रामायण 3.42 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

रामायण

←अरण्य काण्ड→

←अध्याय 42→

[rm-3-42] • 21 श्लोकाः

तथा तु तं समादिश्य भ्रातरं रघुनन्दनः। बबन्धासिं महातेजा जाम्बूनदमयत्सरुम्।

tathā tu taṃ samādiśya bhrātaraṃ raghunandanaḥ. babandhāsiṃ mahātejā jāmbūnadamayatsarum.

ततस् त्रिविणतं चापम् आदायात्मविभूषणम्। आबध्य च कलापौ द्वौ जगामोदग्रविक्रमः।

tatas triviṇataṃ cāpam ādāyātmavibhūṣaṇam. ābadhya ca kalāpau dvau jagāmodagravikramaḥ.

तं वञ्चयानो राजेन्द्रम् आपतन्तं निरीक्ष्य वै। बभूवान्तर्हितस् त्रासात् पुनः संदर्शने ऽभवत्।

taṃ vañcayāno rājendram āpatantaṃ nirīkṣya vai. babhūvāntarhitas trāsāt punaḥ saṃdarśane 'bhavat.

बद्धासिर् धनुर् आदाय प्रदुद्राव यतो मृगः। तं स पश्यति रूपेण द्योतमानम् इवाग्रतः।

baddhāsir dhanur ādāya pradudrāva yato mṛgaḥ. taṃ sa paśyati rūpeṇa dyotamānam ivāgrataḥ.

अवेक्ष्यावेक्ष्य धावन्तं धनुष्पाणिर् महावने। अतिवृत्तम् इषोः पाताल् लोभयानं कदा चन।

avekṣyāvekṣya dhāvantaṃ dhanuṣpāṇir mahāvane. ativṛttam iṣoḥ pātāl lobhayānaṃ kadā cana.

शङ्कितं तु समुद्भ्रान्तम् उत्पतन्तम् इवाम्बरे। दश्यमानम् अदृश्यं च नवोद्देशेषु केषु चित्।

śaṅkitaṃ tu samudbhrāntam utpatantam ivāmbare. daśyamānam adṛśyaṃ ca navoddeśeṣu keṣu cit.

छिन्नाभ्रैर् इव संवीतं शारदं चन्द्रमण्डलम्। मुहूर्ताद् एव ददृशे मुहुर् दूरात् प्रकाशते।

chinnābhrair iva saṃvītaṃ śāradaṃ candramaṇḍalam. muhūrtād eva dadṛśe muhur dūrāt prakāśate.

दर्शनादर्शनेनैव सो ऽपाकर्षत राघवम्। आसीत् क्रुद्धस् तु काकुत्स्थो विवशस् तेन मोहितः।

darśanādarśanenaiva so 'pākarṣata rāghavam. āsīt kruddhas tu kākutstho vivaśas tena mohitaḥ.

अथावतस्थे सुश्रान्तश् छायाम् आश्रित्य शाद्वले। मृगैः परिवृतो वन्यैर् अदूरात् प्रत्यदृश्यत।

athāvatasthe suśrāntaś chāyām āśritya śādvale. mṛgaiḥ parivṛto vanyair adūrāt pratyadṛśyata.

दृष्ट्वा रामो महातेजास् तं हन्तुं कृतनिश्चयः। संधाय सुदृढे चापे विकृष्य बलवद् बली।

dṛṣṭvā rāmo mahātejās taṃ hantuṃ kṛtaniścayaḥ. saṃdhāya sudṛḍhe cāpe vikṛṣya balavad balī.

तम् एव मृगम् उद्दिश्य ज्वलन्तम् इव पन्नगम्। मुमोच ज्वलितं दीप्तम् अस्त्रब्रह्मविनिर्मितम्।

tam eva mṛgam uddiśya jvalantam iva pannagam. mumoca jvalitaṃ dīptam astrabrahmavinirmitam.

स भृशं मृगरूपस्य विनिर्भिद्य शरोत्तमः। मारीचस्यैव हृदयं विभेदाशनिसंनिभः।

sa bhṛśaṃ mṛgarūpasya vinirbhidya śarottamaḥ. mārīcasyaiva hṛdayaṃ vibhedāśanisaṃnibhaḥ.

तालमात्रम् अथोत्पत्य न्यपतत् स शरातुरः। व्यनदद् भैरवं नादं धरण्याम् अल्पजीवितः। म्रियमाणस् तु मारीचो जहौ तां कृत्रिमां तनुम्।

tālamātram athotpatya nyapatat sa śarāturaḥ. vyanadad bhairavaṃ nādaṃ dharaṇyām alpajīvitaḥ. mriyamāṇas tu mārīco jahau tāṃ kṛtrimāṃ tanum.

संप्राप्तकालम् आज्ञाय चकार च ततः स्वरम्। सदृशं राघवस्यैव हा सीते लक्ष्मणेति च।

saṃprāptakālam ājñāya cakāra ca tataḥ svaram. sadṛśaṃ rāghavasyaiva hā sīte lakṣmaṇeti ca.

तेन मर्मणि निर्विद्धः शरेणानुपमेन हि। मृगरूपं तु तत् त्यक्त्वा राक्षसं रूपम् आत्मनः। चक्रे स सुमहाकायो मारीचो जीवितं त्यजन्।

tena marmaṇi nirviddhaḥ śareṇānupamena hi. mṛgarūpaṃ tu tat tyaktvā rākṣasaṃ rūpam ātmanaḥ. cakre sa sumahākāyo mārīco jīvitaṃ tyajan.

ततो विचित्रकेयूरः सर्वाभरणभूषितः। हेममाली महादंष्ट्रो राक्षसो ऽभूच् छराहतः।

tato vicitrakeyūraḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ. hemamālī mahādaṃṣṭro rākṣaso 'bhūc charāhataḥ.

तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ राक्षसं घोरदर्शनम्। जगाम मनसा सीतां लक्ष्मणस्य वचः स्मरन्।

taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau rākṣasaṃ ghoradarśanam. jagāma manasā sītāṃ lakṣmaṇasya vacaḥ smaran.

हा सीते लक्ष्मणेत्य् एवम् आक्रुश्य तु महास्वरम्। ममार राक्षसः सो ऽयं श्रुत्वा सीता कथं भवेत्।

hā sīte lakṣmaṇety evam ākruśya tu mahāsvaram. mamāra rākṣasaḥ so 'yaṃ śrutvā sītā kathaṃ bhavet.

लक्ष्मणश् च महाबाहुः काम् अवस्थां गमिष्यति। इति संचिन्त्य धर्मात्मा रामो हृष्टतनूरुहः।

lakṣmaṇaś ca mahābāhuḥ kām avasthāṃ gamiṣyati. iti saṃcintya dharmātmā rāmo hṛṣṭatanūruhaḥ.

तत्र रामं भयं तीव्रम् आविवेश विषादजम्। राक्षसं मृगरूपं तं हत्वा श्रुत्वा च तत् स्वरम्।

tatra rāmaṃ bhayaṃ tīvram āviveśa viṣādajam. rākṣasaṃ mṛgarūpaṃ taṃ hatvā śrutvā ca tat svaram.

निहत्य पृषतं चान्यं मांसम् आदाय राघवः। त्वरमाणो जनस्थानं ससाराभिमुखस् तदा।

nihatya pṛṣataṃ cānyaṃ māṃsam ādāya rāghavaḥ. tvaramāṇo janasthānaṃ sasārābhimukhas tadā.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...