रामायण 2.59 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 59→

[rm-2-59] • 14 श्लोकाः

अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रातर् एवापरे ऽहनि। बन्दिनः पर्युपातिष्ठंस् तत् पार्थिवनिवेशनम्।

atha rātryāṃ vyatītāyāṃ prātar evāpare 'hani. bandinaḥ paryupātiṣṭhaṃs tat pārthivaniveśanam.

ततः शुचिसमाचाराः पर्युपस्थान कोविदः। स्त्रीवर्षवरभूयिष्ठा उपतस्थुर् यथापुरम्।

tataḥ śucisamācārāḥ paryupasthāna kovidaḥ. strīvarṣavarabhūyiṣṭhā upatasthur yathāpuram.

हरिचन्दनसंपृक्तम् उदकं काञ्चनैर् घटैः। आनिन्युः स्नानशिक्षाज्ञा यथाकालं यथाविधि।

haricandanasaṃpṛktam udakaṃ kāñcanair ghaṭaiḥ. āninyuḥ snānaśikṣājñā yathākālaṃ yathāvidhi.

मङ्गलालम्भनीयानि प्राशनीयान् उपस्करान्। उपनिन्युस् तथाप्य् अन्याः कुमारी बहुलाः स्त्रियः।

maṅgalālambhanīyāni prāśanīyān upaskarān. upaninyus tathāpy anyāḥ kumārī bahulāḥ striyaḥ.

अथ याः कोसलेन्द्रस्य शयनं प्रत्यनन्तराः। ताः स्त्रियस् तु समागम्य भर्तारं प्रत्यबोधयन्।

atha yāḥ kosalendrasya śayanaṃ pratyanantarāḥ. tāḥ striyas tu samāgamya bhartāraṃ pratyabodhayan.

ता वेपथुपरीताश् च राज्ञः प्राणेषु शङ्किताः। प्रतिस्रोतस् तृणाग्राणां सदृशं संचकम्पिरे।

tā vepathuparītāś ca rājñaḥ prāṇeṣu śaṅkitāḥ. pratisrotas tṛṇāgrāṇāṃ sadṛśaṃ saṃcakampire.

अथ संवेपमनानां स्त्रीणां दृष्ट्वा च पार्थिवम्। यत् तद् आशङ्कितं पापं तस्य जज्ञे विनिश्चयः।

atha saṃvepamanānāṃ strīṇāṃ dṛṣṭvā ca pārthivam. yat tad āśaṅkitaṃ pāpaṃ tasya jajñe viniścayaḥ.

ततः प्रचुक्रुशुर् दीनाः सस्वरं ता वराङ्गनाः। करेणव इवारण्ये स्थानप्रच्युतयूथपाः।

tataḥ pracukruśur dīnāḥ sasvaraṃ tā varāṅganāḥ. kareṇava ivāraṇye sthānapracyutayūthapāḥ.

तासाम् आक्रन्द शब्देन सहसोद्गतचेतने। कौसल्या च सुमित्राच त्यक्तनिद्रे बभूवतुः।

tāsām ākranda śabdena sahasodgatacetane. kausalyā ca sumitrāca tyaktanidre babhūvatuḥ.

कौसल्या च सुमित्रा च दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च पार्थिवम्। हा नाथेति परिक्रुश्य पेततुर् धरणीतले।

kausalyā ca sumitrā ca dṛṣṭvā spṛṣṭvā ca pārthivam. hā nātheti parikruśya petatur dharaṇītale.

सा कोसलेन्द्रदुहिता वेष्टमाना महीतले। न बभ्राज रजोध्वस्ता तारेव गगनच्युता।

sā kosalendraduhitā veṣṭamānā mahītale. na babhrāja rajodhvastā tāreva gaganacyutā.

तत् समुत्त्रस्तसंभ्रान्तं पर्युत्सुकजनाकुलम्। सर्वतस् तुमुलाक्रन्दं परितापार्तबान्धवम्।

tat samuttrastasaṃbhrāntaṃ paryutsukajanākulam. sarvatas tumulākrandaṃ paritāpārtabāndhavam.

सद्यो निपतितानन्दं दीनविक्लवदर्शनम्। बभूव नरदेवस्य सद्म दिष्टान्तम् ईयुषः।

sadyo nipatitānandaṃ dīnaviklavadarśanam. babhūva naradevasya sadma diṣṭāntam īyuṣaḥ.

अतीतम् आज्ञाय तु पार्थिवर्षभं यशस्विनं संपरिवार्य पत्नयः। भृशं रुदन्त्यः करुणं सुदुःखिताः प्रगृह्य बाहू व्यलपन्न् अनाथवत्।

atītam ājñāya tu pārthivarṣabhaṃ yaśasvinaṃ saṃparivārya patnayaḥ. bhṛśaṃ rudantyaḥ karuṇaṃ suduḥkhitāḥ pragṛhya bāhū vyalapann anāthavat.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...