रामायण 2.83 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 83→

[rm-2-83] • 22 श्लोकाः

व्युष्य रात्रिं तु तत्रैव गङ्गाकूले स राघवः। भरतः काल्यम् उत्थाय शत्रुघ्नम् इदम् अब्रवीत्।

vyuṣya rātriṃ tu tatraiva gaṅgākūle sa rāghavaḥ. bharataḥ kālyam utthāya śatrughnam idam abravīt.

शत्रुघोत्तिष्ठ किं शेषे निषादाधिपतिं गुहम्। शीघ्रम् आनय भद्रं ते तारयिष्यति वाहिनीम्।

śatrughottiṣṭha kiṃ śeṣe niṣādādhipatiṃ guham. śīghram ānaya bhadraṃ te tārayiṣyati vāhinīm.

जागर्मि नाहं स्वपिमि तथैवार्यं विचिन्तयन्। इत्य् एवम् अब्रवीद् भ्रात्रा शत्रुघ्नो ऽपि प्रचोदितः।

jāgarmi nāhaṃ svapimi tathaivāryaṃ vicintayan. ity evam abravīd bhrātrā śatrughno 'pi pracoditaḥ.

इति संवदतोर् एवम् अन्योन्यं नरसिंहयोः। आगम्य प्राञ्जलिः काले गुहो भरतम् अब्रवीत्।

iti saṃvadator evam anyonyaṃ narasiṃhayoḥ. āgamya prāñjaliḥ kāle guho bharatam abravīt.

कच्चित् सुखं नदीतीरे ऽवात्सीः काकुत्स्थ शर्वरीम्। कच्चिच् च सह सैन्यस्य तव सर्वम् अनामयम्।

kaccit sukhaṃ nadītīre 'vātsīḥ kākutstha śarvarīm. kaccic ca saha sainyasya tava sarvam anāmayam.

गुहस्य तत् तु वचनं श्रुत्वा स्नेहाद् उदीरितम्। रामस्यानुवशो वाक्यं भरतो ऽपीदम् अब्रवीत्।

guhasya tat tu vacanaṃ śrutvā snehād udīritam. rāmasyānuvaśo vākyaṃ bharato 'pīdam abravīt.

सुखा नः शर्वरी राजन् पूजिताश् चापि ते वयम्। गङ्गां तु नौभिर् बह्वीभिर् दाशाः संतारयन्तु नः।

sukhā naḥ śarvarī rājan pūjitāś cāpi te vayam. gaṅgāṃ tu naubhir bahvībhir dāśāḥ saṃtārayantu naḥ.

ततो गुहः संत्वरितः श्रुत्वा भरतशासनम्। प्रतिप्रविश्य नगरं तं ज्ञातिजनम् अब्रवीत्।

tato guhaḥ saṃtvaritaḥ śrutvā bharataśāsanam. pratipraviśya nagaraṃ taṃ jñātijanam abravīt.

उत्तिष्ठत प्रबुध्यध्वं भद्रम् अस्तु हि वः सदा। नावः समनुकर्षध्वं तारयिष्याम वाहिनीम्।

uttiṣṭhata prabudhyadhvaṃ bhadram astu hi vaḥ sadā. nāvaḥ samanukarṣadhvaṃ tārayiṣyāma vāhinīm.

ते तथोक्ताः समुत्थाय त्वरिता राजशासनात्। पञ्च नावां शतान्य् एव समानिन्युः समन्ततः।

te tathoktāḥ samutthāya tvaritā rājaśāsanāt. pañca nāvāṃ śatāny eva samāninyuḥ samantataḥ.

अन्याः स्वस्तिकविज्ञेया महाघण्डा धरा वराः। शोभमानाः पताकिन्यो युक्तवाताः सुसंहताः।

anyāḥ svastikavijñeyā mahāghaṇḍā dharā varāḥ. śobhamānāḥ patākinyo yuktavātāḥ susaṃhatāḥ.

ततः स्वस्तिकविज्ञेयां पाण्डुकम्बलसंवृताम्। सनन्दिघोषां कल्याणीं गुहो नावम् उपाहरत्।

tataḥ svastikavijñeyāṃ pāṇḍukambalasaṃvṛtām. sanandighoṣāṃ kalyāṇīṃ guho nāvam upāharat.

ताम् आरुरोह भरतः शत्रुघ्नश् च महाबलः। कौसल्या च सुमित्रा च याश् चान्या राजयोषितः।

tām āruroha bharataḥ śatrughnaś ca mahābalaḥ. kausalyā ca sumitrā ca yāś cānyā rājayoṣitaḥ.

पुरोहितश् च तत् पूर्वं गुरवे ब्राह्मणाश् च ये। अनन्तरं राजदारास् तथैव शकटापणाः।

purohitaś ca tat pūrvaṃ gurave brāhmaṇāś ca ye. anantaraṃ rājadārās tathaiva śakaṭāpaṇāḥ.

आवासम् आदीपयतां तीर्थं चाप्य् अवगाहताम्। भाण्डानि चाददानानां घोषस् त्रिदिवम् अस्पृशत्।

āvāsam ādīpayatāṃ tīrthaṃ cāpy avagāhatām. bhāṇḍāni cādadānānāṃ ghoṣas tridivam aspṛśat.

पताकिन्यस् तु ता नावः स्वयं दाशैर् अधिष्ठिताः। वहन्त्यो जनम् आरूढं तदा संपेतुर् आशुगाः।

patākinyas tu tā nāvaḥ svayaṃ dāśair adhiṣṭhitāḥ. vahantyo janam ārūḍhaṃ tadā saṃpetur āśugāḥ.

नारीणाम् अभिपूर्णास् तु काश् चित् काश् चित् तु वाजिनाम्। कश् चित् तत्र वहन्ति स्म यानयुग्यं महाधनम्।

nārīṇām abhipūrṇās tu kāś cit kāś cit tu vājinām. kaś cit tatra vahanti sma yānayugyaṃ mahādhanam.

ताः स्म गत्वा परं तीरम् अवरोप्य च तं जनम्। निवृत्ताः काण्डचित्राणि क्रियन्ते दाशबन्धुभिः।

tāḥ sma gatvā paraṃ tīram avaropya ca taṃ janam. nivṛttāḥ kāṇḍacitrāṇi kriyante dāśabandhubhiḥ.

सवैजयन्तास् तु गजा गजारोहैः प्रचोदिताः। तरन्तः स्म प्रकाशन्ते सध्वजा इव पर्वताः।

savaijayantās tu gajā gajārohaiḥ pracoditāḥ. tarantaḥ sma prakāśante sadhvajā iva parvatāḥ.

नावश् चारुरुहुस् त्व् अन्ये प्लवैस् तेरुस् तथापरे। अन्ये कुम्भघटैस् तेरुर् अन्ये तेरुश् च बाहुभिः।

nāvaś cāruruhus tv anye plavais terus tathāpare. anye kumbhaghaṭais terur anye teruś ca bāhubhiḥ.

सा पुण्या ध्वजिनी गङ्गां दाशैः संतारिता स्वयम्। मैत्रे मुहूर्ते प्रययौ प्रयागवनम् उत्तमम्।

sā puṇyā dhvajinī gaṅgāṃ dāśaiḥ saṃtāritā svayam. maitre muhūrte prayayau prayāgavanam uttamam.

आश्वासयित्वा च चमूं महात्मा निवेशयित्वा च यथोपजोषम्। द्रष्टुं भरद्वाजम् ऋषिप्रवर्यम् ऋत्विग् वृतः सन् भरतः प्रतस्थे।

āśvāsayitvā ca camūṃ mahātmā niveśayitvā ca yathopajoṣam. draṣṭuṃ bharadvājam ṛṣipravaryam ṛtvig vṛtaḥ san bharataḥ pratasthe.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...