रामायण 2.67 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 67→

[rm-2-67] • 15 श्लोकाः

श्रुत्वा तु पितरं वृत्तं भ्रातरु च विवासितौ। भरतो दुःखसंतप्त इदं वचनम् अब्रवीत्।

śrutvā tu pitaraṃ vṛttaṃ bhrātaru ca vivāsitau. bharato duḥkhasaṃtapta idaṃ vacanam abravīt.

किं नुण्कार्यं हतस्येह मम राज्येन शोचतः। विहीनस्याथ पित्रा च भ्रात्रा पितृसमेन च।

kiṃ nuṇkāryaṃ hatasyeha mama rājyena śocataḥ. vihīnasyātha pitrā ca bhrātrā pitṛsamena ca.

दुःखे मे दुःखम् अकरोर् व्रणे क्षारम् इवादधाः। राजानं प्रेतभावस्थं कृत्वा रामं च तापसं।

duḥkhe me duḥkham akaror vraṇe kṣāram ivādadhāḥ. rājānaṃ pretabhāvasthaṃ kṛtvā rāmaṃ ca tāpasaṃ.

कुलस्य त्वम् अभावाय कालरात्रिर् इवागता। अङ्गारम् उपगूह्य स्म पिता मे नावबुद्धवान्।

kulasya tvam abhāvāya kālarātrir ivāgatā. aṅgāram upagūhya sma pitā me nāvabuddhavān.

कौसल्या च सुमित्रा च पुत्रशोकाभिपीडिते। दुष्करं यदि जीवेतां प्राप्य त्वां जननीं मम।

kausalyā ca sumitrā ca putraśokābhipīḍite. duṣkaraṃ yadi jīvetāṃ prāpya tvāṃ jananīṃ mama.

ननु त्व् आर्यो ऽपि धर्मात्मा त्वयि वृत्तिम् अनुत्तमाम्। वर्तते गुरुवृत्तिज्ञो यथा मातरि वर्तते।

nanu tv āryo 'pi dharmātmā tvayi vṛttim anuttamām. vartate guruvṛttijño yathā mātari vartate.

तथा ज्येष्ठा हि मे माता कौसल्या दीर्घदर्शिनी। त्वयि धर्मं समास्थाय भगिन्याम् इव वर्तते।

tathā jyeṣṭhā hi me mātā kausalyā dīrghadarśinī. tvayi dharmaṃ samāsthāya bhaginyām iva vartate.

तस्याः पुत्रं कृतात्मानं चीरवल्कलवाससं। प्रस्थाप्य वनवासाय कथं पापे न शोचसि।

tasyāḥ putraṃ kṛtātmānaṃ cīravalkalavāsasaṃ. prasthāpya vanavāsāya kathaṃ pāpe na śocasi.

अपापदर्शिनं शूरं कृतात्मानं यशस्विनम्। प्रव्राज्य चीरवसनं किं नु पश्यसि कारणम्।

apāpadarśinaṃ śūraṃ kṛtātmānaṃ yaśasvinam. pravrājya cīravasanaṃ kiṃ nu paśyasi kāraṇam.

लुब्धाया विदितो मन्ये न ते ऽहं राघवं प्रति। तथा ह्य् अनर्थो राज्यार्थं त्वया नीतो महान् अयम्।

lubdhāyā vidito manye na te 'haṃ rāghavaṃ prati. tathā hy anartho rājyārthaṃ tvayā nīto mahān ayam.

अहं हि पुरुषव्याघ्राव् अपश्यन् रामलक्ष्मणौ। केन शक्तिप्रभावेन राज्यं रक्षितुम् उत्सहे।

ahaṃ hi puruṣavyāghrāv apaśyan rāmalakṣmaṇau. kena śaktiprabhāvena rājyaṃ rakṣitum utsahe.

तं हि नित्यं महाराजो बलवन्तं महाबलः। अपाश्रितो ऽभूद् धर्मात्मा मेरुर् मेरुवनं यथा।

taṃ hi nityaṃ mahārājo balavantaṃ mahābalaḥ. apāśrito 'bhūd dharmātmā merur meruvanaṃ yathā.

सो ऽहं कथम् इमं भारं महाधुर्यसमुद्यतम्। दम्यो धुरम् इवासाद्य सहेयं केन चौजसा।

so 'haṃ katham imaṃ bhāraṃ mahādhuryasamudyatam. damyo dhuram ivāsādya saheyaṃ kena caujasā.

अथ वा मे भवेच् छक्तिर् योगैर् बुद्धिबलेन वा। सकामां न करिष्यामि त्वाम् अहं पुत्रगर्धिनीम्। निवर्तयिष्यामि वनाद् भ्रातरं स्वजनप्रियम्।

atha vā me bhavec chaktir yogair buddhibalena vā. sakāmāṃ na kariṣyāmi tvām ahaṃ putragardhinīm. nivartayiṣyāmi vanād bhrātaraṃ svajanapriyam.

इत्य् एवम् उक्त्वा भरतो महात्मा प्रियेतरैर् वाक्यगणैस् तुदंस् ताम्। शोकातुरश् चापि ननाद भूयः सिंहो यथा पर्वतगह्वरस्थः।

ity evam uktvā bharato mahātmā priyetarair vākyagaṇais tudaṃs tām. śokāturaś cāpi nanāda bhūyaḥ siṃho yathā parvatagahvarasthaḥ.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...