महाभारत 2.64 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

महाभारत

←सभा पर्व→

←अध्याय 64→

[mh-2-64] • 17 श्लोकाः

कर्ण उवाच। या नः श्रुता मनुष्येषु स्त्रियो रूपेण संमताः। तासाम् एतादृशं कर्म न कस्यां चन शुश्रुमः।

karṇa uvāca. yā naḥ śrutā manuṣyeṣu striyo rūpeṇa saṃmatāḥ. tāsām etādṛśaṃ karma na kasyāṃ cana śuśrumaḥ.

क्रोधाविष्टेषु पार्थेषु धार्तराष्ट्रेषु चाप्य् अति। द्रौपदी पाण्डुपुत्राणां कृष्णा शान्तिर् इहाभवत्।

krodhāviṣṭeṣu pārtheṣu dhārtarāṣṭreṣu cāpy ati. draupadī pāṇḍuputrāṇāṃ kṛṣṇā śāntir ihābhavat.

अप्लवे ऽम्भसि मग्नानाम् अप्रतिष्ठे निमज्जताम्। पाञ्चाली पाण्डुपुत्राणां नौर् एषा पारगाभवत्।

aplave 'mbhasi magnānām apratiṣṭhe nimajjatām. pāñcālī pāṇḍuputrāṇāṃ naur eṣā pāragābhavat.

वैशंपायन उवाच। तद् वै श्रुत्वा भीमसेनः कुरुमध्ये ऽत्यमर्षणः। स्त्री गतिः पाण्डुपुत्राणाम् इत्य् उवाच सुदुर्मनाः।

vaiśaṃpāyana uvāca. tad vai śrutvā bhīmasenaḥ kurumadhye 'tyamarṣaṇaḥ. strī gatiḥ pāṇḍuputrāṇām ity uvāca sudurmanāḥ.

त्रीणि ज्योतींषि पुरुष इति वै देवलो ऽब्रवीत्। युद्धे ऽपराङ्मुखत्वं च आहूतस्यानिवर्तनम्। दाराणां रक्षणं चैव इति तज् ज्योतिषां त्रयम्। अपत्यं कर्म विद्या च यतः सृष्टाः प्रजास् ततः।

trīṇi jyotīṃṣi puruṣa iti vai devalo 'bravīt. yuddhe 'parāṅmukhatvaṃ ca āhūtasyānivartanam. dārāṇāṃ rakṣaṇaṃ caiva iti taj jyotiṣāṃ trayam. apatyaṃ karma vidyā ca yataḥ sṛṣṭāḥ prajās tataḥ.

अमेध्ये वै गतप्राणे शून्ये ज्ञातिभिर् उज्झिते। देहे त्रितयम् एवैतत् पुरुषस्योपजायते।

amedhye vai gataprāṇe śūnye jñātibhir ujjhite. dehe tritayam evaitat puruṣasyopajāyate.

तन् नो ज्योतिर् अभिहतं दाराणाम् अभिमर्शनात्। धनंजय कथं स्वित् स्याद् अपत्यम् अभिमृष्टजम्।

tan no jyotir abhihataṃ dārāṇām abhimarśanāt. dhanaṃjaya kathaṃ svit syād apatyam abhimṛṣṭajam.

अर्जुन उवाच। न चैवोक्ता न चानुक्ता हीनतः परुषा गिरः। भारताः प्रतिजल्पन्ति सदा तूत्तमपूरुषाः।

arjuna uvāca. na caivoktā na cānuktā hīnataḥ paruṣā giraḥ. bhāratāḥ pratijalpanti sadā tūttamapūruṣāḥ.

स्मरन्ति सुकृतान्य् एव न वैराणि कृतानि च। सन्तः प्रतिविजानन्तो लब्ध्वा प्रत्ययम् आत्मनः। पुनर् युधिष्ठिरं भीमः क्रुद्धो वचनम् अब्रवीत्। अनुजानीहि मां राजन् निग्रहाय दुरात्मनाम्।

smaranti sukṛtāny eva na vairāṇi kṛtāni ca. santaḥ prativijānanto labdhvā pratyayam ātmanaḥ. punar yudhiṣṭhiraṃ bhīmaḥ kruddho vacanam abravīt. anujānīhi māṃ rājan nigrahāya durātmanām.

भीम उवाच। इहैवैतांस् तुरा सर्वान् हन्मि शत्रून् समागतान्। अथ निष्क्रम्य राजेन्द्र समूलान् कृन्धि भारत।

bhīma uvāca. ihaivaitāṃs turā sarvān hanmi śatrūn samāgatān. atha niṣkramya rājendra samūlān kṛndhi bhārata.

किं नो विवदितेनेह किं नः क्लेशेन भारत। अद्यैवैतान् निहन्मीह प्रशाधि वसुधाम् इमाम्।

kiṃ no vivaditeneha kiṃ naḥ kleśena bhārata. adyaivaitān nihanmīha praśādhi vasudhām imām.

वैशंपायन उवाच। इत्य् उक्त्वा भीमसेनस् तु कनिष्ठैर् भ्रातृभिर् वृतः। मृगमध्ये यथा सिंहो मुहुः परिघम् ऐक्षत।

vaiśaṃpāyana uvāca. ity uktvā bhīmasenas tu kaniṣṭhair bhrātṛbhir vṛtaḥ. mṛgamadhye yathā siṃho muhuḥ parigham aikṣata.

सान्त्व्यमानो वीज्यमानः पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा। स्विद्यते च महाबाहुर् अन्तर्दाहेन वीर्यवान्।

sāntvyamāno vījyamānaḥ pārthenākliṣṭakarmaṇā. svidyate ca mahābāhur antardāhena vīryavān.

क्रुद्धस्य तस्य स्रोतोभ्यः कर्णादिभ्यो नराधिप। सधूमः सस्फुलिङ्गार्चिः पावकः समजायत।

kruddhasya tasya srotobhyaḥ karṇādibhyo narādhipa. sadhūmaḥ sasphuliṅgārciḥ pāvakaḥ samajāyata.

भ्रुकुटीपुटदुष्प्रेक्ष्यम् अभवत् तस्य तन् मुखम्। युगान्तकाले संप्राप्ते कृतान्तस्येव रूपिणः।

bhrukuṭīpuṭaduṣprekṣyam abhavat tasya tan mukham. yugāntakāle saṃprāpte kṛtāntasyeva rūpiṇaḥ.

युधिष्ठिरस् तम् आवार्य बाहुना बाहुशालिनम्। मैवम् इत्य् अब्रवीच् चैनं जोषम् आस्स्वेति भारत।

yudhiṣṭhiras tam āvārya bāhunā bāhuśālinam. maivam ity abravīc cainaṃ joṣam āssveti bhārata.

निवार्य तं महाबाहुं कोपसंरक्तलोचनम्। पितरं समुपातिष्ठद् धृतराष्ट्रं कृताञ्जलिः।

nivārya taṃ mahābāhuṃ kopasaṃraktalocanam. pitaraṃ samupātiṣṭhad dhṛtarāṣṭraṃ kṛtāñjaliḥ.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...