रामायण 2.39 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 39→

[rm-2-39] • 16 श्लोकाः

विलपन्तीं तथा तां तु कौसल्यां प्रमदोत्तमाम्। इदं धर्मे स्थिता धर्म्यं सुमित्रा वाक्यम् अब्रवीत्।

vilapantīṃ tathā tāṃ tu kausalyāṃ pramadottamām. idaṃ dharme sthitā dharmyaṃ sumitrā vākyam abravīt.

तवार्ये सद्गुणैर् युक्तः पुत्रः स पुरुषोत्तमः। किं ते विलपितेनैवं कृपणं रुदितेन वा।

tavārye sadguṇair yuktaḥ putraḥ sa puruṣottamaḥ. kiṃ te vilapitenaivaṃ kṛpaṇaṃ ruditena vā.

यस् तवार्ये गतः पुत्रस् त्यक्त्वा राज्यं महाबलः। साधु कुर्वन् महात्मानं पितरं सत्यवादिनाम्।

yas tavārye gataḥ putras tyaktvā rājyaṃ mahābalaḥ. sādhu kurvan mahātmānaṃ pitaraṃ satyavādinām.

शिष्टैर् आचरिते सम्यक् शश्वत् प्रेत्य फलोदये। रामो धर्मे स्थितः श्रेष्ठो न स शोच्यः कदा चन।

śiṣṭair ācarite samyak śaśvat pretya phalodaye. rāmo dharme sthitaḥ śreṣṭho na sa śocyaḥ kadā cana.

वर्तते चोत्तमां वृत्तिं लक्ष्मणो ऽस्मिन् सदानघः। दयावान् सर्वभूतेषु लाभस् तस्य महात्मनः।

vartate cottamāṃ vṛttiṃ lakṣmaṇo 'smin sadānaghaḥ. dayāvān sarvabhūteṣu lābhas tasya mahātmanaḥ.

अरण्यवासे यद् दुःखं जानती वै सुखोचिता। अनुगच्छति वैदेही धर्मात्मानं तवात्मजम्।

araṇyavāse yad duḥkhaṃ jānatī vai sukhocitā. anugacchati vaidehī dharmātmānaṃ tavātmajam.

कीर्तिभूतां पताकां यो लोके भ्रामयति प्रभुः। दमसत्यव्रतपरः किं न प्राप्तस् तवात्मजः।

kīrtibhūtāṃ patākāṃ yo loke bhrāmayati prabhuḥ. damasatyavrataparaḥ kiṃ na prāptas tavātmajaḥ.

व्यक्तं रामस्य विज्ञाय शौचं माहात्म्यम् उत्तमम्। न गात्रम् अंशुभिः सूर्यः संतापयितुम् अर्हति।

vyaktaṃ rāmasya vijñāya śaucaṃ māhātmyam uttamam. na gātram aṃśubhiḥ sūryaḥ saṃtāpayitum arhati.

शिवः सर्वेषु कालेषु काननेभ्यो विनिःसृतः। राघवं युक्तशीतोष्णः सेविष्यति सुखो ऽनिलः।

śivaḥ sarveṣu kāleṣu kānanebhyo viniḥsṛtaḥ. rāghavaṃ yuktaśītoṣṇaḥ seviṣyati sukho 'nilaḥ.

शयानम् अनघं रात्रौ पितेवाभिपरिष्वजन्। रश्मिभिः संस्पृशञ् शीतैश् चन्द्रमा ह्लादयिष्यति।

śayānam anaghaṃ rātrau pitevābhipariṣvajan. raśmibhiḥ saṃspṛśañ śītaiś candramā hlādayiṣyati.

ददौ चास्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महौजसे। दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे।

dadau cāstrāṇi divyāni yasmai brahmā mahaujase. dānavendraṃ hataṃ dṛṣṭvā timidhvajasutaṃ raṇe.

पृथिव्या सह वैदेह्या श्रिया च पुरुषर्षभः। क्षिप्रं तिसृभिर् एताभिः सह रामो ऽभिषेक्ष्यते।

pṛthivyā saha vaidehyā śriyā ca puruṣarṣabhaḥ. kṣipraṃ tisṛbhir etābhiḥ saha rāmo 'bhiṣekṣyate.

दुःखजं विसृजन्त्य् अस्रं निष्क्रामन्तम् उदीक्ष्य यम्। समुत्स्रक्ष्यसि नेत्राभ्यां क्षिप्रम् आनन्दजं पयः।

duḥkhajaṃ visṛjanty asraṃ niṣkrāmantam udīkṣya yam. samutsrakṣyasi netrābhyāṃ kṣipram ānandajaṃ payaḥ.

अभिवादयमानं तं दृष्ट्वा ससुहृदं सुतम्। मुदाश्रु मोक्ष्यसे क्षिप्रं मेघलेकेव वार्षिकी।

abhivādayamānaṃ taṃ dṛṣṭvā sasuhṛdaṃ sutam. mudāśru mokṣyase kṣipraṃ meghalekeva vārṣikī.

पुत्रस् ते वरदः क्षिप्रम् अयोध्यां पुनर् आगतः। कराभ्यां मृदुपीनाभ्यां चरणौ पीडयिष्यति।

putras te varadaḥ kṣipram ayodhyāṃ punar āgataḥ. karābhyāṃ mṛdupīnābhyāṃ caraṇau pīḍayiṣyati.

निशम्य तल् लक्ष्मणमातृवाक्यं रामस्य मातुर् नरदेवपत्न्याः। सद्यः शरीरे विननाश शोकः शरद्गतो मेघ इवाल्पतोयः।

niśamya tal lakṣmaṇamātṛvākyaṃ rāmasya mātur naradevapatnyāḥ. sadyaḥ śarīre vinanāśa śokaḥ śaradgato megha ivālpatoyaḥ.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...