रामायण 3.37 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←अरण्य काण्ड→

←अध्याय 37→

[rm-3-37] • 20 श्लोकाः

एवम् अस्मि तदा मुक्तः कथं चित् तेन संयुगे। इदानीम् अपि यद् वृत्तं तच् छृणुष्व यद् उत्तरम्।

evam asmi tadā muktaḥ kathaṃ cit tena saṃyuge. idānīm api yad vṛttaṃ tac chṛṇuṣva yad uttaram.

राक्षसाभ्याम् अहं द्वाभ्याम् अनिर्विण्णस् तथा कृतः। सहितो मृगरूपाभ्यां प्रविष्टो दण्डकावनम्।

rākṣasābhyām ahaṃ dvābhyām anirviṇṇas tathā kṛtaḥ. sahito mṛgarūpābhyāṃ praviṣṭo daṇḍakāvanam.

दीप्तजिह्वो महाकायस् तीक्ष्णशृण्गो महाबलः। व्यचरन् दण्डकारण्यं मांसभक्षो महामृगः।

dīptajihvo mahākāyas tīkṣṇaśṛṇgo mahābalaḥ. vyacaran daṇḍakāraṇyaṃ māṃsabhakṣo mahāmṛgaḥ.

अग्निहोत्रेषु तीर्थेषु चैत्यवृक्षेषु रावण। अत्यन्तघोरो व्यचरंस् तापसांस् तान् प्रधर्षयन्।

agnihotreṣu tīrtheṣu caityavṛkṣeṣu rāvaṇa. atyantaghoro vyacaraṃs tāpasāṃs tān pradharṣayan.

निहत्य दण्डकारण्ये तापसान् धर्मचारिणः। रुधिराणि पिबंस् तेषां तथा मांसानि भक्षयन्।

nihatya daṇḍakāraṇye tāpasān dharmacāriṇaḥ. rudhirāṇi pibaṃs teṣāṃ tathā māṃsāni bhakṣayan.

ऋषिमांसाशनः क्रूरस् त्रासयन् वनगोचरान्। तदा रुधिरमत्तो ऽहं व्यचरं दण्डकावनम्।

ṛṣimāṃsāśanaḥ krūras trāsayan vanagocarān. tadā rudhiramatto 'haṃ vyacaraṃ daṇḍakāvanam.

तदाहं दण्डकारण्ये विचरन् धर्मदूषकः। आसादयं तदा रामं तापसं धर्मम् आश्रितम्।

tadāhaṃ daṇḍakāraṇye vicaran dharmadūṣakaḥ. āsādayaṃ tadā rāmaṃ tāpasaṃ dharmam āśritam.

वैदेहीं च महाभागां लक्ष्मणं च महारथम्। तापसं नियताहारं सर्वभूतहिते रतम्।

vaidehīṃ ca mahābhāgāṃ lakṣmaṇaṃ ca mahāratham. tāpasaṃ niyatāhāraṃ sarvabhūtahite ratam.

सो ऽहं वनगतं रामं परिभूय महाबलम्। तापसो ऽयम् इति ज्ञात्वा पूर्ववैरम् अनुस्मरन्।

so 'haṃ vanagataṃ rāmaṃ paribhūya mahābalam. tāpaso 'yam iti jñātvā pūrvavairam anusmaran.

अभ्यधावं सुसंक्रुद्धस् तीक्ष्णशृङ्गो मृगाकृतिः। जिघांसुर् अकृतप्रज्ञस् तं प्रहारम् अनुस्मरन्।

abhyadhāvaṃ susaṃkruddhas tīkṣṇaśṛṅgo mṛgākṛtiḥ. jighāṃsur akṛtaprajñas taṃ prahāram anusmaran.

तेन मुक्तास् त्रयो बाणाः शिताः शत्रुनिबर्हणाः। विकृष्य बलवच् चापं सुपर्णानिलतुल्यगाः।

tena muktās trayo bāṇāḥ śitāḥ śatrunibarhaṇāḥ. vikṛṣya balavac cāpaṃ suparṇānilatulyagāḥ.

ते बाणा वज्रसंकाशाः सुघोरा रक्तभोजनाः। आजग्मुः सहिताः सर्वे त्रयः संनतपर्वणः।

te bāṇā vajrasaṃkāśāḥ sughorā raktabhojanāḥ. ājagmuḥ sahitāḥ sarve trayaḥ saṃnataparvaṇaḥ.

पराक्रमज्ञो रामस्य शठो दृष्टभयः पुरा। समुत्क्रान्तस् ततो मुक्तस् ताव् उभौ राक्षसौ हतौ।

parākramajño rāmasya śaṭho dṛṣṭabhayaḥ purā. samutkrāntas tato muktas tāv ubhau rākṣasau hatau.

शरेण मुक्तो रामस्य कथं चित् प्राप्य जीवितम्। इह प्रव्राजितो युक्तस् तापसो ऽहं समाहितः।

śareṇa mukto rāmasya kathaṃ cit prāpya jīvitam. iha pravrājito yuktas tāpaso 'haṃ samāhitaḥ.

वृक्षे वृक्षे हि पश्यामि चीरकृष्णाजिनाम्बरम्। गृहीतधनुषं रामं पाशहस्तम् इवान्तकम्।

vṛkṣe vṛkṣe hi paśyāmi cīrakṛṣṇājināmbaram. gṛhītadhanuṣaṃ rāmaṃ pāśahastam ivāntakam.

अपि रामसहस्राणि भीतः पश्यामि रावण। रामभूतम् इदं सर्वम् अरण्यं प्रतिभाति मे।

api rāmasahasrāṇi bhītaḥ paśyāmi rāvaṇa. rāmabhūtam idaṃ sarvam araṇyaṃ pratibhāti me.

रामम् एव हि पश्यामि रहिते राक्षसेश्वर। दृष्ट्वा स्वप्नगतं रामम् उद्भ्रमामि विचेतनः।

rāmam eva hi paśyāmi rahite rākṣaseśvara. dṛṣṭvā svapnagataṃ rāmam udbhramāmi vicetanaḥ.

रकारादीनि नामानि रामत्रस्तस्य रावण। रत्नानि च रथाश् चैव त्रासं संजनयन्ति मे।

rakārādīni nāmāni rāmatrastasya rāvaṇa. ratnāni ca rathāś caiva trāsaṃ saṃjanayanti me.

अहं तस्य प्रभावज्ञो न युद्धं तेन ते क्षमम्। रणे रामेण युध्यस्व क्षमां वा कुरु राक्षस। न ते रामकथा कार्या यदि मां द्रष्टुम् इच्छसि।

ahaṃ tasya prabhāvajño na yuddhaṃ tena te kṣamam. raṇe rāmeṇa yudhyasva kṣamāṃ vā kuru rākṣasa. na te rāmakathā kāryā yadi māṃ draṣṭum icchasi.

इदं वचो बन्धुहितार्थिना मया यथोच्यमानं यदि नाभिपत्स्यसे। सबान्धवस् त्यक्ष्यसि जीवितं रणे हतो ऽद्य रामेण शरैर् अजिह्मगैः।

idaṃ vaco bandhuhitārthinā mayā yathocyamānaṃ yadi nābhipatsyase. sabāndhavas tyakṣyasi jīvitaṃ raṇe hato 'dya rāmeṇa śarair ajihmagaiḥ.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...