रामायण 3.61 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←अरण्य काण्ड→

←अध्याय 61→

[rm-3-61] • 16 श्लोकाः

तप्यमानं तथा रामं सीताहरणकर्शितम्। लोकानाम् अभवे युक्तं साम्वर्तकम् इवानलम्।

tapyamānaṃ tathā rāmaṃ sītāharaṇakarśitam. lokānām abhave yuktaṃ sāmvartakam ivānalam.

वीक्षमाणं धनुः सज्यं निःश्वसन्तं मुहुर् मुहुः। हन्तुकामं पशुं रुद्रं क्रुद्धं दक्षक्रतौ यथा।

vīkṣamāṇaṃ dhanuḥ sajyaṃ niḥśvasantaṃ muhur muhuḥ. hantukāmaṃ paśuṃ rudraṃ kruddhaṃ dakṣakratau yathā.

अदृष्टपूर्वं संक्रुद्धं दृष्ट्वा रामं स लक्ष्मणः। अब्रवीत् प्राञ्जलिर् वाक्यं मुखेन परिशुष्यता।

adṛṣṭapūrvaṃ saṃkruddhaṃ dṛṣṭvā rāmaṃ sa lakṣmaṇaḥ. abravīt prāñjalir vākyaṃ mukhena pariśuṣyatā.

पुरा भूत्वा मृदुर् दान्तः सर्वभूतहिते रतः। न क्रोधवशम् आपन्नः प्रकृतिं हातुम् अर्हसि।

purā bhūtvā mṛdur dāntaḥ sarvabhūtahite rataḥ. na krodhavaśam āpannaḥ prakṛtiṃ hātum arhasi.

चन्द्रे लक्ष्णीः प्रभा सूर्ये गतिर् वायौ भुवि क्षमा। एतच् च नियतं सर्वं त्वयि चानुत्तमं यशः।

candre lakṣṇīḥ prabhā sūrye gatir vāyau bhuvi kṣamā. etac ca niyataṃ sarvaṃ tvayi cānuttamaṃ yaśaḥ.

न तु जानामि कस्यायं भग्नः सांग्रामिको रथः। केन वा कस्य वा हेतोः सायुधः सपरिच्छदः।

na tu jānāmi kasyāyaṃ bhagnaḥ sāṃgrāmiko rathaḥ. kena vā kasya vā hetoḥ sāyudhaḥ saparicchadaḥ.

खुरनेमिक्षतश् चायं सिक्तो रुधिरबिन्दुभिः। देशो निवृत्तसंग्रामः सुघोरः पार्थिवात्मज।

khuranemikṣataś cāyaṃ sikto rudhirabindubhiḥ. deśo nivṛttasaṃgrāmaḥ sughoraḥ pārthivātmaja.

एकस्य तु विमर्दो ऽयं न द्वयोर् वदतां वर। न हि वृत्तं हि पश्यामि बलस्य महतः पदम्।

ekasya tu vimardo 'yaṃ na dvayor vadatāṃ vara. na hi vṛttaṃ hi paśyāmi balasya mahataḥ padam.

नैकस्य तु कृते लोकान् विनाशयितुम् अर्हसि। युक्तदण्डा हि मृदवः प्रशान्ता वसुधाधिपाः।

naikasya tu kṛte lokān vināśayitum arhasi. yuktadaṇḍā hi mṛdavaḥ praśāntā vasudhādhipāḥ.

सदा त्वं सर्वभूतानां शरण्यः परमा गतिः। को नु दारप्रणाशं ते साधु मन्येत राघव।

sadā tvaṃ sarvabhūtānāṃ śaraṇyaḥ paramā gatiḥ. ko nu dārapraṇāśaṃ te sādhu manyeta rāghava.

सरितः सागराः शैला देवगन्धर्वदानवाः। नालं ते विप्रियं कर्तुं दीक्षितस्येव साधवः।

saritaḥ sāgarāḥ śailā devagandharvadānavāḥ. nālaṃ te vipriyaṃ kartuṃ dīkṣitasyeva sādhavaḥ.

येन राजन् हृता सीता तम् अन्वेषितुम् अर्हसि। मद्द्वितीयो धनुष्पाणिः सहायैः परमर्षिभिः।

yena rājan hṛtā sītā tam anveṣitum arhasi. maddvitīyo dhanuṣpāṇiḥ sahāyaiḥ paramarṣibhiḥ.

समुद्रं च विचेष्यामः पर्वतांश् च वनानि च। गुहाश् च विविधा घोरा नलिनीः पार्वतीश् च ह।

samudraṃ ca viceṣyāmaḥ parvatāṃś ca vanāni ca. guhāś ca vividhā ghorā nalinīḥ pārvatīś ca ha.

देवगन्धर्वलोकांश् च विचेष्यामः समाहिताः। यावन् नाधिगमिष्यामस् तव भार्यापहारिणम्।

devagandharvalokāṃś ca viceṣyāmaḥ samāhitāḥ. yāvan nādhigamiṣyāmas tava bhāryāpahāriṇam.

न चेत् साम्ना प्रदास्यन्ति पत्नीं ते त्रिदशेश्वराः। कोसलेन्द्र ततः पश्चात् प्राप्तकालं करिष्यसि।

na cet sāmnā pradāsyanti patnīṃ te tridaśeśvarāḥ. kosalendra tataḥ paścāt prāptakālaṃ kariṣyasi.

शीलेन साम्ना विनयेन सीतां नयेन न प्राप्स्यसि चेन् नरेन्द्र। ततः समुत्सादय हेमपुङ्खैर् महेन्द्रवज्रप्रतिमैः शरौघैः।

śīlena sāmnā vinayena sītāṃ nayena na prāpsyasi cen narendra. tataḥ samutsādaya hemapuṅkhair mahendravajrapratimaiḥ śaraughaiḥ.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...