रामायण 3.70 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

रामायण

←अरण्य काण्ड→

←अध्याय 70→

[rm-3-70] • 27 श्लोकाः

तौ कबन्धेन तं मार्गं पम्पाया दर्शितं वने। आतस्थतुर् दिशं गृह्य प्रतीचीं नृवरात्मजौ।

tau kabandhena taṃ mārgaṃ pampāyā darśitaṃ vane. ātasthatur diśaṃ gṛhya pratīcīṃ nṛvarātmajau.

तौ शैलेष्व् आचितानेकान् क्षौद्रकल्पफलद्रुमान्। वीक्षन्तौ जग्मतुर् द्रष्टुं सुग्रीवं रामलक्ष्मणौ।

tau śaileṣv ācitānekān kṣaudrakalpaphaladrumān. vīkṣantau jagmatur draṣṭuṃ sugrīvaṃ rāmalakṣmaṇau.

कृत्वा च शैलपृष्ठे तु तौ वासं रघुनन्दनौ। पम्पायाः पश्चिमं तीरं राघवाव् उपतस्थतुः।

kṛtvā ca śailapṛṣṭhe tu tau vāsaṃ raghunandanau. pampāyāḥ paścimaṃ tīraṃ rāghavāv upatasthatuḥ.

तौ पुष्करिण्याः पम्पायास् तीरम् आसाद्य पश्चिमम्। अपश्यतां ततस् तत्र शबर्या रम्यम् आश्रमम्।

tau puṣkariṇyāḥ pampāyās tīram āsādya paścimam. apaśyatāṃ tatas tatra śabaryā ramyam āśramam.

तौ तम् आश्रमम् आसाद्य द्रुमैर् बहुभिर् आवृतम्। सुरम्यम् अभिवीक्षन्तौ शबरीम् अभ्युपेयतुः।

tau tam āśramam āsādya drumair bahubhir āvṛtam. suramyam abhivīkṣantau śabarīm abhyupeyatuḥ.

तौ तु दृष्ट्वा तदा सिद्धा समुत्थाय कृताञ्जलिः। पादौ जग्राह रामस्य लक्ष्मणस्य च धीमतः।

tau tu dṛṣṭvā tadā siddhā samutthāya kṛtāñjaliḥ. pādau jagrāha rāmasya lakṣmaṇasya ca dhīmataḥ.

ताम् उवाच ततो रामः श्रमणीं संशितव्रताम्। कच्चित् ते निर्जिता विघ्नाः कच्चित् ते वर्धते तपः।

tām uvāca tato rāmaḥ śramaṇīṃ saṃśitavratām. kaccit te nirjitā vighnāḥ kaccit te vardhate tapaḥ.

कच्चित् ते नियतः कोप आहारश् च तपोधने। कच्चित् ते नियमाः प्राप्ताः कच्चित् ते मनसः सुखम्। कच्चित् ते गुरुशुश्रूषा सफला चारुभाषिणि।

kaccit te niyataḥ kopa āhāraś ca tapodhane. kaccit te niyamāḥ prāptāḥ kaccit te manasaḥ sukham. kaccit te guruśuśrūṣā saphalā cārubhāṣiṇi.

रामेण तापसी पृष्ठा सा सिद्धा सिद्धसंमता। शशंस शबरी वृद्धा रामाय प्रत्युपस्थिता।

rāmeṇa tāpasī pṛṣṭhā sā siddhā siddhasaṃmatā. śaśaṃsa śabarī vṛddhā rāmāya pratyupasthitā.

चित्रकूटं त्वयि प्राप्ते विमानैर् अतुलप्रभैः। इतस् ते दिवम् आरूढा यान् अहं पर्यचारिषम्।

citrakūṭaṃ tvayi prāpte vimānair atulaprabhaiḥ. itas te divam ārūḍhā yān ahaṃ paryacāriṣam.

तैश् चाहम् उक्ता धर्मज्ञैर् महाभागैर् महर्षिभिः। आगमिष्यति ते रामः सुपुण्यम् इमम् आश्रमम्।

taiś cāham uktā dharmajñair mahābhāgair maharṣibhiḥ. āgamiṣyati te rāmaḥ supuṇyam imam āśramam.

स ते प्रतिग्रहीतव्यः सौमित्रिसहितो ऽतिथिः। तं च दृष्ट्वा वरांल् लोकान् अक्षयांस् त्वं गमिष्यसि।

sa te pratigrahītavyaḥ saumitrisahito 'tithiḥ. taṃ ca dṛṣṭvā varāṃl lokān akṣayāṃs tvaṃ gamiṣyasi.

मया तु विविधं वन्यं संचितं पुरुषर्षभ। तवार्थे पुरुषव्याघ्र पम्पायास् तीरसंभवम्।

mayā tu vividhaṃ vanyaṃ saṃcitaṃ puruṣarṣabha. tavārthe puruṣavyāghra pampāyās tīrasaṃbhavam.

एवम् उक्तः स धर्मात्मा शबर्या शबरीम् इदम्। राघवः प्राह विज्ञाने तां नित्यम् अबहिष्कृताम्।

evam uktaḥ sa dharmātmā śabaryā śabarīm idam. rāghavaḥ prāha vijñāne tāṃ nityam abahiṣkṛtām.

दनोः सकाशात् तत्त्वेन प्रभावं ते महात्मनः। श्रुतं प्रत्यक्षम् इच्छामि संद्रष्टुं यदि मन्यसे।

danoḥ sakāśāt tattvena prabhāvaṃ te mahātmanaḥ. śrutaṃ pratyakṣam icchāmi saṃdraṣṭuṃ yadi manyase.

एतत् तु वचनं श्रुत्वा रामवक्त्राद् विनिःसृतम्। शबरी दर्शयाम् आस ताव् उभौ तद् वनं महत्।

etat tu vacanaṃ śrutvā rāmavaktrād viniḥsṛtam. śabarī darśayām āsa tāv ubhau tad vanaṃ mahat.

पश्य मेघघनप्रख्यं मृगपक्षिसमाकुलम्। मतङ्गवनम् इत्य् एव विश्रुतं रघुनन्दन।

paśya meghaghanaprakhyaṃ mṛgapakṣisamākulam. mataṅgavanam ity eva viśrutaṃ raghunandana.

इह ते भावितात्मानो गुरवो मे महाद्युते। जुहवांश् चक्रिरे तीर्थं मन्त्रवन् मन्त्रपूजितम्।

iha te bhāvitātmāno guravo me mahādyute. juhavāṃś cakrire tīrthaṃ mantravan mantrapūjitam.

इयं प्रत्यक् स्थली वेदी यत्र ते मे सुसत्कृताः। पुष्पोपहारं कुर्वन्ति श्रमाद् उद्वेपिभिः करैः।

iyaṃ pratyak sthalī vedī yatra te me susatkṛtāḥ. puṣpopahāraṃ kurvanti śramād udvepibhiḥ karaiḥ.

तेषां तपः प्रभावेन पश्याद्यापि रघूत्तम। द्योतयन्ति दिशः सर्वाः श्रिया वेद्यो ऽतुलप्रभाः।

teṣāṃ tapaḥ prabhāvena paśyādyāpi raghūttama. dyotayanti diśaḥ sarvāḥ śriyā vedyo 'tulaprabhāḥ.

अशक्नुवद्भिस् तैर् गन्तुम् उपवासश्रमालसैः। चिन्तिते ऽभ्यागतान् पश्य समेतान् सप्त सागरान्।

aśaknuvadbhis tair gantum upavāsaśramālasaiḥ. cintite 'bhyāgatān paśya sametān sapta sāgarān.

कृताभिषेकैस् तैर् न्यस्ता वल्कलाः पादपेष्व् इह। अद्यापि न विशुष्यन्ति प्रदेशे रघुनन्दन।

kṛtābhiṣekais tair nyastā valkalāḥ pādapeṣv iha. adyāpi na viśuṣyanti pradeśe raghunandana.

कृत्स्नं वनम् इदं दृष्टं श्रोतव्यं च श्रुतं त्वया। तद् इच्छाम्य् अभ्यनुज्ञाता त्यक्तुम् एतत् कलेवरम्।

kṛtsnaṃ vanam idaṃ dṛṣṭaṃ śrotavyaṃ ca śrutaṃ tvayā. tad icchāmy abhyanujñātā tyaktum etat kalevaram.

तेषाम् इच्छाम्य् अहं गन्तुं समीपं भावितात्मनाम्। मुनीनाम् आश्रंमो येषाम् अहं च परिचारिणी।

teṣām icchāmy ahaṃ gantuṃ samīpaṃ bhāvitātmanām. munīnām āśraṃmo yeṣām ahaṃ ca paricāriṇī.

धर्मिष्ठं तु वचः श्रुत्वा राघवः सहलक्ष्मणः। अनुजानामि गच्छेति प्रहृष्टवदनो ऽब्रवीत्।

dharmiṣṭhaṃ tu vacaḥ śrutvā rāghavaḥ sahalakṣmaṇaḥ. anujānāmi gaccheti prahṛṣṭavadano 'bravīt.

अनुज्ञाता तु रामेण हुत्वात्मानं हुताशने। ज्वलत्पावकसंकाशा स्वर्गम् एव जगाम सा।

anujñātā tu rāmeṇa hutvātmānaṃ hutāśane. jvalatpāvakasaṃkāśā svargam eva jagāma sā.

यत्र ते सुकृतात्मानो विहरन्ति महर्षयः। तत् पुण्यं शबरीस्थानं जगामात्मसमाधिना।

yatra te sukṛtātmāno viharanti maharṣayaḥ. tat puṇyaṃ śabarīsthānaṃ jagāmātmasamādhinā.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...