रामायण 2.100 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 100→

[rm-2-100] • 17 श्लोकाः

आश्वासयन्तं भरतं जाबालिर् ब्राह्मणोत्तमः। उवाच रामं धर्मज्ञं धर्मापेतम् इदं वचः।

āśvāsayantaṃ bharataṃ jābālir brāhmaṇottamaḥ. uvāca rāmaṃ dharmajñaṃ dharmāpetam idaṃ vacaḥ.

साधु राघव मा भूत् ते बुद्धिर् एवं निरर्थका। प्राकृतस्य नरस्येव आर्य बुद्धेस् तपस्विनः।

sādhu rāghava mā bhūt te buddhir evaṃ nirarthakā. prākṛtasya narasyeva ārya buddhes tapasvinaḥ.

कः कस्य पुरुषो बन्धुः किम् आप्यं कस्य केन चित्। यद् एको जायते जन्तुर् एक एव विनश्यति।

kaḥ kasya puruṣo bandhuḥ kim āpyaṃ kasya kena cit. yad eko jāyate jantur eka eva vinaśyati.

तस्मान् माता पिता चेति राम सज्जेत यो नरः। उन्मत्त इव स ज्ञेयो नास्ति का चिद् धि कस्य चित्।

tasmān mātā pitā ceti rāma sajjeta yo naraḥ. unmatta iva sa jñeyo nāsti kā cid dhi kasya cit.

यथा ग्रामान्तरं गच्छन् नरः कश् चित् क्व चिद् वसेत्। उत्सृज्य च तम् आवासं प्रतिष्ठेतापरे ऽहनि।

yathā grāmāntaraṃ gacchan naraḥ kaś cit kva cid vaset. utsṛjya ca tam āvāsaṃ pratiṣṭhetāpare 'hani.

एवम् एव मनुष्याणां पिता माता गृहं वसु। आवासमात्रं काकुत्स्थ सज्जन्ते नात्र सज्जनाः।

evam eva manuṣyāṇāṃ pitā mātā gṛhaṃ vasu. āvāsamātraṃ kākutstha sajjante nātra sajjanāḥ.

पित्र्यं राज्यं समुत्सृज्य स नार्हति नरोत्तम। आस्थातुं कापथं दुःखं विषमं बहुकण्टकम्।

pitryaṃ rājyaṃ samutsṛjya sa nārhati narottama. āsthātuṃ kāpathaṃ duḥkhaṃ viṣamaṃ bahukaṇṭakam.

समृद्धायाम् अयोध्यायाम् आत्मानम् अभिषेचय। एकवेणीधरा हि त्वां नगरी संप्रतीक्षते।

samṛddhāyām ayodhyāyām ātmānam abhiṣecaya. ekaveṇīdharā hi tvāṃ nagarī saṃpratīkṣate.

राजभोगान् अनुभवन् महार्हान् पार्थिवात्मज। विहर त्वम् अयोध्यायां यथा शक्रस् त्रिविष्टपे।

rājabhogān anubhavan mahārhān pārthivātmaja. vihara tvam ayodhyāyāṃ yathā śakras triviṣṭape.

न ते कश् चिद् दशरतःस् त्वं च तस्य न कश् चन। अन्यो राजा त्वम् अन्यश् च तस्मात् कुरु यद् उच्यते।

na te kaś cid daśarataḥs tvaṃ ca tasya na kaś cana. anyo rājā tvam anyaś ca tasmāt kuru yad ucyate.

गतः स नृपतिस् तत्र गन्तव्यं यत्र तेन वै। प्रवृत्तिर् एषा मर्त्यानां त्वं तु मिथ्या विहन्यसे।

gataḥ sa nṛpatis tatra gantavyaṃ yatra tena vai. pravṛttir eṣā martyānāṃ tvaṃ tu mithyā vihanyase.

अर्थधर्मपरा ये ये तांस् ताञ् शोचामि नेतरान्। ते हि दुःखम् इह प्राप्य विनाशं प्रेत्य भेजिरे।

arthadharmaparā ye ye tāṃs tāñ śocāmi netarān. te hi duḥkham iha prāpya vināśaṃ pretya bhejire.

अष्टका पितृदैवत्यम् इत्य् अयं प्रसृतो जनः। अन्नस्योपद्रवं पश्य मृतो हि किम् अशिष्यति।

aṣṭakā pitṛdaivatyam ity ayaṃ prasṛto janaḥ. annasyopadravaṃ paśya mṛto hi kim aśiṣyati.

यदि भुक्तम् इहान्येन देहम् अन्यस्य गच्छति। दद्यात् प्रवसतः श्राद्धं न तत् पथ्य् अशनं भवेत्।

yadi bhuktam ihānyena deham anyasya gacchati. dadyāt pravasataḥ śrāddhaṃ na tat pathy aśanaṃ bhavet.

दानसंवनना ह्य् एते ग्रन्था मेधाविभिः कृताः। यजस्व देहि दीक्षस्व तपस् तप्यस्व संत्यज।

dānasaṃvananā hy ete granthā medhāvibhiḥ kṛtāḥ. yajasva dehi dīkṣasva tapas tapyasva saṃtyaja.

स नास्ति परम् इत्य् एव कुरु बुद्धिं महामते। प्रत्यक्षं यत् तद् आतिष्ठ परोक्षं पृष्ठतः कुरु।

sa nāsti param ity eva kuru buddhiṃ mahāmate. pratyakṣaṃ yat tad ātiṣṭha parokṣaṃ pṛṣṭhataḥ kuru.

सतां बुद्धिं पुरस्कृत्य सर्वलोकनिदर्शिनीम्। राज्यं त्वं प्रतिगृह्णीष्व भरतेन प्रसादितः।

satāṃ buddhiṃ puraskṛtya sarvalokanidarśinīm. rājyaṃ tvaṃ pratigṛhṇīṣva bharatena prasāditaḥ.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...