रामायण 2.107 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 107→

[rm-2-107] • 22 श्लोकाः

ततो निक्षिप्य मातॄः स अयोध्यायां दृढव्रतः। भरतः शोकसंतप्तो गुरून् इदम् अथाब्रवीत्।

tato nikṣipya mātṝḥ sa ayodhyāyāṃ dṛḍhavrataḥ. bharataḥ śokasaṃtapto gurūn idam athābravīt.

नन्दिग्रामं गमिष्यामि सर्वान् आमन्त्रये ऽद्य वः। तत्र दुःखम् इदं सर्वं सहिष्ये राघवं विना।

nandigrāmaṃ gamiṣyāmi sarvān āmantraye 'dya vaḥ. tatra duḥkham idaṃ sarvaṃ sahiṣye rāghavaṃ vinā.

गतश् च हि दिवं राजा वनस्थश् च गुरुर् मम। रामं प्रतीक्षे राज्याय स हि राजा महायशाः।

gataś ca hi divaṃ rājā vanasthaś ca gurur mama. rāmaṃ pratīkṣe rājyāya sa hi rājā mahāyaśāḥ.

एतच् छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः। अब्रुवन् मन्त्रिणः सर्वे वसिष्ठश् च पुरोहितः।

etac chrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharatasya mahātmanaḥ. abruvan mantriṇaḥ sarve vasiṣṭhaś ca purohitaḥ.

सदृशं श्लाघनीयं च यद् उक्तं भरत त्वया। वचनं भ्रातृवात्सल्याद् अनुरूपं तवैव तत्।

sadṛśaṃ ślāghanīyaṃ ca yad uktaṃ bharata tvayā. vacanaṃ bhrātṛvātsalyād anurūpaṃ tavaiva tat.

नित्यं ते बन्धुलुब्धस्य तिष्ठतो भ्रातृसौहृदे। आर्यमार्गं प्रपन्नस्य नानुमन्येत कः पुमान्।

nityaṃ te bandhulubdhasya tiṣṭhato bhrātṛsauhṛde. āryamārgaṃ prapannasya nānumanyeta kaḥ pumān.

मन्त्रिणां वचनं श्रुत्वा यथाभिलषितं प्रियम्। अब्रवीत् सारथिं वाक्यं रथो मे युज्यताम् इति।

mantriṇāṃ vacanaṃ śrutvā yathābhilaṣitaṃ priyam. abravīt sārathiṃ vākyaṃ ratho me yujyatām iti.

प्रहृष्टवदनः सर्वा मातॄः समभिवाद्य सः। आरुरोह रथं श्रीमाञ् शत्रुघ्नेन समन्वितः।

prahṛṣṭavadanaḥ sarvā mātṝḥ samabhivādya saḥ. āruroha rathaṃ śrīmāñ śatrughnena samanvitaḥ.

आरुह्य तु रथं शीघ्रं शत्रुघ्नभरताव् उभौ। ययतुः परमप्रीतौ वृतौ मन्त्रिपुरोहितैः।

āruhya tu rathaṃ śīghraṃ śatrughnabharatāv ubhau. yayatuḥ paramaprītau vṛtau mantripurohitaiḥ.

अग्रतो पुरवस् तत्र वसिष्ठ प्रमुखा द्विजाः। प्रययुः प्राङ्मुखाः सर्वे नन्दिग्रामो यतो ऽभवत्।

agrato puravas tatra vasiṣṭha pramukhā dvijāḥ. prayayuḥ prāṅmukhāḥ sarve nandigrāmo yato 'bhavat.

बलं च तद् अनाहूतं गजाश्वरथसंकुलम्। प्रययौ भरते याते सर्वे च पुरवासिनः।

balaṃ ca tad anāhūtaṃ gajāśvarathasaṃkulam. prayayau bharate yāte sarve ca puravāsinaḥ.

रथस्थः स तु धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः। नन्दिग्रामं ययौ तूर्णं शिरस्य् आधाय पादुके।

rathasthaḥ sa tu dharmātmā bharato bhrātṛvatsalaḥ. nandigrāmaṃ yayau tūrṇaṃ śirasy ādhāya pāduke.

ततस् तु भरतः क्षिप्रं नन्दिग्रामं प्रविश्य सः। अवतीर्य रथात् तूर्णं गुरून् इदम् उवाच ह।

tatas tu bharataḥ kṣipraṃ nandigrāmaṃ praviśya saḥ. avatīrya rathāt tūrṇaṃ gurūn idam uvāca ha.

एतद् राज्यं मम भ्रात्रा दत्तं संन्यासवत् स्वयम्। योगक्षेमवहे चेमे पादुके हेमभूषिते। तम् इमं पालयिष्यामि राघवागमनं प्रति।

etad rājyaṃ mama bhrātrā dattaṃ saṃnyāsavat svayam. yogakṣemavahe ceme pāduke hemabhūṣite. tam imaṃ pālayiṣyāmi rāghavāgamanaṃ prati.

क्षिप्रं संयोजयित्वा तु राघवस्य पुनः स्वयम्। चरणौ तौ तु रामस्य द्रक्ष्यामि सहपादुकौ।

kṣipraṃ saṃyojayitvā tu rāghavasya punaḥ svayam. caraṇau tau tu rāmasya drakṣyāmi sahapādukau.

ततो निक्षिप्तभारो ऽहं राघवेण समागतः। निवेद्य गुरवे राज्यं भजिष्ये गुरुवृत्तिताम्।

tato nikṣiptabhāro 'haṃ rāghaveṇa samāgataḥ. nivedya gurave rājyaṃ bhajiṣye guruvṛttitām.

राघवाय च संन्यासं दत्त्वेमे वरपादुके। राज्यं चेदम् अयोध्यां च धूतपापो भवामि च।

rāghavāya ca saṃnyāsaṃ dattveme varapāduke. rājyaṃ cedam ayodhyāṃ ca dhūtapāpo bhavāmi ca.

अभिषिक्ते तु काकुत्स्थे प्रहृष्टमुदिते जने। प्रीतिर् मम यशश् चैव भवेद् राज्याच् चतुर्गुणम्।

abhiṣikte tu kākutsthe prahṛṣṭamudite jane. prītir mama yaśaś caiva bhaved rājyāc caturguṇam.

एवं तु विलपन् दीनो भरतः स महायशाः। नन्दिग्रामे ऽकरोद् राज्यं दुःखितो मन्त्रिभिः सह।

evaṃ tu vilapan dīno bharataḥ sa mahāyaśāḥ. nandigrāme 'karod rājyaṃ duḥkhito mantribhiḥ saha.

स वल्कलजटाधारी मुनिवेषधरः प्रभुः। नन्दिग्रामे ऽवसद् वीरः ससैन्यो भरतस् तदा।

sa valkalajaṭādhārī muniveṣadharaḥ prabhuḥ. nandigrāme 'vasad vīraḥ sasainyo bharatas tadā.

रामागमनम् आकाङ्क्षन् भरतो भ्रातृवत्सलः। भ्रातुर् वचनकारी च प्रतिज्ञापारगस् तदा।

rāmāgamanam ākāṅkṣan bharato bhrātṛvatsalaḥ. bhrātur vacanakārī ca pratijñāpāragas tadā.

पादुके त्व् अभिषिच्याथ नन्दिग्रामे ऽवसत् तदा। भरतः शासनं सर्वं पादुकाभ्यां न्यवेदयत्।

pāduke tv abhiṣicyātha nandigrāme 'vasat tadā. bharataḥ śāsanaṃ sarvaṃ pādukābhyāṃ nyavedayat.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...