रामायण 2.63 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 63→

[rm-2-63] • 18 श्लोकाः

याम् एव रात्रिं ते दूताः प्रविशन्ति स्म तां पुरीम्। भरतेनापि तां रात्रिं स्वप्नो दृष्टो ऽयम् अप्रियः।

yām eva rātriṃ te dūtāḥ praviśanti sma tāṃ purīm. bharatenāpi tāṃ rātriṃ svapno dṛṣṭo 'yam apriyaḥ.

व्युष्टाम् एव तु तां रात्रिं दृष्ट्वा तं स्वप्नम् अप्रियम्। पुत्रो राजाधिराजस्य सुभृशं पर्यतप्यत।

vyuṣṭām eva tu tāṃ rātriṃ dṛṣṭvā taṃ svapnam apriyam. putro rājādhirājasya subhṛśaṃ paryatapyata.

तप्यमानं समाज्ञाय वयस्याः प्रियवादिनः। आयासं हि विनेष्यन्तः सभायां चक्रिरे कथाः।

tapyamānaṃ samājñāya vayasyāḥ priyavādinaḥ. āyāsaṃ hi vineṣyantaḥ sabhāyāṃ cakrire kathāḥ.

वादयन्ति तथा शान्तिं लासयन्त्य् अपि चापरे। नाटकान्य् अपरे प्राहुर् हास्यानि विविधानि च।

vādayanti tathā śāntiṃ lāsayanty api cāpare. nāṭakāny apare prāhur hāsyāni vividhāni ca.

स तैर् महात्मा भरतः सखिभिः प्रिय वादिभिः। गोष्ठीहास्यानि कुर्वद्भिर् न प्राहृष्यत राघवः।

sa tair mahātmā bharataḥ sakhibhiḥ priya vādibhiḥ. goṣṭhīhāsyāni kurvadbhir na prāhṛṣyata rāghavaḥ.

तम् अब्रवीत् प्रियसखो भरतं सखिभिर् वृतम्। सुहृद्भिः पर्युपासीनः किं सखे नानुमोदसे।

tam abravīt priyasakho bharataṃ sakhibhir vṛtam. suhṛdbhiḥ paryupāsīnaḥ kiṃ sakhe nānumodase.

एवं ब्रुवाणं सुहृदं भरतः प्रत्युवाच ह। शृणु त्वं यन् निमित्तंमे दैन्यम् एतद् उपागतम्।

evaṃ bruvāṇaṃ suhṛdaṃ bharataḥ pratyuvāca ha. śṛṇu tvaṃ yan nimittaṃme dainyam etad upāgatam.

स्वप्ने पितरम् अद्राक्षं मलिनं मुक्तमूर्धजम्। पतन्तम् अद्रिशिखरात् कलुषे गोमये ह्रदे।

svapne pitaram adrākṣaṃ malinaṃ muktamūrdhajam. patantam adriśikharāt kaluṣe gomaye hrade.

प्लवमानश् च मे दृष्टः स तस्मिन् गोमयह्रदे। पिबन्न् अञ्जलिना तैलं हसन्न् इव मुहुर् मुहुः।

plavamānaś ca me dṛṣṭaḥ sa tasmin gomayahrade. pibann añjalinā tailaṃ hasann iva muhur muhuḥ.

ततस् तिलोदनं भुक्त्वा पुनः पुनर् अधःशिराः। तैलेनाभ्यक्तसर्वाङ्गस् तैलम् एवावगाहत।

tatas tilodanaṃ bhuktvā punaḥ punar adhaḥśirāḥ. tailenābhyaktasarvāṅgas tailam evāvagāhata.

स्वप्ने ऽपि सागरं शुष्कं चन्द्रं च पतितं भुवि। सहसा चापि संशन्तं ज्वलितं जातवेदसं।

svapne 'pi sāgaraṃ śuṣkaṃ candraṃ ca patitaṃ bhuvi. sahasā cāpi saṃśantaṃ jvalitaṃ jātavedasaṃ.

अवदीर्णां च पृथिवीं शुष्कांश् च विविधान् द्रुमान्। अहं पश्यामि विध्वस्तान् सधूमांश् चैव पार्वतान्।

avadīrṇāṃ ca pṛthivīṃ śuṣkāṃś ca vividhān drumān. ahaṃ paśyāmi vidhvastān sadhūmāṃś caiva pārvatān.

पीठे कार्ष्णायसे चैनं निषण्णं कृष्णवाससं। प्रहसन्ति स्म राजानं प्रमदाः कृष्णपिङ्गलाः।

pīṭhe kārṣṇāyase cainaṃ niṣaṇṇaṃ kṛṣṇavāsasaṃ. prahasanti sma rājānaṃ pramadāḥ kṛṣṇapiṅgalāḥ.

त्वरमाणश् च धर्मात्मा रक्तमाल्यानुलेपनः। रथेन खरयुक्तेन प्रयातो दक्षिणामुखः।

tvaramāṇaś ca dharmātmā raktamālyānulepanaḥ. rathena kharayuktena prayāto dakṣiṇāmukhaḥ.

एवम् एतन् मया दृष्टम् इमां रात्रिं भयावहाम्। अहं रामो ऽथ वा राजा लक्ष्मणो वा मरिष्यति।

evam etan mayā dṛṣṭam imāṃ rātriṃ bhayāvahām. ahaṃ rāmo 'tha vā rājā lakṣmaṇo vā mariṣyati.

नरो यानेन यः स्वप्ने खरयुक्तेन याति हि। अचिरात् तस्य धूमाग्रं चितायां संप्रदृश्यते। एतन्निमित्तं दीनो ऽहं तन् न वः प्रतिपूजये।

naro yānena yaḥ svapne kharayuktena yāti hi. acirāt tasya dhūmāgraṃ citāyāṃ saṃpradṛśyate. etannimittaṃ dīno 'haṃ tan na vaḥ pratipūjaye.

शुष्यतीव च मे कण्ठो न स्वस्थम् इव मे मनः। जुगुप्सन्न् इव चात्मानं न च पश्यामि कारणम्।

śuṣyatīva ca me kaṇṭho na svastham iva me manaḥ. jugupsann iva cātmānaṃ na ca paśyāmi kāraṇam.

इमां हि दुःस्वप्नगतिं निशाम्य ताम् अनेकरूपाम् अवितर्कितां पुरा। भयं महत् तद् धृदयान् न याति मे विचिन्त्य राजानम् अचिन्त्यदर्शनम्।

imāṃ hi duḥsvapnagatiṃ niśāmya tām anekarūpām avitarkitāṃ purā. bhayaṃ mahat tad dhṛdayān na yāti me vicintya rājānam acintyadarśanam.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...