाहन्ते नदीं मन्दाकिनीं प्रिये।

jaṭājinadharāḥ kāle valkalottaravāsasaḥ. ṛṣayas tv avagāhante nadīṃ mandākinīṃ priye.

आदित्यम् उपतिष्ठन्ते नियमाद् ऊर्ध्वबाहवः। एते ऽपरे विशालाक्षि मुनयः संशितव्रताः।

ādityam upatiṣṭhante niyamād ūrdhvabāhavaḥ. ete 'pare viśālākṣi munayaḥ saṃśitavratāḥ.

मारुतोद्धूत शिखरैः प्रनृत्त इव पर्वतः। पादपैः पत्रपुष्पाणि सृजद्भिर् अभितो नदीम्।

mārutoddhūta śikharaiḥ pranṛtta iva parvataḥ. pādapaiḥ patrapuṣpāṇi sṛjadbhir abhito nadīm.

कच्चिन् मणिनिकाशोदां कच्चित् पुलिनशालिनीम्। कच्चित् सिद्धजनाकीर्णां पश्य मन्दाकिनीं नदीम्।

kaccin maṇinikāśodāṃ kaccit pulinaśālinīm. kaccit siddhajanākīrṇāṃ paśya mandākinīṃ nadīm.

निर्धूतान् वायुना पश्य विततान् पुष्पसंचयान्। पोप्लूयमानान् अपरान् पश्य त्वं जलमध्यगान्।

nirdhūtān vāyunā paśya vitatān puṣpasaṃcayān. poplūyamānān aparān paśya tvaṃ jalamadhyagān.

तांश् चातिवल्गु वचसो रथाङ्गाह्वयना द्विजाः। अधिरोहन्ति कल्याणि निष्कूजन्तः शुभा गिरः।

tāṃś cātivalgu vacaso rathāṅgāhvayanā dvijāḥ. adhirohanti kalyāṇi niṣkūjantaḥ śubhā giraḥ.

दर्शनं चित्रकूटस्य मन्दाकिन्याश् च शोभने। अधिकं पुरवासाच् च मन्ये च तव दर्शनात्।

darśanaṃ citrakūṭasya mandākinyāś ca śobhane. adhikaṃ puravāsāc ca manye ca tava darśanāt.

विधूतकलुषैः सिद्धैस् तपोदमशमान्वितैः। नित्यविक्षोभित जलां विहाहस्व मया सह।

vidhūtakaluṣaiḥ siddhais tapodamaśamānvitaiḥ. nityavikṣobhita jalāṃ vihāhasva mayā saha.

सखीवच् च विगाहस्व सीते मन्दकिनीम् इमाम्। कमलान्य् अवमज्जन्ती पुष्कराणि च भामिनि।

sakhīvac ca vigāhasva sīte mandakinīm imām. kamalāny avamajjantī puṣkarāṇi ca bhāmini.

त्वं पौरजनवद् व्यालान् अयोध्याम् इव पर्वतम्। मन्यस्व वनिते नित्यं सरयूवद् इमां नदीम्।

tvaṃ paurajanavad vyālān ayodhyām iva parvatam. manyasva vanite nityaṃ sarayūvad imāṃ nadīm.

लक्ष्मणश् चैव धर्मात्मा मन्निदेशे व्यवस्थितः। त्वं चानुकूला वैदेहि प्रीतिं जनयथो मम।

lakṣmaṇaś caiva dharmātmā mannideśe vyavasthitaḥ. tvaṃ cānukūlā vaidehi prītiṃ janayatho mama.

उपस्पृशंस् त्रिषवणं मधुमूलफलाशनः। नायोध्यायै न राज्याय स्पृहये ऽद्य त्वया सह।

upaspṛśaṃs triṣavaṇaṃ madhumūlaphalāśanaḥ. nāyodhyāyai na rājyāya spṛhaye 'dya tvayā saha.

इमां हि रम्यां गजयूथलोलितां निपीततोयां गजसिंहवानरैः। सुपुष्पितैः पुष्पधरैर् अलंकृतां न सो ऽस्ति यः स्यान् न गतक्रमः सुखी।

imāṃ hi ramyāṃ gajayūthalolitāṃ nipītatoyāṃ gajasiṃhavānaraiḥ. supuṣpitaiḥ puṣpadharair alaṃkṛtāṃ na so 'sti yaḥ syān na gatakramaḥ sukhī.

इतीव रामो बहुसंगतं वचः प्रिया सहायः सरितं प्रति ब्रुवन्। चचार रम्यं नयनाञ्जनप्रभं स चित्रकूटं रघुवंशवर्धनः।

itīva rāmo bahusaṃgataṃ vacaḥ priyā sahāyaḥ saritaṃ prati bruvan. cacāra ramyaṃ nayanāñjanaprabhaṃ sa citrakūṭaṃ raghuvaṃśavardhanaḥ.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...