रामायण 3.56 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←अरण्य काण्ड→

←अध्याय 56→

[rm-3-56] • 20 श्लोकाः

स दृष्ट्वा लक्ष्मणं दीनं शून्ये दशरथात्मजः। पर्यपृच्छत धर्मात्मा वैदेहीम् आगतं विना।

sa dṛṣṭvā lakṣmaṇaṃ dīnaṃ śūnye daśarathātmajaḥ. paryapṛcchata dharmātmā vaidehīm āgataṃ vinā.

प्रस्थितं दण्डकारण्यं या माम् अनुजगाम ह। क्व सा लक्ष्मण वैदेही यां हित्वा त्वम् इहागतः।

prasthitaṃ daṇḍakāraṇyaṃ yā mām anujagāma ha. kva sā lakṣmaṇa vaidehī yāṃ hitvā tvam ihāgataḥ.

राज्यभ्रष्टस्य दीनस्य दण्डकान् परिधावतः। क्व सा दुःखसहाया मे वैदेही तनुमध्यमा।

rājyabhraṣṭasya dīnasya daṇḍakān paridhāvataḥ. kva sā duḥkhasahāyā me vaidehī tanumadhyamā.

यां विना नोत्सहे वीर मुहूर्तम् अपि जीवितुम्। क्व सा प्राणसहाया मे सीता सुरसुतोपमा।

yāṃ vinā notsahe vīra muhūrtam api jīvitum. kva sā prāṇasahāyā me sītā surasutopamā.

पतित्वम् अमराणां वा पृथिव्याश् चापि लक्ष्मण। विना तां तपनीयाभां नेच्छेयं जनकात्मजाम्।

patitvam amarāṇāṃ vā pṛthivyāś cāpi lakṣmaṇa. vinā tāṃ tapanīyābhāṃ neccheyaṃ janakātmajām.

कच्चिज् जीवति वैदेही प्राणैः प्रियतरा मम। कच्चित् प्रव्राजनं सौम्य न मे मिथ्या भविष्यति।

kaccij jīvati vaidehī prāṇaiḥ priyatarā mama. kaccit pravrājanaṃ saumya na me mithyā bhaviṣyati.

सीतानिमित्तं सौमित्रे मृते मयि गते त्वयि। कच्चित् सकामा सुखिता कैकेयी सा भविष्यति।

sītānimittaṃ saumitre mṛte mayi gate tvayi. kaccit sakāmā sukhitā kaikeyī sā bhaviṣyati.

सपुत्रराज्यां सिद्धार्थां मृतपुत्रा तपस्विनी। उपस्थास्यति कौसल्या कच्चिन् सौम्य न कैकयीम्।

saputrarājyāṃ siddhārthāṃ mṛtaputrā tapasvinī. upasthāsyati kausalyā kaccin saumya na kaikayīm.

यदि जीवति वैदेही गमिष्याम्य् आश्रमं पुनः। सुवृत्ता यदि वृत्ता सा प्राणांस् त्यक्ष्यामि लक्ष्मण।

yadi jīvati vaidehī gamiṣyāmy āśramaṃ punaḥ. suvṛttā yadi vṛttā sā prāṇāṃs tyakṣyāmi lakṣmaṇa.

यदि माम् आश्रमगतं वैदेही नाभिभाषते। पुनः प्रहसिता सीता विनशिष्यामि लक्ष्मण।

yadi mām āśramagataṃ vaidehī nābhibhāṣate. punaḥ prahasitā sītā vinaśiṣyāmi lakṣmaṇa.

ब्रूहि लक्ष्मण वैदेही यदि जीवति वा न वा। त्वयि प्रमत्ते रक्षोभिर् भक्षिता वा तपस्विनी।

brūhi lakṣmaṇa vaidehī yadi jīvati vā na vā. tvayi pramatte rakṣobhir bhakṣitā vā tapasvinī.

सुकुमारी च बाला च नित्यं चादुःखदर्शिनी। मद्वियोगेन वैदेही व्यक्तं शोचति दुर्मनाः।

sukumārī ca bālā ca nityaṃ cāduḥkhadarśinī. madviyogena vaidehī vyaktaṃ śocati durmanāḥ.

सर्वथा रक्षसा तेन जिह्मेन सुदुरात्मना। वदता लक्ष्मणेत्य् उच्चैस् तवापि जनितं भयम्।

sarvathā rakṣasā tena jihmena sudurātmanā. vadatā lakṣmaṇety uccais tavāpi janitaṃ bhayam.

श्रुतश् च शङ्के वैदेह्या स स्वरः सदृशो मम। त्रस्तया प्रेषितस् त्वं च द्रष्टुं मां शीघ्रम् आगतः।

śrutaś ca śaṅke vaidehyā sa svaraḥ sadṛśo mama. trastayā preṣitas tvaṃ ca draṣṭuṃ māṃ śīghram āgataḥ.

सर्वथा तु कृतं कष्टं सीताम् उत्सृजता वने। प्रतिकर्तुं नृशंसानां रक्षसां दत्तम् अन्तरम्।

sarvathā tu kṛtaṃ kaṣṭaṃ sītām utsṛjatā vane. pratikartuṃ nṛśaṃsānāṃ rakṣasāṃ dattam antaram.

दुःखिताः खरघातेन राक्षसाः पिशिताशनाः। तैः सीता निहता घोरैर् भविष्यति न संशयः।

duḥkhitāḥ kharaghātena rākṣasāḥ piśitāśanāḥ. taiḥ sītā nihatā ghorair bhaviṣyati na saṃśayaḥ.

अहो ऽस्मि व्यसने मग्नः सर्वथा रिपुनाशन। किं त्व् इदानीं करिष्यामि शङ्के प्राप्तव्यम् ईदृशम्।

aho 'smi vyasane magnaḥ sarvathā ripunāśana. kiṃ tv idānīṃ kariṣyāmi śaṅke prāptavyam īdṛśam.

इति सीतां वरारोहां चिन्तयन्न् एव राघवः। आजगाम जनस्थानं त्वरया सहलक्ष्मणः।

iti sītāṃ varārohāṃ cintayann eva rāghavaḥ. ājagāma janasthānaṃ tvarayā sahalakṣmaṇaḥ.

विगर्हमाणो ऽनुजम् आर्तरूपं क्षुधा श्रमाच् चैव पिपासया च। विनिःश्वसञ् शुष्कमुखो विषण्णः प्रतिश्रयं प्राप्य समीक्ष्य शून्यम्।

vigarhamāṇo 'nujam ārtarūpaṃ kṣudhā śramāc caiva pipāsayā ca. viniḥśvasañ śuṣkamukho viṣaṇṇaḥ pratiśrayaṃ prāpya samīkṣya śūnyam.

स्वम् आश्रमं संप्रविगाह्य वीरो विहारदेशान् अनुसृत्य कांश् चित्। एतत् तद् इत्य् एव निवासभूमौ प्रहृष्टरोमा व्यथितो बभूव।

svam āśramaṃ saṃpravigāhya vīro vihāradeśān anusṛtya kāṃś cit. etat tad ity eva nivāsabhūmau prahṛṣṭaromā vyathito babhūva.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...