रामायण 2.73 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 73→

[rm-2-73] • 17 श्लोकाः

ततः प्रभातसमये दिवसे ऽथ चतुर्दशे। समेत्य राजकर्तारो भरतं वाक्यम् अब्रुवन्।

tataḥ prabhātasamaye divase 'tha caturdaśe. sametya rājakartāro bharataṃ vākyam abruvan.

गतो दशरथः स्वर्गं यो नो गुरुतरो गुरुः। रामं प्रव्राज्य वै ज्येष्ठं लक्ष्मणं च महाबलम्।

gato daśarathaḥ svargaṃ yo no gurutaro guruḥ. rāmaṃ pravrājya vai jyeṣṭhaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam.

त्वम् अद्य भव नो राजा राजपुत्र महायशः। संगत्या नापराध्नोति राज्यम् एतद् अनायकम्।

tvam adya bhava no rājā rājaputra mahāyaśaḥ. saṃgatyā nāparādhnoti rājyam etad anāyakam.

आभिषेचनिकं सर्वम् इदम् आदाय राघव। प्रतीक्षते त्वां स्वजनः श्रेणयश् च नृपात्मज।

ābhiṣecanikaṃ sarvam idam ādāya rāghava. pratīkṣate tvāṃ svajanaḥ śreṇayaś ca nṛpātmaja.

राज्यं गृहाण भरत पितृपैतामहं महत्। अभिषेचय चात्मानं पाहि चास्मान् नरर्षभ।

rājyaṃ gṛhāṇa bharata pitṛpaitāmahaṃ mahat. abhiṣecaya cātmānaṃ pāhi cāsmān nararṣabha.

आभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा सर्वं प्रदक्षिणम्। भरतस् तं जनं सर्वं प्रत्युवाच धृतव्रतः।

ābhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ kṛtvā sarvaṃ pradakṣiṇam. bharatas taṃ janaṃ sarvaṃ pratyuvāca dhṛtavrataḥ.

ज्येष्ठस्य राजता नित्यम् उचिता हि कुलस्य नः। नैवं भवन्तो मां वक्तुम् अर्हन्ति कुशला जनाः।

jyeṣṭhasya rājatā nityam ucitā hi kulasya naḥ. naivaṃ bhavanto māṃ vaktum arhanti kuśalā janāḥ.

रामः पूर्वो हि नो भ्राता भविष्यति महीपतिः। अहं त्व् अरण्ये वत्स्यामि वर्षाणि नव पञ्च च।

rāmaḥ pūrvo hi no bhrātā bhaviṣyati mahīpatiḥ. ahaṃ tv araṇye vatsyāmi varṣāṇi nava pañca ca.

युज्यतां महती सेना चतुरङ्गमहाबला। आनयिष्याम्य् अहं ज्येष्ठं भ्रातरं राघवं वनात्।

yujyatāṃ mahatī senā caturaṅgamahābalā. ānayiṣyāmy ahaṃ jyeṣṭhaṃ bhrātaraṃ rāghavaṃ vanāt.

आभिषेचनिकं चैव सर्वम् एतद् उपस्कृतम्। पुरस्कृत्य गमिष्यामि रामहेतोर् वनं प्रति।

ābhiṣecanikaṃ caiva sarvam etad upaskṛtam. puraskṛtya gamiṣyāmi rāmahetor vanaṃ prati.

तत्रैव तं नरव्याघ्रम् अभिषिच्य पुरस्कृतम्। आनेष्यामि तु वै रामं हव्यवाहम् इवाध्वरात्।

tatraiva taṃ naravyāghram abhiṣicya puraskṛtam. āneṣyāmi tu vai rāmaṃ havyavāham ivādhvarāt.

न सकामा करिष्यामि स्वम् इमां मातृगन्धिनीम्। वने वत्स्याम्य् अहं दुर्गे रामो राजा भविष्यति।

na sakāmā kariṣyāmi svam imāṃ mātṛgandhinīm. vane vatsyāmy ahaṃ durge rāmo rājā bhaviṣyati.

क्रियतां शिल्पिभिः पन्थाः समानि विषमाणि च। रक्षिणश् चानुसंयान्तु पथि दुर्गविचारकाः।

kriyatāṃ śilpibhiḥ panthāḥ samāni viṣamāṇi ca. rakṣiṇaś cānusaṃyāntu pathi durgavicārakāḥ.

एवं संभाषमाणं तं रामहेतोर् नृपात्मजम्। प्रत्युवाच जनः सर्वः श्रीमद्वाक्यम् अनुत्तमम्।

evaṃ saṃbhāṣamāṇaṃ taṃ rāmahetor nṛpātmajam. pratyuvāca janaḥ sarvaḥ śrīmadvākyam anuttamam.

एवं ते भाषमाणस्य पद्मा श्रीर् उपतिष्ठताम्। यस् त्वं ज्येष्ठे नृपसुते पृथिवीं दातुम् इच्छसि।

evaṃ te bhāṣamāṇasya padmā śrīr upatiṣṭhatām. yas tvaṃ jyeṣṭhe nṛpasute pṛthivīṃ dātum icchasi.

अनुत्तमं तद् वचनं नृपात्मज प्रभाषितं संश्रवणे निशम्य च। प्रहर्षजास् तं प्रति बाष्पबिन्दवो निपेतुर् आर्यानननेत्रसंभवाः।

anuttamaṃ tad vacanaṃ nṛpātmaja prabhāṣitaṃ saṃśravaṇe niśamya ca. praharṣajās taṃ prati bāṣpabindavo nipetur āryānananetrasaṃbhavāḥ.

ऊचुस् ते वचनम् इदं निशम्य हृष्टाः सामात्याः सपरिषदो वियातशोकाः। पन्थानं नरवरभक्तिमाञ् जनश् च व्यादिष्टस् तव वचनाच् च शिल्पिवर्गः।

ūcus te vacanam idaṃ niśamya hṛṣṭāḥ sāmātyāḥ sapariṣado viyātaśokāḥ. panthānaṃ naravarabhaktimāñ janaś ca vyādiṣṭas tava vacanāc ca śilpivargaḥ.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...