महाभारत 5.85 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

महाभारत

←उद्योग पर्व→

←अध्याय 85→

[mh-5-85] • 17 श्लोकाः

विदुर उवाच। राजन् बहुमतश् चासि त्रैलोक्यस्यापि सत्तमः। संभावितश् च लोकस्य संमतश् चासि भारत।

vidura uvāca. rājan bahumataś cāsi trailokyasyāpi sattamaḥ. saṃbhāvitaś ca lokasya saṃmataś cāsi bhārata.

यत् त्वम् एवंगते ब्रूयाः पश्चिमे वयसि स्थितः। शास्त्राद् वा सुप्रतर्काद् वा सुस्थिरः स्थविरो ह्य् असि।

yat tvam evaṃgate brūyāḥ paścime vayasi sthitaḥ. śāstrād vā supratarkād vā susthiraḥ sthaviro hy asi.

लेखाश्मनीव भाः सूर्ये महोर्मिर् इव सागरे। धर्मस् त्वयि महान् राजन्न् इति व्यवसिताः प्रजाः।

lekhāśmanīva bhāḥ sūrye mahormir iva sāgare. dharmas tvayi mahān rājann iti vyavasitāḥ prajāḥ.

सदैव भावितो लोको गुणौघैस् तव पार्थिव। गुणानां रक्षणे नित्यं प्रयतस्व सबान्धवः।

sadaiva bhāvito loko guṇaughais tava pārthiva. guṇānāṃ rakṣaṇe nityaṃ prayatasva sabāndhavaḥ.

आर्जवं प्रतिपद्यस्व मा बाल्याद् बहुधा नशीः। राज्यं पुत्रांश् च पौत्रांश् च सुहृदश् चापि सुप्रियान्।

ārjavaṃ pratipadyasva mā bālyād bahudhā naśīḥ. rājyaṃ putrāṃś ca pautrāṃś ca suhṛdaś cāpi supriyān.

यत् त्वं दित्ससि कृष्णाय राजन्न् अतिथये बहु। एतद् अन्यच् च दाशार्हः पृथिवीम् अपि चार्हति।

yat tvaṃ ditsasi kṛṣṇāya rājann atithaye bahu. etad anyac ca dāśārhaḥ pṛthivīm api cārhati.

न तु त्वं धर्मम् उद्दिश्य तस्य वा प्रियकारणात्। एतद् इच्छसि कृष्णाय सत्येनात्मानम् आलभे।

na tu tvaṃ dharmam uddiśya tasya vā priyakāraṇāt. etad icchasi kṛṣṇāya satyenātmānam ālabhe.

मायैषातत्त्वम् एवैतच् छद्मैतद् भूरिदक्षिण। जानामि ते मतं राजन् गूढं बाह्येन कर्मणा।

māyaiṣātattvam evaitac chadmaitad bhūridakṣiṇa. jānāmi te mataṃ rājan gūḍhaṃ bāhyena karmaṇā.

पञ्च पञ्चैव लिप्सन्ति ग्रामकान् पाण्डवा नृप। न च दित्ससि तेभ्यस् तांस् तच् छमं कः करिष्यति।

pañca pañcaiva lipsanti grāmakān pāṇḍavā nṛpa. na ca ditsasi tebhyas tāṃs tac chamaṃ kaḥ kariṣyati.

अर्थेन तु महाबाहुं वार्ष्णेयं त्वं जिहीर्षसि। अनेनैवाभ्युपायेन पाण्डवेभ्यो बिभित्ससि।

arthena tu mahābāhuṃ vārṣṇeyaṃ tvaṃ jihīrṣasi. anenaivābhyupāyena pāṇḍavebhyo bibhitsasi.

न च वित्तेन शक्यो ऽसौ नोद्यमेन न गर्हया। अन्यो धनंजयात् कर्तुम् एतत् तत्त्वं ब्रवीमि ते।

na ca vittena śakyo 'sau nodyamena na garhayā. anyo dhanaṃjayāt kartum etat tattvaṃ bravīmi te.

वेद कृष्णस्य माहात्म्यं वेदास्य दृढभक्तिताम्। अत्याज्यम् अस्य जानामि प्राणैस् तुल्यं धनंजयम्।

veda kṛṣṇasya māhātmyaṃ vedāsya dṛḍhabhaktitām. atyājyam asya jānāmi prāṇais tulyaṃ dhanaṃjayam.

अन्यत् कुम्भाद् अपां पूर्णाद् अन्यत् पादावसेचनात्। अन्यत् कुशलसंप्रश्नान् नैषिष्यति जनार्दनः।

anyat kumbhād apāṃ pūrṇād anyat pādāvasecanāt. anyat kuśalasaṃpraśnān naiṣiṣyati janārdanaḥ.

यत् त्व् अस्य प्रियम् आतिथ्यं मानार्हस्य महात्मनः। तद् अस्मै क्रियतां राजन् मानार्हो हि जनार्दनः।

yat tv asya priyam ātithyaṃ mānārhasya mahātmanaḥ. tad asmai kriyatāṃ rājan mānārho hi janārdanaḥ.

आशंसमानः कल्याणं कुरून् अभ्येति केशवः। येनैव राजन्न् अर्थेन तद् एवास्मा उपाकुरु।

āśaṃsamānaḥ kalyāṇaṃ kurūn abhyeti keśavaḥ. yenaiva rājann arthena tad evāsmā upākuru.

शमम् इच्छति दाशार्हस् तव दुर्योधनस्य च। पाण्डवानां च राजेन्द्र तद् अस्य वचनं कुरु।

śamam icchati dāśārhas tava duryodhanasya ca. pāṇḍavānāṃ ca rājendra tad asya vacanaṃ kuru.

पितासि राजन् पुत्रास् ते वृद्धस् त्वं शिशवः परे। वर्तस्व पितृवत् तेषु वर्तन्ते ते हि पुत्रवत्। निर्वैरान् मत्स्यपाञ्चालान् पाण्डवान् कुरुभिः सह। कृत्वा सुखं यथाधर्मं कीर्तिं च समवाप्नुहि।

pitāsi rājan putrās te vṛddhas tvaṃ śiśavaḥ pare. vartasva pitṛvat teṣu vartante te hi putravat. nirvairān matsyapāñcālān pāṇḍavān kurubhiḥ saha. kṛtvā sukhaṃ yathādharmaṃ kīrtiṃ ca samavāpnuhi.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...