रामायण 2.38 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 38→

[rm-2-38] • 20 श्लोकाः

ततः समीक्ष्य शयने सन्नं शोकेन पार्थिवम्। कौसल्या पुत्रशोकार्ता तम् उवाच महीपतिम्।

tataḥ samīkṣya śayane sannaṃ śokena pārthivam. kausalyā putraśokārtā tam uvāca mahīpatim.

राघवो नरशार्दूल विषम् उप्त्वा द्विजिह्ववत्। विचरिष्यति कैकेयी निर्मुक्तेव हि पन्नगी।

rāghavo naraśārdūla viṣam uptvā dvijihvavat. vicariṣyati kaikeyī nirmukteva hi pannagī.

विवास्य रामं सुभगा लब्धकामा समाहिता। त्रासयिष्यति मां भूयो दुष्टाहिर् इव वेश्मनि।

vivāsya rāmaṃ subhagā labdhakāmā samāhitā. trāsayiṣyati māṃ bhūyo duṣṭāhir iva veśmani.

अथ स्म नगरे रामश् चरन् भैक्षं गृहे वसेत्। कामकारो वरं दातुम् अपि दासं ममात्मजम्।

atha sma nagare rāmaś caran bhaikṣaṃ gṛhe vaset. kāmakāro varaṃ dātum api dāsaṃ mamātmajam.

पातयित्वा तु कैकेय्या रामं स्थानाद् यथेष्टतः। प्रदिष्टो रक्षसां भागः पर्वणीवाहिताग्निना।

pātayitvā tu kaikeyyā rāmaṃ sthānād yatheṣṭataḥ. pradiṣṭo rakṣasāṃ bhāgaḥ parvaṇīvāhitāgninā.

गजराजगतिर् वीरो महाबाहुर् धनुर्धरः। वनम् आविशते नूनं सभार्यः सहलक्ष्मणः।

gajarājagatir vīro mahābāhur dhanurdharaḥ. vanam āviśate nūnaṃ sabhāryaḥ sahalakṣmaṇaḥ.

वने त्व् अदृष्टदुःखानां कैकेय्यानुमते त्वया। त्यक्तानां वनवासाय का न्व् अवस्था भविष्यति।

vane tv adṛṣṭaduḥkhānāṃ kaikeyyānumate tvayā. tyaktānāṃ vanavāsāya kā nv avasthā bhaviṣyati.

ते रत्नहीनास् तरुणाः फलकाले विवासिताः। कथं वत्स्यन्ति कृपणाः फलमूलैः कृताशनाः।

te ratnahīnās taruṇāḥ phalakāle vivāsitāḥ. kathaṃ vatsyanti kṛpaṇāḥ phalamūlaiḥ kṛtāśanāḥ.

अपीदानीं स कालः स्यान् मम शोकक्षयः शिवः। सभार्यं यत् सह भ्रात्रा पश्येयम् इह राघवम्।

apīdānīṃ sa kālaḥ syān mama śokakṣayaḥ śivaḥ. sabhāryaṃ yat saha bhrātrā paśyeyam iha rāghavam.

श्रुत्वैवोपस्थितौ वीरौ कदायोध्या भविष्यति। यशस्विनी हृष्टजना सूच्छ्रितध्वजमालिनी।

śrutvaivopasthitau vīrau kadāyodhyā bhaviṣyati. yaśasvinī hṛṣṭajanā sūcchritadhvajamālinī.

कदा प्रेक्ष्य नरव्याघ्राव् अरण्यात् पुनरागतौ। नन्दिष्यति पुरी हृष्टा समुद्र इव पर्वणि।

kadā prekṣya naravyāghrāv araṇyāt punarāgatau. nandiṣyati purī hṛṣṭā samudra iva parvaṇi.

कदायोध्यां महाबाहुः पुरीं वीरः प्रवेक्ष्यति। पुरस्कृत्य रथे सीतां वृषभो गोवधूम् इव।

kadāyodhyāṃ mahābāhuḥ purīṃ vīraḥ pravekṣyati. puraskṛtya rathe sītāṃ vṛṣabho govadhūm iva.

कदा प्राणिसहस्राणि राजमार्गे ममात्मजौ। लाजैर् अवकरिष्यन्ति प्रविशन्ताव् अरिंदमौ।

kadā prāṇisahasrāṇi rājamārge mamātmajau. lājair avakariṣyanti praviśantāv ariṃdamau.

कदा सुमनसः कन्या द्विजातीनां फलानि च। प्रदिशन्त्यः पुरीं हृष्टाः करिष्यन्ति प्रदक्षिणम्।

kadā sumanasaḥ kanyā dvijātīnāṃ phalāni ca. pradiśantyaḥ purīṃ hṛṣṭāḥ kariṣyanti pradakṣiṇam.

कदा परिणतो बुद्ध्या वयसा चामरप्रभः। अभ्युपैष्यति धर्मज्ञस् त्रिवर्ष इव मां ललन्।

kadā pariṇato buddhyā vayasā cāmaraprabhaḥ. abhyupaiṣyati dharmajñas trivarṣa iva māṃ lalan.

निःसंशयं मया मन्ये पुरा वीर कदर्यया। पातु कामेषु वत्सेषु मातॄणां शातिताः स्तनाः।

niḥsaṃśayaṃ mayā manye purā vīra kadaryayā. pātu kāmeṣu vatseṣu mātṝṇāṃ śātitāḥ stanāḥ.

साहं गौर् इव सिंहेन विवत्सा वत्सला कृता। कैकेय्या पुरुषव्याघ्र बालवत्सेव गौर् बलात्।

sāhaṃ gaur iva siṃhena vivatsā vatsalā kṛtā. kaikeyyā puruṣavyāghra bālavatseva gaur balāt.

न हि तावद् गुणैर् जुष्टं सर्वशास्त्रविशारदम्। एकपुत्रा विना पुत्रम् अहं जीवितुम् उत्सहे।

na hi tāvad guṇair juṣṭaṃ sarvaśāstraviśāradam. ekaputrā vinā putram ahaṃ jīvitum utsahe.

न हि मे जीविते किं चित् सामर्थम् इह कल्प्यते। अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं महाबाहुं महाबलम्।

na hi me jīvite kiṃ cit sāmartham iha kalpyate. apaśyantyāḥ priyaṃ putraṃ mahābāhuṃ mahābalam.

अयं हि मां दीपयते समुत्थितस् तनूजशोकप्रभवो हुताशनः। महीम् इमां रश्मिभिर् उत्तमप्रभो यथा निदाघे भगवान् दिवाकरः।

ayaṃ hi māṃ dīpayate samutthitas tanūjaśokaprabhavo hutāśanaḥ. mahīm imāṃ raśmibhir uttamaprabho yathā nidāghe bhagavān divākaraḥ.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...