रामायण 2.77 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 77→

[rm-2-77] • 23 श्लोकाः

ततः समुत्थितः काल्यम् आस्थाय स्यन्दनोत्तमम्। प्रययौ भरतः शीघ्रं रामदर्शनकाङ्क्षया।

tataḥ samutthitaḥ kālyam āsthāya syandanottamam. prayayau bharataḥ śīghraṃ rāmadarśanakāṅkṣayā.

अग्रतः प्रययुस् तस्य सर्वे मन्त्रिपुरोधसः। अधिरुह्य हयैर् युक्तान् रथान् सूर्यरथोपमान्।

agrataḥ prayayus tasya sarve mantripurodhasaḥ. adhiruhya hayair yuktān rathān sūryarathopamān.

नवनागसहस्राणि कल्पितानि यथाविधि। अन्वयुर् भरतं यान्तम् इक्ष्वाकु कुलनन्दनम्।

navanāgasahasrāṇi kalpitāni yathāvidhi. anvayur bharataṃ yāntam ikṣvāku kulanandanam.

षष्ठी रथसहस्राणि धन्विनो विविधायुधाः। अन्वयुर् भरतं यान्तं राजपुत्रं यशस्विनम्।

ṣaṣṭhī rathasahasrāṇi dhanvino vividhāyudhāḥ. anvayur bharataṃ yāntaṃ rājaputraṃ yaśasvinam.

शतं सहस्राण्य् अश्वानां समारूढानि राघवम्। अन्वयुर् भरतं यान्तं राजपुत्रं यशस्विनम्।

śataṃ sahasrāṇy aśvānāṃ samārūḍhāni rāghavam. anvayur bharataṃ yāntaṃ rājaputraṃ yaśasvinam.

कैकेयी च सुमित्रा च कौसल्या च यशस्विनी। रामानयनसंहृष्टा ययुर् यानेन भास्वता।

kaikeyī ca sumitrā ca kausalyā ca yaśasvinī. rāmānayanasaṃhṛṣṭā yayur yānena bhāsvatā.

प्रयाताश् चार्यसंघाता रामं द्रष्टुं सलक्ष्मणम्। तस्यैव च कथाश् चित्राः कुर्वाणा हृष्टमानसाः।

prayātāś cāryasaṃghātā rāmaṃ draṣṭuṃ salakṣmaṇam. tasyaiva ca kathāś citrāḥ kurvāṇā hṛṣṭamānasāḥ.

मेघश्यामं महाबाहुं स्थिरसत्त्वं दृढव्रतम्। कदा द्रक्ष्यामहे रामं जगतः शोकनाशनम्।

meghaśyāmaṃ mahābāhuṃ sthirasattvaṃ dṛḍhavratam. kadā drakṣyāmahe rāmaṃ jagataḥ śokanāśanam.

दृष्ट एव हि नः शोकम् अपनेष्यति राघवः। तमः सर्वस्य लोकस्य समुद्यन्न् इव भास्करः।

dṛṣṭa eva hi naḥ śokam apaneṣyati rāghavaḥ. tamaḥ sarvasya lokasya samudyann iva bhāskaraḥ.

इत्य् एवं कथयन्तस् ते संप्रहृष्टाः कथाः शुभाः। परिष्वजानाश् चान्योन्यं ययुर् नागरिकास् तदा।

ity evaṃ kathayantas te saṃprahṛṣṭāḥ kathāḥ śubhāḥ. pariṣvajānāś cānyonyaṃ yayur nāgarikās tadā.

ये च तत्रापरे सर्वे संमता ये च नैगमाः। रामं प्रति ययुर् हृष्टाः सर्वाः प्रकृतयस् तदा।

ye ca tatrāpare sarve saṃmatā ye ca naigamāḥ. rāmaṃ prati yayur hṛṣṭāḥ sarvāḥ prakṛtayas tadā.

मणि काराश् च ये के चित् कुम्भकाराश् च शोभनाः। सूत्रकर्मकृतश् चैव ये च शस्त्रोपजीविनः।

maṇi kārāś ca ye ke cit kumbhakārāś ca śobhanāḥ. sūtrakarmakṛtaś caiva ye ca śastropajīvinaḥ.

मायूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास् तथा। दन्तकाराः सुधाकारास् तथा गन्धोपजीविनः।

māyūrakāḥ krākacikā rocakā vedhakās tathā. dantakārāḥ sudhākārās tathā gandhopajīvinaḥ.

सुवर्णकाराः प्रख्यातास् तथा कम्बलधावकाः। स्नापकाच्छादका वैद्या धूपकाः शौण्डिकास् तथा।

suvarṇakārāḥ prakhyātās tathā kambaladhāvakāḥ. snāpakācchādakā vaidyā dhūpakāḥ śauṇḍikās tathā.

रजकास् तुन्नवायाश् च ग्रामघोषमहत्तराः। शैलूषाश् च सह स्त्रीभिर् यान्ति कैवर्तकास् तथा।

rajakās tunnavāyāś ca grāmaghoṣamahattarāḥ. śailūṣāś ca saha strībhir yānti kaivartakās tathā.

समाहिता वेदविदो ब्राह्मणा वृत्तसंमताः। गोरथैर् भरतं यान्तम् अनुजग्मुः सहस्रशः।

samāhitā vedavido brāhmaṇā vṛttasaṃmatāḥ. gorathair bharataṃ yāntam anujagmuḥ sahasraśaḥ.

सुवेषाः शुद्धवसनास् ताम्रमृष्टानुलेपनाः। सर्वे ते विविधैर् यानैः शनैर् भरतम् अन्वयुः।

suveṣāḥ śuddhavasanās tāmramṛṣṭānulepanāḥ. sarve te vividhair yānaiḥ śanair bharatam anvayuḥ.

प्रहृष्टमुदिता सेना सान्वयात् कैकयीसुतम्। व्यवतिष्ठत सा सेना भरतस्यानुयायिनी।

prahṛṣṭamuditā senā sānvayāt kaikayīsutam. vyavatiṣṭhata sā senā bharatasyānuyāyinī.

निरीक्ष्यानुगतां सेनां तां च गङ्गां शिवोदकाम्। भरतः सचिवान् सर्वान् अब्रवीद् वाक्यकोविदः।

nirīkṣyānugatāṃ senāṃ tāṃ ca gaṅgāṃ śivodakām. bharataḥ sacivān sarvān abravīd vākyakovidaḥ.

निवेशयत मे सैन्यम् अभिप्रायेण सर्वशः। विश्रान्तः प्रतरिष्यामः श्व इदानीं महानदीम्।

niveśayata me sainyam abhiprāyeṇa sarvaśaḥ. viśrāntaḥ pratariṣyāmaḥ śva idānīṃ mahānadīm.

दातुं च तावद् इच्छामि स्वर् गतस्य महीपतेः। और्ध्वदेह निमित्तार्थम् अवतीर्योदकं नदीम्।

dātuṃ ca tāvad icchāmi svar gatasya mahīpateḥ. aurdhvadeha nimittārtham avatīryodakaṃ nadīm.

तस्यैवं ब्रुवतो ऽमात्यास् तथेत्य् उक्त्वा समाहिताः। न्यवेशयंस् तांश् छन्देन स्वेन स्वेन पृथक्पृथक्।

tasyaivaṃ bruvato 'mātyās tathety uktvā samāhitāḥ. nyaveśayaṃs tāṃś chandena svena svena pṛthakpṛthak.

निवेश्य गङ्गाम् अनु तां महानदीं चमूं विधानैः परिबर्ह शोभिनीम्। उवास रामस्य तदा महात्मनो विचिन्तयानो भरतो निवर्तनम्।

niveśya gaṅgām anu tāṃ mahānadīṃ camūṃ vidhānaiḥ paribarha śobhinīm. uvāsa rāmasya tadā mahātmano vicintayāno bharato nivartanam.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...