रामायण 2.111 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 111

[rm-2-111] • 20 श्लोकाः

अनसूया तु धर्मज्ञा श्रुत्वा तां महतीं कथाम्। पर्यष्वजत बाहुभ्यां शिरस्य् आघ्राय मैथिलीम्।

anasūyā tu dharmajñā śrutvā tāṃ mahatīṃ kathām. paryaṣvajata bāhubhyāṃ śirasy āghrāya maithilīm.

व्यक्ताक्षरपदं चित्रं भाषितं मधुरं त्वया। यथा स्वयंवरं वृत्तं तत् सर्वं हि श्रुतं मया।

vyaktākṣarapadaṃ citraṃ bhāṣitaṃ madhuraṃ tvayā. yathā svayaṃvaraṃ vṛttaṃ tat sarvaṃ hi śrutaṃ mayā.

रमे ऽहं कथया ते तु दृढं मधुरभाषिणि। रविर् अस्तं गतः श्रीमान् उपोह्य रजनीं शिवाम्।

rame 'haṃ kathayā te tu dṛḍhaṃ madhurabhāṣiṇi. ravir astaṃ gataḥ śrīmān upohya rajanīṃ śivām.

दिवसं प्रति कीर्णानाम् आहारार्थं पतत्रिणाम्। संध्याकाले निलीनानां निद्रार्थं श्रूयते ध्वनिः।

divasaṃ prati kīrṇānām āhārārthaṃ patatriṇām. saṃdhyākāle nilīnānāṃ nidrārthaṃ śrūyate dhvaniḥ.

एते चाप्य् अभिषेकार्द्रा मुनयः फलशोधनाः। सहिता उपवर्तन्ते सलिलाप्लुतवल्कलाः।

ete cāpy abhiṣekārdrā munayaḥ phalaśodhanāḥ. sahitā upavartante salilāplutavalkalāḥ.

ऋषीणाम् अग्निहोत्रेषु हुतेषु विधिपुर्वकम्। कपोताङ्गारुणो धूमो दृश्यते पवनोद्धतः।

ṛṣīṇām agnihotreṣu huteṣu vidhipurvakam. kapotāṅgāruṇo dhūmo dṛśyate pavanoddhataḥ.

अल्पपर्णा हि तरवो घनीभूताः समन्ततः। विप्रकृष्टे ऽपि ये देशे न प्रकाशन्ति वै दिशः।

alpaparṇā hi taravo ghanībhūtāḥ samantataḥ. viprakṛṣṭe 'pi ye deśe na prakāśanti vai diśaḥ.

रजनी रससत्त्वानि प्रचरन्ति समन्ततः। तपोवनमृगा ह्य् एते वेदितीर्थेषु शेरते।

rajanī rasasattvāni pracaranti samantataḥ. tapovanamṛgā hy ete veditīrtheṣu śerate.

संप्रवृत्ता निशा सीते नक्षत्रसमलंकृता। ज्योत्स्ना प्रावरणश् चन्द्रो दृश्यते ऽभ्युदितो ऽम्बरे।

saṃpravṛttā niśā sīte nakṣatrasamalaṃkṛtā. jyotsnā prāvaraṇaś candro dṛśyate 'bhyudito 'mbare.

गम्यताम् अनुजानामि रामस्यानुचरी भव। कथयन्त्या हि मधुरं त्वयाहं परितोषिता।

gamyatām anujānāmi rāmasyānucarī bhava. kathayantyā hi madhuraṃ tvayāhaṃ paritoṣitā.

अलंकुरु च तावत् त्वं प्रत्यक्षं मम मैथिलि। प्रीतिं जनय मे वत्स दिव्यालंकारशोभिनी।

alaṃkuru ca tāvat tvaṃ pratyakṣaṃ mama maithili. prītiṃ janaya me vatsa divyālaṃkāraśobhinī.

सा तदा समलंकृत्य सीता सुरसुतोपमा। प्रणम्य शिरसा तस्यै रामं त्व् अभिमुखी ययौ।

sā tadā samalaṃkṛtya sītā surasutopamā. praṇamya śirasā tasyai rāmaṃ tv abhimukhī yayau.

तथा तु भूषितां सीतां ददर्श वदतां वरः। राघवः प्रीतिदानेन तपस्विन्या जहर्ष च।

tathā tu bhūṣitāṃ sītāṃ dadarśa vadatāṃ varaḥ. rāghavaḥ prītidānena tapasvinyā jaharṣa ca.

न्यवेदयत् ततः सर्वं सीता रामाय मैथिली। प्रीतिदानं तपस्विन्या वसनाभरणस्रजाम्।

nyavedayat tataḥ sarvaṃ sītā rāmāya maithilī. prītidānaṃ tapasvinyā vasanābharaṇasrajām.

प्रहृष्टस् त्व् अभवद् रामो लक्ष्मणश् च महारथः। मैथिल्याः सत्क्रियां दृष्ट्वा मानुषेषु सुदुर्लभाम्।

prahṛṣṭas tv abhavad rāmo lakṣmaṇaś ca mahārathaḥ. maithilyāḥ satkriyāṃ dṛṣṭvā mānuṣeṣu sudurlabhām.

ततस् तां सर्वरीं प्रीतः पुण्यां शशिनिभाननः। अर्चितस् तापसैः सिद्धैर् उवास रघुनन्दनः।

tatas tāṃ sarvarīṃ prītaḥ puṇyāṃ śaśinibhānanaḥ. arcitas tāpasaiḥ siddhair uvāsa raghunandanaḥ.

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायाम् अभिषिच्य हुताग्निकान्। आपृच्छेतां नरव्याघ्रौ तापसान् वनगोचरान्।

tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyām abhiṣicya hutāgnikān. āpṛcchetāṃ naravyāghrau tāpasān vanagocarān.

ताव् ऊचुस् ते वनचरास् तापसा धर्मचारिणः। वनस्य तस्य संचारं राक्षसैः समभिप्लुतम्।

tāv ūcus te vanacarās tāpasā dharmacāriṇaḥ. vanasya tasya saṃcāraṃ rākṣasaiḥ samabhiplutam.

एष पन्था महर्षीणां फलान्य् आहरतां वने। अनेन तु वनं दुर्गं गन्तुं राघव ते क्षमम्।

eṣa panthā maharṣīṇāṃ phalāny āharatāṃ vane. anena tu vanaṃ durgaṃ gantuṃ rāghava te kṣamam.

इतीव तैः प्राञ्जलिभिस् तपस्विभिर् द्विजैः कृतस्वस्त्ययनः परंतपः। वनं सभार्यः प्रविवेश राघवः सलक्ष्मणः सूर्य इवाभ्रमण्डलम्।

itīva taiḥ prāñjalibhis tapasvibhir dvijaiḥ kṛtasvastyayanaḥ paraṃtapaḥ. vanaṃ sabhāryaḥ praviveśa rāghavaḥ salakṣmaṇaḥ sūrya ivābhramaṇḍalam.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...