रामायण 3.38 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

रामायण

←अरण्य काण्ड→

←अध्याय 38→

[rm-3-38] • 21 श्लोकाः

मारीचेन तु तद् वाक्यं क्षमं युक्तं च रावणः। उक्तो न प्रतिजग्राह मर्तुकाम इवौषधम्।

mārīcena tu tad vākyaṃ kṣamaṃ yuktaṃ ca rāvaṇaḥ. ukto na pratijagrāha martukāma ivauṣadham.

तं पथ्यहितवक्तारं मारीचं राक्षसाधिपः। अब्रवीत् परुषं वाक्यम् अयुक्तं कालचोदितः।

taṃ pathyahitavaktāraṃ mārīcaṃ rākṣasādhipaḥ. abravīt paruṣaṃ vākyam ayuktaṃ kālacoditaḥ.

यत् किलैतद् अयुक्तार्थं मारीच मयि कथ्यते। वाक्यं निष्फलम् अत्यर्थं बीजम् उप्तम् इवोषरे।

yat kilaitad ayuktārthaṃ mārīca mayi kathyate. vākyaṃ niṣphalam atyarthaṃ bījam uptam ivoṣare.

त्वद्वाक्यैर् न तु मां शक्यं भेत्तुं रामस्य संयुगे। पापशीलस्य मूर्खस्य मानुषस्य विशेषतः।

tvadvākyair na tu māṃ śakyaṃ bhettuṃ rāmasya saṃyuge. pāpaśīlasya mūrkhasya mānuṣasya viśeṣataḥ.

यस् त्यक्त्वा सुहृदो राज्यं मातरं पितरं तथा। स्त्रीवाक्यं प्राकृतं श्रुत्वा वनम् एकपदे गतः।

yas tyaktvā suhṛdo rājyaṃ mātaraṃ pitaraṃ tathā. strīvākyaṃ prākṛtaṃ śrutvā vanam ekapade gataḥ.

अवश्यं तु मया तस्य संयुगे खरघातिनः। प्राणैः प्रियतरा सीता हर्तव्या तव संनिधौ।

avaśyaṃ tu mayā tasya saṃyuge kharaghātinaḥ. prāṇaiḥ priyatarā sītā hartavyā tava saṃnidhau.

एवं मे निश्चिता बुद्धिर् हृदि मारीच वर्तते। न व्यावर्तयितुं शक्या सेन्द्रैर् अपि सुरासुरैः।

evaṃ me niścitā buddhir hṛdi mārīca vartate. na vyāvartayituṃ śakyā sendrair api surāsuraiḥ.

दोषं गुणं वा संपृष्टस् त्वम् एवं वक्तुम् अर्हसि। अपायं वाप्य् उपायं वा कार्यस्यास्य विनिश्चये।

doṣaṃ guṇaṃ vā saṃpṛṣṭas tvam evaṃ vaktum arhasi. apāyaṃ vāpy upāyaṃ vā kāryasyāsya viniścaye.

संपृष्टेन तु वक्तव्यं सचिवेन विपश्चिता। उद्यताञ्जलिना राज्ञो य इच्छेद् भूतिम् आत्मनः।

saṃpṛṣṭena tu vaktavyaṃ sacivena vipaścitā. udyatāñjalinā rājño ya icched bhūtim ātmanaḥ.

वाक्यम् अप्रतिकूलं तु मृदुपूर्वं शुभं हितम्। उपचारेण युक्तं च वक्तव्यो वसुधाधिपः।

vākyam apratikūlaṃ tu mṛdupūrvaṃ śubhaṃ hitam. upacāreṇa yuktaṃ ca vaktavyo vasudhādhipaḥ.

सावमर्दं तु यद् वाक्यं मारीच हितम् उच्यते। नाभिनन्दति तद् राजा मानार्हो मानवर्जितम्।

sāvamardaṃ tu yad vākyaṃ mārīca hitam ucyate. nābhinandati tad rājā mānārho mānavarjitam.

पञ्चरूपाणि राजानो धारयन्त्य् अमितौजसः। अग्नेर् इन्द्रस्य सोमस्य यमस्य वरुणस्य च। औष्ण्यं तथा विक्रमं च सौम्यं दण्डं प्रसन्नताम्।

pañcarūpāṇi rājāno dhārayanty amitaujasaḥ. agner indrasya somasya yamasya varuṇasya ca. auṣṇyaṃ tathā vikramaṃ ca saumyaṃ daṇḍaṃ prasannatām.

तस्मात् सर्वास्व् अवस्थासु मान्याः पूज्याश् च पार्थिवाः। त्वं तु धर्मम् अविज्ञाय केवलं मोहम् आस्थितः।

tasmāt sarvāsv avasthāsu mānyāḥ pūjyāś ca pārthivāḥ. tvaṃ tu dharmam avijñāya kevalaṃ moham āsthitaḥ.

अभ्यागतं मां दौरात्म्यात् परुषं वदसीदृशम्। गुणदोषौ न पृच्छामि क्षमं चात्मनि राक्षस। अस्मिंस् तु स भवान् कृत्ये साहाय्यं कर्तुम् अर्हति।

abhyāgataṃ māṃ daurātmyāt paruṣaṃ vadasīdṛśam. guṇadoṣau na pṛcchāmi kṣamaṃ cātmani rākṣasa. asmiṃs tu sa bhavān kṛtye sāhāyyaṃ kartum arhati.

सौवर्णस् त्वं मृगो भूत्वा चित्रो रजतबिन्दुभिः। प्रलोभयित्वा वैदेहीं यथेष्टं गन्तुम् अर्हसि।

sauvarṇas tvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ. pralobhayitvā vaidehīṃ yatheṣṭaṃ gantum arhasi.

त्वां तु मायामृगं दृष्ट्वा काञ्चनं जातविस्मया। आनयैनम् इति क्षिप्रं रामं वक्ष्यति मैथिली।

tvāṃ tu māyāmṛgaṃ dṛṣṭvā kāñcanaṃ jātavismayā. ānayainam iti kṣipraṃ rāmaṃ vakṣyati maithilī.

अपक्रान्ते च काकुत्स्थे लक्ष्मणे च यथासुखम्। आनयिष्यामि वैदेहीं सहस्राक्षः शचीम् इव।

apakrānte ca kākutsthe lakṣmaṇe ca yathāsukham. ānayiṣyāmi vaidehīṃ sahasrākṣaḥ śacīm iva.

एवं कृत्वा त्व् इदं कार्यं यथेष्टं गच्छ राक्षस। राज्यस्यार्धं प्रदास्यामि मारीच तव सुव्रत।

evaṃ kṛtvā tv idaṃ kāryaṃ yatheṣṭaṃ gaccha rākṣasa. rājyasyārdhaṃ pradāsyāmi mārīca tava suvrata.

गच्छ सौम्य शिवं मार्गं कार्यस्यास्य विवृद्धये। प्राप्य सीताम् अयुद्धेन वञ्चयित्वा तु राघवम्। लङ्कां प्रति गमिष्यामि कृतकार्यः सह त्वया।

gaccha saumya śivaṃ mārgaṃ kāryasyāsya vivṛddhaye. prāpya sītām ayuddhena vañcayitvā tu rāghavam. laṅkāṃ prati gamiṣyāmi kṛtakāryaḥ saha tvayā.

एतत् कार्यम् अवश्यं मे बलाद् अपि करिष्यसि। राज्ञो हि प्रतिकूलस्थो न जातु सुखम् एधते।

etat kāryam avaśyaṃ me balād api kariṣyasi. rājño hi pratikūlastho na jātu sukham edhate.

आसाद्य तं जीवितसंशयस् ते मृत्युर् ध्रुवो ह्य् अद्य मया विरुध्य। एतद् यथावत् परिगृह्य बुद्ध्या यद् अत्र पथ्यं कुरु तत् तथा त्वम्।

āsādya taṃ jīvitasaṃśayas te mṛtyur dhruvo hy adya mayā virudhya. etad yathāvat parigṛhya buddhyā yad atra pathyaṃ kuru tat tathā tvam.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...