रामायण 2.105 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 105→

[rm-2-105] • 24 श्लोकाः

ततः शिरसि कृत्वा तु पादुके भरतस् तदा। आरुरोह रथं हृष्टः शत्रुघ्नेन समन्वितः।

tataḥ śirasi kṛtvā tu pāduke bharatas tadā. āruroha rathaṃ hṛṣṭaḥ śatrughnena samanvitaḥ.

वसिष्ठो वामदेवश् च जाबालिश् च दृढव्रतः। अग्रतः प्रययुः सर्वे मन्त्रिणो मन्त्रपूजिताः।

vasiṣṭho vāmadevaś ca jābāliś ca dṛḍhavrataḥ. agrataḥ prayayuḥ sarve mantriṇo mantrapūjitāḥ.

मन्दाकिनीं नदीं रम्यां प्राङ्मुखास् ते ययुस् तदा। प्रदक्षिणं च कुर्वाणाश् चित्रकूटं महागिरिम्।

mandākinīṃ nadīṃ ramyāṃ prāṅmukhās te yayus tadā. pradakṣiṇaṃ ca kurvāṇāś citrakūṭaṃ mahāgirim.

पश्यन् धातुसहस्राणि रम्याणि विविधानि च। प्रययौ तस्य पार्श्वेन ससैन्यो भरतस् तदा।

paśyan dhātusahasrāṇi ramyāṇi vividhāni ca. prayayau tasya pārśvena sasainyo bharatas tadā.

अदूराच् चित्रकूटस्य ददर्श भरतस् तदा। आश्रमं यत्र स मुनिर् भरद्वाजः कृतालयः।

adūrāc citrakūṭasya dadarśa bharatas tadā. āśramaṃ yatra sa munir bharadvājaḥ kṛtālayaḥ.

स तम् आश्रमम् आगम्य भरद्वाजस्य बुद्धिमान्। अवतीर्य रथात् पादौ ववन्दे कुलनन्दनः।

sa tam āśramam āgamya bharadvājasya buddhimān. avatīrya rathāt pādau vavande kulanandanaḥ.

ततो हृष्टो भरद्वाजो भरतं वाक्यम् अब्रवीत्। अपि कृत्यं कृतं तात रामेण च समागतम्।

tato hṛṣṭo bharadvājo bharataṃ vākyam abravīt. api kṛtyaṃ kṛtaṃ tāta rāmeṇa ca samāgatam.

एवम् उक्तस् तु भरतो भरद्वाजेन धीमता। प्रत्युवाच भरद्वाजं भरतो धर्मवत्सलः।

evam uktas tu bharato bharadvājena dhīmatā. pratyuvāca bharadvājaṃ bharato dharmavatsalaḥ.

स याच्यमानो गुरुणा मया च दृढविक्रमः। राघवः परमप्रीतो वसिष्ठं वाक्यम् अब्रवीत्।

sa yācyamāno guruṇā mayā ca dṛḍhavikramaḥ. rāghavaḥ paramaprīto vasiṣṭhaṃ vākyam abravīt.

पितुः प्रतिज्ञां ताम् एव पालयिष्यामि तत्त्वतः। चतुर्दश हि वर्षाणि य प्रतिज्ञा पितुर् मम।

pituḥ pratijñāṃ tām eva pālayiṣyāmi tattvataḥ. caturdaśa hi varṣāṇi ya pratijñā pitur mama.

एवम् उक्तो महाप्राज्ञो वसिष्ठः प्रत्युवाच ह। वाक्यज्ञो वाक्यकुशलं राघवं वचनं महत्।

evam ukto mahāprājño vasiṣṭhaḥ pratyuvāca ha. vākyajño vākyakuśalaṃ rāghavaṃ vacanaṃ mahat.

एते प्रयच्छ संहृष्टः पादुके हेमभूषिते। अयोध्यायां महाप्राज्ञ योगक्षेमकरे तव।

ete prayaccha saṃhṛṣṭaḥ pāduke hemabhūṣite. ayodhyāyāṃ mahāprājña yogakṣemakare tava.

एवम् उक्तो वसिष्ठेन राघवः प्राङ्मुखः स्थितः। पादुके हेमविकृते मम राज्याय ते ददौ।

evam ukto vasiṣṭhena rāghavaḥ prāṅmukhaḥ sthitaḥ. pāduke hemavikṛte mama rājyāya te dadau.

निवृत्तो ऽहम् अनुज्ञातो रामेण सुमहात्मना। अयोध्याम् एव गच्छामि गृहीत्वा पादुके शुभे।

nivṛtto 'ham anujñāto rāmeṇa sumahātmanā. ayodhyām eva gacchāmi gṛhītvā pāduke śubhe.

एतच् छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः। भरद्वाजः शुभतरं मुनिर् वाक्यम् उदाहरत्।

etac chrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharatasya mahātmanaḥ. bharadvājaḥ śubhataraṃ munir vākyam udāharat.

नैतच् चित्रं नरव्याघ्र शीलवृत्तवतां वर। यद् आर्यं त्वयि तिष्ठेत् तु निम्ने वृष्टिम् इवोदकम्।

naitac citraṃ naravyāghra śīlavṛttavatāṃ vara. yad āryaṃ tvayi tiṣṭhet tu nimne vṛṣṭim ivodakam.

अमृतः स महाबाहुः पिता दशरथस् तव। यस्य त्वम् ईदृशः पुत्रो धर्मात्मा धर्मवत्सलः।

amṛtaḥ sa mahābāhuḥ pitā daśarathas tava. yasya tvam īdṛśaḥ putro dharmātmā dharmavatsalaḥ.

तम् ऋषिं तु महात्मानम् उक्तवाक्यं कृताञ्जलिः। आमन्त्रयितुम् आरेभे चरणाव् उपगृह्य च।

tam ṛṣiṃ tu mahātmānam uktavākyaṃ kṛtāñjaliḥ. āmantrayitum ārebhe caraṇāv upagṛhya ca.

ततः प्रदक्षिणं कृत्वा भरद्वाजं पुनः पुनः। भरतस् तु ययौ श्रीमान् अयोध्यां सह मन्त्रिभिः।

tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā bharadvājaṃ punaḥ punaḥ. bharatas tu yayau śrīmān ayodhyāṃ saha mantribhiḥ.

यानैश् च शकटैश् चैव हयैश् नागैश् च सा चमूः। पुनर् निवृत्ता विस्तीर्णा भरतस्यानुयायिनी।

yānaiś ca śakaṭaiś caiva hayaiś nāgaiś ca sā camūḥ. punar nivṛttā vistīrṇā bharatasyānuyāyinī.

ततस् ते यमुनां दिव्यां नदीं तीर्त्वोर्मिमालिनीम्। ददृशुस् तां पुनः सर्वे गङ्गां शिवजलां नदीम्।

tatas te yamunāṃ divyāṃ nadīṃ tīrtvormimālinīm. dadṛśus tāṃ punaḥ sarve gaṅgāṃ śivajalāṃ nadīm.

तां रम्यजलसंपूर्णां संतीर्य सह बान्धवः। शृङ्गवेरपुरं रम्यं प्रविवेश ससैनिकः।

tāṃ ramyajalasaṃpūrṇāṃ saṃtīrya saha bāndhavaḥ. śṛṅgaverapuraṃ ramyaṃ praviveśa sasainikaḥ.

शृङ्गवेरपुराद् भूय अयोध्यां संददर्श ह। भरतो दुःखसंतप्तः सारथिं चेदम् अब्रवीत्।

śṛṅgaverapurād bhūya ayodhyāṃ saṃdadarśa ha. bharato duḥkhasaṃtaptaḥ sārathiṃ cedam abravīt.

सारथे पश्य विध्वस्ता अयोध्या न प्रकाशते। निराकारा निरानन्दा दीना प्रतिहतस्वना।

sārathe paśya vidhvastā ayodhyā na prakāśate. nirākārā nirānandā dīnā pratihatasvanā.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...