महाभारत 8.51 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

महाभारत

←कर्ण पर्व→

←अध्याय 51→

[mh-8-51] • 110 श्लोकाः

संजय उवाच। ततः पुनर् अमेयात्मा केशवो ऽर्जुनम् अब्रवीत्। कृतसंकल्पम् आयस्तं वधे कर्णस्य सर्वशः।

saṃjaya uvāca. tataḥ punar ameyātmā keśavo 'rjunam abravīt. kṛtasaṃkalpam āyastaṃ vadhe karṇasya sarvaśaḥ.

अद्य सप्तदशाहानि वर्तमानस्य भारत। विनाशस्यातिघोरस्य नरवारणवाजिनाम्।

adya saptadaśāhāni vartamānasya bhārata. vināśasyātighorasya naravāraṇavājinām.

भूत्वा हि विपुला सेना तावकानां परैः सह। अन्योन्यं समरे प्राप्य किंचिच्छेषा विशां पते।

bhūtvā hi vipulā senā tāvakānāṃ paraiḥ saha. anyonyaṃ samare prāpya kiṃciccheṣā viśāṃ pate.

भूत्वा हि कौरवाः पार्थ प्रभूतगजवाजिनः। त्वां वै शत्रुं समासाद्य विनष्टा रणमूर्धनि।

bhūtvā hi kauravāḥ pārtha prabhūtagajavājinaḥ. tvāṃ vai śatruṃ samāsādya vinaṣṭā raṇamūrdhani.

एते च सर्वे पाञ्चालाः सृञ्जयाश् च सहान्वयाः। त्वां समासाद्य दुर्धर्षं पाण्डवाश् च व्यवस्थिताः।

ete ca sarve pāñcālāḥ sṛñjayāś ca sahānvayāḥ. tvāṃ samāsādya durdharṣaṃ pāṇḍavāś ca vyavasthitāḥ.

पाञ्चालैः पाण्डवैर् मत्स्यैः कारूषैश् चेदिकेकयैः। मागधैः पारिजातैश् च दाक्षिणात्यैश् च केरलैः। त्वया गुप्तैर् अमित्रघ्न कृतः शत्रुगणक्षयः।

pāñcālaiḥ pāṇḍavair matsyaiḥ kārūṣaiś cedikekayaiḥ. māgadhaiḥ pārijātaiś ca dākṣiṇātyaiś ca keralaiḥ. tvayā guptair amitraghna kṛtaḥ śatrugaṇakṣayaḥ.

को हि शक्तो रणे जेतुं कौरवांस् तात संगतान्। अन्यत्र पाण्डवान् युद्धे त्वया गुप्तान् महारथान्।

ko hi śakto raṇe jetuṃ kauravāṃs tāta saṃgatān. anyatra pāṇḍavān yuddhe tvayā guptān mahārathān.

त्वं हि शक्तो रणे जेतुं ससुरासुरमानुषान्। त्रींल् लोकान् समम् उद्युक्तान् किं पुनः कौरवं बलम्।

tvaṃ hi śakto raṇe jetuṃ sasurāsuramānuṣān. trīṃl lokān samam udyuktān kiṃ punaḥ kauravaṃ balam.

भगदत्तं हि राजानं को ऽन्यः शक्तस् त्वया विना। जेतुं पुरुषशार्दूल यो ऽपि स्याद् वासवोपमः।

bhagadattaṃ hi rājānaṃ ko 'nyaḥ śaktas tvayā vinā. jetuṃ puruṣaśārdūla yo 'pi syād vāsavopamaḥ.

तथेमां विपुलां सेनां गुप्तां पार्थ त्वयानघ। न शेकुः पार्थिवाः सर्वे चक्षुर्भिर् अभिवीक्षितुम्।

tathemāṃ vipulāṃ senāṃ guptāṃ pārtha tvayānagha. na śekuḥ pārthivāḥ sarve cakṣurbhir abhivīkṣitum.

तथैव सततं पार्थ रक्षिताभ्यां त्वया रणे। हत्वा तु बलनिष्पिष्टौ भीष्मद्रोणौ महारणे। धृष्टद्युम्नशिखण्डिभ्यां भीष्मद्रोणौ निपातितौ।

tathaiva satataṃ pārtha rakṣitābhyāṃ tvayā raṇe. hatvā tu balaniṣpiṣṭau bhīṣmadroṇau mahāraṇe. dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍibhyāṃ bhīṣmadroṇau nipātitau.

को हि शक्तो रणे पार्थ पाञ्चालानां महारथौ। भीष्मद्रोणौ युधा जेतुं शक्रतुल्यपराक्रमौ।

ko hi śakto raṇe pārtha pāñcālānāṃ mahārathau. bhīṣmadroṇau yudhā jetuṃ śakratulyaparākramau.

को हि शांतनवं संख्ये द्रोणं वैकर्तनं कृपम्। द्रौणिं च सौमदत्तिं च कृतवर्माणम् एव च। सैन्धवं मद्रराजं च राजानं च सुयोधनम्।

ko hi śāṃtanavaṃ saṃkhye droṇaṃ vaikartanaṃ kṛpam. drauṇiṃ ca saumadattiṃ ca kṛtavarmāṇam eva ca. saindhavaṃ madrarājaṃ ca rājānaṃ ca suyodhanam.

वीरान् कृतास्त्रान् समरे सर्वान् एवानुवर्तिनः। अक्षौहिणीपतीन् उग्रान् संरब्धान् युद्धदुर्मदान्। त्वाम् ऋते पुरुषव्याघ्र जेतुं शक्तः पुमान् इह।

vīrān kṛtāstrān samare sarvān evānuvartinaḥ. akṣauhiṇīpatīn ugrān saṃrabdhān yuddhadurmadān. tvām ṛte puruṣavyāghra jetuṃ śaktaḥ pumān iha.

श्रेण्यश् च बहुलाः क्षीणाः प्रदीर्णाश्वरथद्विपाः। नानाजनपदाश् चोग्राः क्षत्रियाणाम् अमर्षिणाम्।

śreṇyaś ca bahulāḥ kṣīṇāḥ pradīrṇāśvarathadvipāḥ. nānājanapadāś cogrāḥ kṣatriyāṇām amarṣiṇām.

गोवासदासमीयानां वसातीनां च भारत। नानादेशसमुत्थाश् च नानादेशसमुद्भवाः। त्वां समासाद्य बीभत्सो हता नागाश् च संयुगे। व्रात्यानां वाटधानानां भोजानां चापि मानिनाम्।

govāsadāsamīyānāṃ vasātīnāṃ ca bhārata. nānādeśasamutthāś ca nānādeśasamudbhavāḥ. tvāṃ samāsādya bībhatso hatā nāgāś ca saṃyuge. vrātyānāṃ vāṭadhānānāṃ bhojānāṃ cāpi māninām.

उदीर्णाश् च महासेना ब्रह्मक्षत्रस्य भारत। त्वां समासाद्य निधनं गताः साश्वरथद्विपाः।

udīrṇāś ca mahāsenā brahmakṣatrasya bhārata. tvāṃ samāsādya nidhanaṃ gatāḥ sāśvarathadvipāḥ.

उग्राश् च क्रूरकर्माणस् तुखारा यवनाः खशाः। दार्वाभिसारा दरदाः शका रमठतङ्गणाः।

ugrāś ca krūrakarmāṇas tukhārā yavanāḥ khaśāḥ. dārvābhisārā daradāḥ śakā ramaṭhataṅgaṇāḥ.

अन्ध्रकाश् च पुलिन्दाश् च किराताश् चोग्रविक्रमाः। म्लेच्छाश् च पार्वतीयाश् च सागरानूपवासिनः। संरम्भिणो युद्धशौण्डा बलिनो दृब्धपाणयः।

andhrakāś ca pulindāś ca kirātāś cogravikramāḥ. mlecchāś ca pārvatīyāś ca sāgarānūpavāsinaḥ. saṃrambhiṇo yuddhaśauṇḍā balino dṛbdhapāṇayaḥ.

एते सुयोधनस्यार्थे संरब्धाः कुरुभिः सह। न शक्या युधि निर्जेतुं त्वद् अन्येन परंतप।

ete suyodhanasyārthe saṃrabdhāḥ kurubhiḥ saha. na śakyā yudhi nirjetuṃ tvad anyena paraṃtapa.

धार्तराष्ट्रम् उदग्रं हि व्यूढं दृष्ट्वा महाबलम्। यस्य त्वं न भवेस् त्राता प्रतीयात् को नु मानवः।

dhārtarāṣṭram udagraṃ hi vyūḍhaṃ dṛṣṭvā mahābalam. yasya tvaṃ na bhaves trātā pratīyāt ko nu mānavaḥ.

तत् सागरम् इवोद्धूतं रजसा संवृतं बलम्। विदार्य पाण्डवैः क्रुद्धैस् त्वया गुप्तैर् हतं विभो।

tat sāgaram ivoddhūtaṃ rajasā saṃvṛtaṃ balam. vidārya pāṇḍavaiḥ kruddhais tvayā guptair hataṃ vibho.

मागधानाम् अधिपतिर् जयत्सेनो महाबलः। अद्य सप्तैव चाहानि हतः संख्ये ऽभिमन्युना।

māgadhānām adhipatir jayatseno mahābalaḥ. adya saptaiva cāhāni hataḥ saṃkhye 'bhimanyunā.

ततो दश सहस्राणि गजानां भीमकर्मणाम्। जघान गदया भीमस् तस्य राज्ञः परिच्छदम्। ततो ऽन्ये ऽपि हता नागा रथाश् च शतशो बलात्।

tato daśa sahasrāṇi gajānāṃ bhīmakarmaṇām. jaghāna gadayā bhīmas tasya rājñaḥ paricchadam. tato 'nye 'pi hatā nāgā rathāś ca śataśo balāt.

तद् एवं समरे तात वर्तमाने महाभये। भीमसेनं समासाद्य त्वां च पाण्डव कौरवाः। सवाजिरथनागाश् च मृत्युलोकम् इतो गताः।

tad evaṃ samare tāta vartamāne mahābhaye. bhīmasenaṃ samāsādya tvāṃ ca pāṇḍava kauravāḥ. savājirathanāgāś ca mṛtyulokam ito gatāḥ.

तथा सेनामुखे तत्र निहते पार्थ पाण्डवैः। भीष्मः प्रासृजद् उग्राणि शरवर्षाणि मारिष।

tathā senāmukhe tatra nihate pārtha pāṇḍavaiḥ. bhīṣmaḥ prāsṛjad ugrāṇi śaravarṣāṇi māriṣa.

स चेदिकाशिपाञ्चालान् करूषान् मत्स्यकेकयान्। शरैः प्रच्छाद्य निधनम् अनयत् परुषास्त्रवित्।

sa cedikāśipāñcālān karūṣān matsyakekayān. śaraiḥ pracchādya nidhanam anayat paruṣāstravit.

तस्य चापच्युतैर् बाणैः परदेहविदारणैः। पूर्णम् आकाशम् अभवद् रुक्मपुङ्खैर् अजिह्मगैः। हन्याद् रथसहस्राणि एकेनैव तु मुष्टिना। लक्षं नरद्विपान् हत्वा समेतान् स महाबलान्। हत्वा दशसहस्राणि संनाहं स्वशरीरतः। प्रोत्सारयति गांगेय इति तस्याभवद् व्रतम्। निहत्य नानानृपतीन् आयुधान्य् आहवे त्यजेत्। तेन शूरेण बलिना मुक्तास् त्व् अयुतशः शराः।

tasya cāpacyutair bāṇaiḥ paradehavidāraṇaiḥ. pūrṇam ākāśam abhavad rukmapuṅkhair ajihmagaiḥ. hanyād rathasahasrāṇi ekenaiva tu muṣṭinā. lakṣaṃ naradvipān hatvā sametān sa mahābalān. hatvā daśasahasrāṇi saṃnāhaṃ svaśarīrataḥ. protsārayati gāṃgeya iti tasyābhavad vratam. nihatya nānānṛpatīn āyudhāny āhave tyajet. tena śūreṇa balinā muktās tv ayutaśaḥ śarāḥ.

गत्या दशम्या ते गत्वा जघ्नुर् वाजिरथद्विपान्। हित्वा नव गतीर् दुष्टाः स बाणान् व्यायतो ऽमुचत्।

gatyā daśamyā te gatvā jaghnur vājirathadvipān. hitvā nava gatīr duṣṭāḥ sa bāṇān vyāyato 'mucat.

दिनानि दश भीष्मेण निघ्नता तावकं बलम्। शून्याः कृता रथोपस्था हताश् च गजवाजिनः। दशमे ऽहनि संप्राप्ते कृत्वा घोरं पराक्रमम्।

dināni daśa bhīṣmeṇa nighnatā tāvakaṃ balam. śūnyāḥ kṛtā rathopasthā hatāś ca gajavājinaḥ. daśame 'hani saṃprāpte kṛtvā ghoraṃ parākramam.

दर्शयित्वात्मनो रूपं रुद्रोपेन्द्रसमं युधि। पाण्डवानाम् अनीकानि प्रविगाह्य व्यशातयत्।

darśayitvātmano rūpaṃ rudropendrasamaṃ yudhi. pāṇḍavānām anīkāni pravigāhya vyaśātayat.

विनिघ्नन् पृथिवीपालांश् चेदिपाञ्चालकेकयान्। व्यदहत् पाण्डवीं सेनां नराश्वगजसंकुलाम्।

vinighnan pṛthivīpālāṃś cedipāñcālakekayān. vyadahat pāṇḍavīṃ senāṃ narāśvagajasaṃkulām.

मज्जन्तम् अप्लवे मन्दम् उज्जिहीर्षुः सुयोधनम्। तथा चरन्तं समरे तपन्तम् इव भास्करम्। पदातिकोटिसाहस्राः प्रवरायुधपाणयः। न शेकुः सृञ्जया द्रष्टुं तथैवान्ये महीक्षितः।

majjantam aplave mandam ujjihīrṣuḥ suyodhanam. tathā carantaṃ samare tapantam iva bhāskaram. padātikoṭisāhasrāḥ pravarāyudhapāṇayaḥ. na śekuḥ sṛñjayā draṣṭuṃ tathaivānye mahīkṣitaḥ.

विचरन्तं तथा तं तु संग्रामे जितकाशिनम्। सर्वोद्योगेन सहसा पाण्डवाः समुपाद्रवन्।

vicarantaṃ tathā taṃ tu saṃgrāme jitakāśinam. sarvodyogena sahasā pāṇḍavāḥ samupādravan.

स तु विद्राव्य समरे पाण्डवान् सृञ्जयान् अपि। एक एव रणे भीष्म एकवीरत्वम् आगतः।

sa tu vidrāvya samare pāṇḍavān sṛñjayān api. eka eva raṇe bhīṣma ekavīratvam āgataḥ.

तं शिखण्डी समासाद्य त्वया गुप्तो महारथम्। जघान पुरुषव्याघ्रं शरैः संनतपर्वभिः। मृत्युर् जातो ऽवधीद् भीष्मं शरौघैः पातयन् रथात्।

taṃ śikhaṇḍī samāsādya tvayā gupto mahāratham. jaghāna puruṣavyāghraṃ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ. mṛtyur jāto 'vadhīd bhīṣmaṃ śaraughaiḥ pātayan rathāt.

स एष पतितः शेते शरतल्पे पितामहः। त्वां प्राप्य पुरुषव्याघ्र गृध्रः प्राप्येव वायसम्।

sa eṣa patitaḥ śete śaratalpe pitāmahaḥ. tvāṃ prāpya puruṣavyāghra gṛdhraḥ prāpyeva vāyasam.

द्रोणः पञ्च दिनान्य् उग्रो विधम्य रिपुवाहिनीः। कृत्वा व्यूहं महायुद्धे पातयित्वा महारथान्।

droṇaḥ pañca dināny ugro vidhamya ripuvāhinīḥ. kṛtvā vyūhaṃ mahāyuddhe pātayitvā mahārathān.

जयद्रथस्य समरे कृत्वा रक्षां महारथः। अन्तकप्रतिमश् चोग्रां रात्रिं युद्ध्वादहत् प्रजाः।

jayadrathasya samare kṛtvā rakṣāṃ mahārathaḥ. antakapratimaś cogrāṃ rātriṃ yuddhvādahat prajāḥ.

अद्येति द्वे दिने वीरो भारद्वाजः प्रतापवान्। धृष्टद्युम्नं समासाद्य स गतः परमां गतिम्।

adyeti dve dine vīro bhāradvājaḥ pratāpavān. dhṛṣṭadyumnaṃ samāsādya sa gataḥ paramāṃ gatim.

यदि चैव परान् युद्धे सूतपुत्रमुखान् रथान्। नावारयिष्यः संग्रामे न स्म द्रोणो व्यनङ्क्ष्यत।

yadi caiva parān yuddhe sūtaputramukhān rathān. nāvārayiṣyaḥ saṃgrāme na sma droṇo vyanaṅkṣyata.

भवता तु बलं सर्वं धार्तराष्ट्रस्य वारितम्। ततो द्रोणो हतो युद्धे पार्षतेन धनंजय।

bhavatā tu balaṃ sarvaṃ dhārtarāṣṭrasya vāritam. tato droṇo hato yuddhe pārṣatena dhanaṃjaya.

क इवान्यो रणे कुर्यात् त्वद् अन्यः क्षत्रियो युधि। कश् च शक्तो रणे कर्तुं त्वद् अन्यः पुरुषब्रुवः। यादृशं ते कृतं पार्थ जयद्रथवधं प्रति।

ka ivānyo raṇe kuryāt tvad anyaḥ kṣatriyo yudhi. kaś ca śakto raṇe kartuṃ tvad anyaḥ puruṣabruvaḥ. yādṛśaṃ te kṛtaṃ pārtha jayadrathavadhaṃ prati.

निवार्य सेनां महतीं हत्वा शूरांश् च पार्थिवान्। निहतः सैन्धवो राजा त्वयास्त्रबलतेजसा।

nivārya senāṃ mahatīṃ hatvā śūrāṃś ca pārthivān. nihataḥ saindhavo rājā tvayāstrabalatejasā.

आश्चर्यं सिन्धुराजस्य वधं जानन्ति पार्थिवाः। अनाश्चर्यं हि तत् त्वत्तस् त्वं हि पार्थ महारथः।

āścaryaṃ sindhurājasya vadhaṃ jānanti pārthivāḥ. anāścaryaṃ hi tat tvattas tvaṃ hi pārtha mahārathaḥ.

त्वां हि प्राप्य रणे क्षत्रम् एकाहाद् इति भारत। तप्यमानम् असंयुक्तं न भवेद् इति मे मतिः।

tvāṃ hi prāpya raṇe kṣatram ekāhād iti bhārata. tapyamānam asaṃyuktaṃ na bhaved iti me matiḥ.

सेयं पार्थ चमूर् घोरा धार्तराष्ट्रस्य संयुगे। हता ससर्ववीरा हि भीष्मद्रोणौ यदा हतौ।

seyaṃ pārtha camūr ghorā dhārtarāṣṭrasya saṃyuge. hatā sasarvavīrā hi bhīṣmadroṇau yadā hatau.

शीर्णप्रवरयोधाद्य हतवाजिनरद्विपा। हीना सूर्येन्दुनक्षत्रैर् द्यौर् इवाभाति भारती।

śīrṇapravarayodhādya hatavājinaradvipā. hīnā sūryendunakṣatrair dyaur ivābhāti bhāratī.

विध्वस्ता हि रणे पार्थ सेनेयं भीमविक्रमात्। आसुरीव पुरा सेना शक्रस्येव पराक्रमैः।

vidhvastā hi raṇe pārtha seneyaṃ bhīmavikramāt. āsurīva purā senā śakrasyeva parākramaiḥ.

तेषां हतावशिष्टास् तु पञ्च सन्ति महारथाः। अश्वत्थामा कृतवर्मा कर्णो मद्राधिपः कृपः।

teṣāṃ hatāvaśiṣṭās tu pañca santi mahārathāḥ. aśvatthāmā kṛtavarmā karṇo madrādhipaḥ kṛpaḥ.

तांस् त्वम् अद्य नरव्याघ्र हत्वा पञ्च महारथान्। हतामित्रः प्रयच्छोर्वीं राज्ञः सद्वीपपत्तनाम्। द्रोणपुत्रं कृपं शल्यं भोजम् आधिरथिं तथा। एतांस् तु वै नरव्याघ्र हत्वा वीरान् महारथान्।

tāṃs tvam adya naravyāghra hatvā pañca mahārathān. hatāmitraḥ prayacchorvīṃ rājñaḥ sadvīpapattanām. droṇaputraṃ kṛpaṃ śalyaṃ bhojam ādhirathiṃ tathā. etāṃs tu vai naravyāghra hatvā vīrān mahārathān.

साकाशजलपातालां सपर्वतमहावनाम्। प्राप्नोत्व् अमितवीर्यश्रीर् अद्य पार्थो वसुंधराम्।

sākāśajalapātālāṃ saparvatamahāvanām. prāpnotv amitavīryaśrīr adya pārtho vasuṃdharām.

एतां पुरा विष्णुर् इव हत्वा दैतेयदानवान्। प्रयच्छ मेदिनीं राज्ञे शक्रायेव यथा हरिः।

etāṃ purā viṣṇur iva hatvā daiteyadānavān. prayaccha medinīṃ rājñe śakrāyeva yathā hariḥ.

अद्य मोदन्तु पाञ्चाला निहतेष्व् अरिषु त्वया। विष्णुना निहतेष्व् एव दानवेयेषु देवताः।

adya modantu pāñcālā nihateṣv ariṣu tvayā. viṣṇunā nihateṣv eva dānaveyeṣu devatāḥ.

यदि वा द्विपदां श्रेष्ठ द्रोणं मानयतो गुरुम्। अश्वत्थाम्नि कृपा ते ऽस्ति कृपे चाचार्यगौरवात्।

yadi vā dvipadāṃ śreṣṭha droṇaṃ mānayato gurum. aśvatthāmni kṛpā te 'sti kṛpe cācāryagauravāt.

अत्यन्तोपचितान् वा त्वं मानयन् भ्रातृबान्धवान्। कृतवर्माणम् आसाद्य न नेष्यसि यमक्षयम्। युद्ध्वा याम्य् अद्य तौ पार्थ संरब्धाव् आततायिनौ।

atyantopacitān vā tvaṃ mānayan bhrātṛbāndhavān. kṛtavarmāṇam āsādya na neṣyasi yamakṣayam. yuddhvā yāmy adya tau pārtha saṃrabdhāv ātatāyinau.

भ्रातरं मातुर् आसाद्य शल्यं मद्रजनाधिपम्। यदि त्वम् अरविन्दाक्ष दयावान् न जिघांससि।

bhrātaraṃ mātur āsādya śalyaṃ madrajanādhipam. yadi tvam aravindākṣa dayāvān na jighāṃsasi.

इमं पापमतिं क्षुद्रम् अत्यन्तं पाण्डवान् प्रति। कर्णम् अद्य नरश्रेष्ठ जह्य् आशु निशितैः शरैः।

imaṃ pāpamatiṃ kṣudram atyantaṃ pāṇḍavān prati. karṇam adya naraśreṣṭha jahy āśu niśitaiḥ śaraiḥ.

एतत् ते सुकृतं कर्म नात्र किं चिन् न युज्यते। वयम् अप्य् अत्र जानीमो नात्र दोषो ऽस्ति कश् चन।

etat te sukṛtaṃ karma nātra kiṃ cin na yujyate. vayam apy atra jānīmo nātra doṣo 'sti kaś cana.

दहने यत् सपुत्राया निशि मातुस् तवानघ। द्यूतार्थे यच् च युष्मासु प्रावर्तत सुयोधनः। तत्र सर्वत्र दुष्टात्मा कर्णो मूलम् इहार्जुन।

dahane yat saputrāyā niśi mātus tavānagha. dyūtārthe yac ca yuṣmāsu prāvartata suyodhanaḥ. tatra sarvatra duṣṭātmā karṇo mūlam ihārjuna.

कर्णाद् धि मन्यते त्राणं नित्यम् एव सुयोधनः। ततो माम् अपि संरब्धो निग्रहीतुं प्रचक्रमे। व्यनाशेय च युष्मासु अचर्मितः सुयोधनः (सिच्)।

karṇād dhi manyate trāṇaṃ nityam eva suyodhanaḥ. tato mām api saṃrabdho nigrahītuṃ pracakrame. vyanāśeya ca yuṣmāsu acarmitaḥ suyodhanaḥ (sic).

स्थिरा बुद्धिर् नरेन्द्रस्य धार्तराष्ट्रस्य मानद। कर्णः पार्थान् रणे सर्वान् विजेष्यति न संशयः।

sthirā buddhir narendrasya dhārtarāṣṭrasya mānada. karṇaḥ pārthān raṇe sarvān vijeṣyati na saṃśayaḥ.

कर्णम् आश्रित्य कौन्तेय धार्तराष्ट्रेण विग्रहः। रोचितो भवता सार्धं जानतापि बलं तव।

karṇam āśritya kaunteya dhārtarāṣṭreṇa vigrahaḥ. rocito bhavatā sārdhaṃ jānatāpi balaṃ tava.

कर्णो हि भाषते नित्यम् अहं पार्थान् समागतान्। वासुदेवं सराजानं विजेष्यामि महारणे।

karṇo hi bhāṣate nityam ahaṃ pārthān samāgatān. vāsudevaṃ sarājānaṃ vijeṣyāmi mahāraṇe.

प्रोत्साहयन् दुरात्मानं धार्तराष्ट्रं सुदुर्मतिः। समितौ गर्जते कर्णस् तम् अद्य जहि भारत।

protsāhayan durātmānaṃ dhārtarāṣṭraṃ sudurmatiḥ. samitau garjate karṇas tam adya jahi bhārata.

यच् च युष्मासु पापं वै धार्तराष्ट्रः प्रयुक्तवान्। सर्वत्रानृजुर् अप्राज्ञः कर्णम् आश्रित्य वै पुरा। तत्र सर्वत्र दुष्टात्मा कर्णः पापमतिर् मुखम्।

yac ca yuṣmāsu pāpaṃ vai dhārtarāṣṭraḥ prayuktavān. sarvatrānṛjur aprājñaḥ karṇam āśritya vai purā. tatra sarvatra duṣṭātmā karṇaḥ pāpamatir mukham.

यच् च तद् धार्तराष्ट्राणां क्रूरैः षड्भिर् महारथैः। अपश्यं निहतं वीरं सौभद्रम् ऋषभेक्षणम्।

yac ca tad dhārtarāṣṭrāṇāṃ krūraiḥ ṣaḍbhir mahārathaiḥ. apaśyaṃ nihataṃ vīraṃ saubhadram ṛṣabhekṣaṇam.

द्रोणद्रौणिकृपान् वीरान् कम्पयन्तो महारथान्। निर्मनुष्यांश् च मातङ्गान् विरथांश् च महारथान्। प्राद्रवन्ति स्म समरे दिशो भीताभिमन्यवे।

droṇadrauṇikṛpān vīrān kampayanto mahārathān. nirmanuṣyāṃś ca mātaṅgān virathāṃś ca mahārathān. prādravanti sma samare diśo bhītābhimanyave.

व्यश्वारोहांश् च तुरगान् पत्तीन् व्यायुधजीवितान्। कुर्वन्तम् ऋषभस्कन्धं कुरुवृष्णियशस्करम्।

vyaśvārohāṃś ca turagān pattīn vyāyudhajīvitān. kurvantam ṛṣabhaskandhaṃ kuruvṛṣṇiyaśaskaram.

विधमन्तम् अनीकानि व्यथयन्तं महारथान्। मनुष्यवाजिमातङ्गान् प्रहिण्वन्तं यमक्षयम्।

vidhamantam anīkāni vyathayantaṃ mahārathān. manuṣyavājimātaṅgān prahiṇvantaṃ yamakṣayam.

शरैः सौभद्रम् आयस्तं दहन्तम् इव वाहिनीम्। तन् मे दहति गात्राणि सखे सत्येन ते शपे।

śaraiḥ saubhadram āyastaṃ dahantam iva vāhinīm. tan me dahati gātrāṇi sakhe satyena te śape.

यत् तत्रापि च दुष्टात्मा कर्णो ऽभ्यद्रुह्यत प्रभो। अशक्नुवंश् चाभिमन्योः कर्णः स्थातुं रणे ऽग्रतः।

yat tatrāpi ca duṣṭātmā karṇo 'bhyadruhyata prabho. aśaknuvaṃś cābhimanyoḥ karṇaḥ sthātuṃ raṇe 'grataḥ.

सौभद्रशरनिर्भिन्नो विसंज्ञः शोणितोक्षितः। निःश्वसन् क्रोधसंदीप्तो विमुखः सायकार्दितः।

saubhadraśaranirbhinno visaṃjñaḥ śoṇitokṣitaḥ. niḥśvasan krodhasaṃdīpto vimukhaḥ sāyakārditaḥ.

अपयानकृतोत्साहो निराशश् चापि जीविते। दुर्योधनं रणे दृष्ट्वा लज्जमानो मुहुर् मुहुः। नापयासीत् ततः पार्थः सो ऽभिमन्योर् महारणे। दृष्ट्वा द्रोणं वधोपायम् अभिमन्योस् तु पृष्टवान्। तस्थौ सुविह्वलः संख्ये प्रहारजनितश्रमः।

apayānakṛtotsāho nirāśaś cāpi jīvite. duryodhanaṃ raṇe dṛṣṭvā lajjamāno muhur muhuḥ. nāpayāsīt tataḥ pārthaḥ so 'bhimanyor mahāraṇe. dṛṣṭvā droṇaṃ vadhopāyam abhimanyos tu pṛṣṭavān. tasthau suvihvalaḥ saṃkhye prahārajanitaśramaḥ.

अथ द्रोणस्य समरे तत् कालसदृशं तदा। श्रुत्वा कर्णो वचः क्रूरं ततश् चिच्छेद कार्मुकम्।

atha droṇasya samare tat kālasadṛśaṃ tadā. śrutvā karṇo vacaḥ krūraṃ tataś ciccheda kārmukam.

ततश् छिन्नायुधं तेन रणे पञ्च महारथाः। स चैव निकृतिप्रज्ञः प्रावधीच् छरवृष्टिभिः। तस्मिन् विनिहते वीरे सर्वेषां दुःखम् आविशत्। प्राहसत् स तु दुष्टात्मा कर्णः स च सुयोधनः।

tataś chinnāyudhaṃ tena raṇe pañca mahārathāḥ. sa caiva nikṛtiprajñaḥ prāvadhīc charavṛṣṭibhiḥ. tasmin vinihate vīre sarveṣāṃ duḥkham āviśat. prāhasat sa tu duṣṭātmā karṇaḥ sa ca suyodhanaḥ.

यच् च कर्णो ऽब्रवीत् कृष्णां सभायां परुषं वचः। प्रमुखे पाण्डवेयानां कुरूणां च नृशंसवत्।

yac ca karṇo 'bravīt kṛṣṇāṃ sabhāyāṃ paruṣaṃ vacaḥ. pramukhe pāṇḍaveyānāṃ kurūṇāṃ ca nṛśaṃsavat.

विनष्टाः पाण्डवाः कृष्णे शाश्वतं नरकं गताः। पतिम् अन्यं पृथुश्रोणि वृणीष्व मितभाषिणि।

vinaṣṭāḥ pāṇḍavāḥ kṛṣṇe śāśvataṃ narakaṃ gatāḥ. patim anyaṃ pṛthuśroṇi vṛṇīṣva mitabhāṣiṇi.

लेखाभ्रु धृतराष्ट्रस्य दासी भूत्वा निवेशनम्। प्रविशारालपक्ष्माक्षि न सन्ति पतयस् तव। न पाण्डवाः प्रभवन्ति तव कृष्णे कथं चन। दासभार्यासि पाञ्चालि स्वयं दासी च शोभने। अद्य दुर्योधनो ह्य् एकः पृथिव्यां नृपतिः स्मृतः। सर्वे चास्य महीपाला योगक्षेमम् उपासते। पश्येदानीं यथा भद्रे विनष्टाः पाण्डवाः समम्। अन्योन्यं समुदीक्षन्ते धार्तराष्ट्रस्य तेजसा। व्यक्तं षण्ढतिला ह्य् एते नरके च निमज्जिताः। प्रेष्यवच् चापि राजानम् उपस्थास्यन्ति कौरवम्।

lekhābhru dhṛtarāṣṭrasya dāsī bhūtvā niveśanam. praviśārālapakṣmākṣi na santi patayas tava. na pāṇḍavāḥ prabhavanti tava kṛṣṇe kathaṃ cana. dāsabhāryāsi pāñcāli svayaṃ dāsī ca śobhane. adya duryodhano hy ekaḥ pṛthivyāṃ nṛpatiḥ smṛtaḥ. sarve cāsya mahīpālā yogakṣemam upāsate. paśyedānīṃ yathā bhadre vinaṣṭāḥ pāṇḍavāḥ samam. anyonyaṃ samudīkṣante dhārtarāṣṭrasya tejasā. vyaktaṃ ṣaṇḍhatilā hy ete narake ca nimajjitāḥ. preṣyavac cāpi rājānam upasthāsyanti kauravam.

इत्य् उक्तवान् अधर्मज्ञस् तदा परमदुर्मतिः। पापः पापं वचः कर्णः शृण्वतस् तव भारत।

ity uktavān adharmajñas tadā paramadurmatiḥ. pāpaḥ pāpaṃ vacaḥ karṇaḥ śṛṇvatas tava bhārata.

तस्य पापस्य तद् वाक्यं सुवर्णविकृताः शराः। शमयन्तु शिलाधौतास् त्वयास्ता जीवितच्छिदः। अद्य कर्णं रणे ग्रस्तं पश्यन्तु कुरवस् त्वया। प्रतपन्तम् इवादित्यं स्वर्गद्वारगतं यथा। अद्य ते समरे वीर्यं पश्यन्तु कुरुयोधिनः। सूतपुत्रे हते पार्थ जानन्तु त्वां महारथम्। अद्य कङ्का वला गृध्रा वायसा जम्बुकास् तथा। विप्रकर्षन्तु गात्राणि सूतपुत्रस्य भारत। अद्यातिरथिर् आक्षिप्तो निहतश् च त्वया रणे। कुरूणां शोकम् आधत्तां पाण्डवानां मुदं तथा। अद्य त्वां प्रतिनन्दन्तु पाञ्चालाः पाण्डवैः सह। यथा वृत्रवधे वृत्ते देवाः सर्वे शतक्रतुम्। अद्य कर्णं रणे हत्वा प्राप्य चैवोत्तमं यशः। विशोको विज्वरः पार्थ भव बन्धुपुरस्कृतः। नारसिंहवपुः कृत्वा यथा शस्तो महासुरः। हिरण्यकशिपुर् दैत्यो विष्णुना प्रभविष्णुना। तथा त्वम् अपि राधेयं घोरं कृत्वा महद् वपुः। जहि युद्धे महाबाहो त्रायस्व च भयात् स्वकान्।

tasya pāpasya tad vākyaṃ suvarṇavikṛtāḥ śarāḥ. śamayantu śilādhautās tvayāstā jīvitacchidaḥ. adya karṇaṃ raṇe grastaṃ paśyantu kuravas tvayā. pratapantam ivādityaṃ svargadvāragataṃ yathā. adya te samare vīryaṃ paśyantu kuruyodhinaḥ. sūtaputre hate pārtha jānantu tvāṃ mahāratham. adya kaṅkā valā gṛdhrā vāyasā jambukās tathā. viprakarṣantu gātrāṇi sūtaputrasya bhārata. adyātirathir ākṣipto nihataś ca tvayā raṇe. kurūṇāṃ śokam ādhattāṃ pāṇḍavānāṃ mudaṃ tathā. adya tvāṃ pratinandantu pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha. yathā vṛtravadhe vṛtte devāḥ sarve śatakratum. adya karṇaṃ raṇe hatvā prāpya caivottamaṃ yaśaḥ. viśoko vijvaraḥ pārtha bhava bandhupuraskṛtaḥ. nārasiṃhavapuḥ kṛtvā yathā śasto mahāsuraḥ. hiraṇyakaśipur daityo viṣṇunā prabhaviṣṇunā. tathā tvam api rādheyaṃ ghoraṃ kṛtvā mahad vapuḥ. jahi yuddhe mahābāho trāyasva ca bhayāt svakān.

यानि चान्यानि दुष्टात्मा पापानि कृतवांस् त्वयि। तान्य् अद्य जीवितं चास्य शमयन्तु शरास् तव। शान्तं कुरु परिक्लेशं कृष्णायाः शत्रुतापन। हत्वा शत्रुं रणे ऽश्लाघ्यं गर्जन्तम् अतिपौरुषम्। अद्य चाधिरथिर् विद्धस् तव बाणैः समन्ततः। मन्यतां त्वां नरव्याघ्र प्रवरं सर्वधन्विनाम्। गाण्डीवप्रसृतान् घोरान् अद्य गात्रैः स्पृशञ् शरान्। एतु कर्णो रणे पार्थः श्वाविच्छललितो यथा।

yāni cānyāni duṣṭātmā pāpāni kṛtavāṃs tvayi. tāny adya jīvitaṃ cāsya śamayantu śarās tava. śāntaṃ kuru parikleśaṃ kṛṣṇāyāḥ śatrutāpana. hatvā śatruṃ raṇe 'ślāghyaṃ garjantam atipauruṣam. adya cādhirathir viddhas tava bāṇaiḥ samantataḥ. manyatāṃ tvāṃ naravyāghra pravaraṃ sarvadhanvinām. gāṇḍīvaprasṛtān ghorān adya gātraiḥ spṛśañ śarān. etu karṇo raṇe pārthaḥ śvāvicchalalito yathā.

गाण्डीवप्रहितान् घोरान् अद्य गात्रैः स्पृशञ् शरान्। कर्णः स्मरतु दुष्टात्मा वचनं द्रोणभीष्मयोः।

gāṇḍīvaprahitān ghorān adya gātraiḥ spṛśañ śarān. karṇaḥ smaratu duṣṭātmā vacanaṃ droṇabhīṣmayoḥ.

सुवर्णपुङ्खा नाराचाः शत्रुघ्ना वैद्युतप्रभाः। त्वयास्तास् तस्य मर्माणि भित्त्वा पास्यन्ति शोणितम्।

suvarṇapuṅkhā nārācāḥ śatrughnā vaidyutaprabhāḥ. tvayāstās tasya marmāṇi bhittvā pāsyanti śoṇitam.

उग्रास् त्वद्भुजनिर्मुक्ता मर्म भित्त्वा शिताः शराः। अद्य कर्णं महावेगाः प्रेषयन्तु यमक्षयम्। गाण्डीवप्रेषितैर् भल्लैः शितैश् छिन्नतनुच्छदः। न चेत् स्मरति राधेयो वचनं द्रोणभीष्मयोः। सुवर्णपुङ्खाः शत्रुघ्ना नाराचा वैद्युतप्रभाः। न चेद् आधिरथेर् वर्म भित्त्वा पास्यन्ति शोणितम्। उग्रास् त्वद्बाहुनिर्मुक्ता न चेन् मर्मच्छिदः शराः। अद्य कर्णं महावेगाः प्रहिण्वन्ति यमक्षयम्।

ugrās tvadbhujanirmuktā marma bhittvā śitāḥ śarāḥ. adya karṇaṃ mahāvegāḥ preṣayantu yamakṣayam. gāṇḍīvapreṣitair bhallaiḥ śitaiś chinnatanucchadaḥ. na cet smarati rādheyo vacanaṃ droṇabhīṣmayoḥ. suvarṇapuṅkhāḥ śatrughnā nārācā vaidyutaprabhāḥ. na ced ādhirather varma bhittvā pāsyanti śoṇitam. ugrās tvadbāhunirmuktā na cen marmacchidaḥ śarāḥ. adya karṇaṃ mahāvegāḥ prahiṇvanti yamakṣayam.

अद्य हाहाकृता दीना विषण्णास् त्वच्छरार्दिताः। तं च हाहाकृतं दीनं विषण्णं शरपीडितम्। प्रपतन्तं रथात् कर्णं पश्यन्तु वसुधाधिपाः।

adya hāhākṛtā dīnā viṣaṇṇās tvaccharārditāḥ. taṃ ca hāhākṛtaṃ dīnaṃ viṣaṇṇaṃ śarapīḍitam. prapatantaṃ rathāt karṇaṃ paśyantu vasudhādhipāḥ.

अद्य स्वशोणिते मग्नं शयानं पतितं भुवि। अपविद्धायुधं कर्णं पश्यन्तु सुहृदो निजाः। तच् चैवाद्य महद् वर्म गाण्डीवप्रेषितैः शरैः। रथोपस्थे विशीर्येत ताराजालम् इवाम्बरात्। आशु चाद्य शरास् तस्य संपतन्तो महाहवे। त्वच्छरैः संनिकृत्ताग्रा विशीर्यन्तां महीतले। त्वया चाद्य हते तस्य विक्रमे भरतर्षभ। विमुखाः सर्वराजानो भवन्तु गतजीविताः। तथा चाधिरथौ याते प्रयान्तु कुरवो दिशः। मन्वानास् त्वां रथश्रेष्ठं सर्वलोकेषु धन्विनम्। स चैवाद्य भयात् त्यक्त्वा धार्तराष्ट्रो महाचमूम्। दुर्योधनो भयोद्विग्नो द्रवतु स्वपुरं प्रति। तथाद्य तं हतं श्रुत्वा धार्तराष्ट्रो जनेश्वरः। मोहेन निपतेद् भूमौ निःसंज्ञो वै महीपतिः। अद्य जानन्तु ते पार्थ विक्रमं सर्वधन्विनः। यान् अवोचत् सभामध्ये परुषान् भारत त्वयि।

adya svaśoṇite magnaṃ śayānaṃ patitaṃ bhuvi. apaviddhāyudhaṃ karṇaṃ paśyantu suhṛdo nijāḥ. tac caivādya mahad varma gāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥ. rathopasthe viśīryeta tārājālam ivāmbarāt. āśu cādya śarās tasya saṃpatanto mahāhave. tvaccharaiḥ saṃnikṛttāgrā viśīryantāṃ mahītale. tvayā cādya hate tasya vikrame bharatarṣabha. vimukhāḥ sarvarājāno bhavantu gatajīvitāḥ. tathā cādhirathau yāte prayāntu kuravo diśaḥ. manvānās tvāṃ rathaśreṣṭhaṃ sarvalokeṣu dhanvinam. sa caivādya bhayāt tyaktvā dhārtarāṣṭro mahācamūm. duryodhano bhayodvigno dravatu svapuraṃ prati. tathādya taṃ hataṃ śrutvā dhārtarāṣṭro janeśvaraḥ. mohena nipated bhūmau niḥsaṃjño vai mahīpatiḥ. adya jānantu te pārtha vikramaṃ sarvadhanvinaḥ. yān avocat sabhāmadhye paruṣān bhārata tvayi.

हस्तिकक्ष्यो महान् अस्य भल्लेनोन्मथितस् त्वया। प्रकम्पमानः पततु भूमाव् आधिरथेर् ध्वजः।

hastikakṣyo mahān asya bhallenonmathitas tvayā. prakampamānaḥ patatu bhūmāv ādhirather dhvajaḥ.

त्वया शरशतैश् छिन्नं रथं हेमविभूषितम्। हतयोधं समुत्सृज्य भीतः शल्यः पलायताम्। न चेत् कर्णसुतं पार्थ सूतपुत्रस्य पश्यतः। प्रतिज्ञापालनार्थाय निहनिष्यसि सायकैः। हतं कर्णः सुतं दृष्ट्वा प्रियं पुत्रं दुरात्मवान्। स्मरतां द्रोणभीष्माभ्यां वचः क्षत्तुश् च मानद।

tvayā śaraśataiś chinnaṃ rathaṃ hemavibhūṣitam. hatayodhaṃ samutsṛjya bhītaḥ śalyaḥ palāyatām. na cet karṇasutaṃ pārtha sūtaputrasya paśyataḥ. pratijñāpālanārthāya nihaniṣyasi sāyakaiḥ. hataṃ karṇaḥ sutaṃ dṛṣṭvā priyaṃ putraṃ durātmavān. smaratāṃ droṇabhīṣmābhyāṃ vacaḥ kṣattuś ca mānada.

ततः सुयोधनो दृष्ट्वा हतम् आधिरथिं त्वया। निराशो जीविते त्व् अद्य राज्ये चैव धनंजय। असौ हि तावकान् पार्थ कर्णो निघ्नति संयुगे। शक्रतुल्यबलो वीर्याच् छंकरप्रतिमो ऽपि वा।

tataḥ suyodhano dṛṣṭvā hatam ādhirathiṃ tvayā. nirāśo jīvite tv adya rājye caiva dhanaṃjaya. asau hi tāvakān pārtha karṇo nighnati saṃyuge. śakratulyabalo vīryāc chaṃkarapratimo 'pi vā.

एते द्रवन्ति पाञ्चाला वध्यमानाः शितैः शरैः। कर्णेन भरतश्रेष्ठ पाण्डवान् उज्जिहीर्षवः।

ete dravanti pāñcālā vadhyamānāḥ śitaiḥ śaraiḥ. karṇena bharataśreṣṭha pāṇḍavān ujjihīrṣavaḥ.

पाञ्चालान् द्रौपदेयांश् च धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ। धृष्टद्युम्नतनूजांश् च शतानीकं च नाकुलिम्।

pāñcālān draupadeyāṃś ca dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍinau. dhṛṣṭadyumnatanūjāṃś ca śatānīkaṃ ca nākulim.

नकुलं सहदेवं च दुर्मुखं जनमेजयम्। सुवर्माणं सात्यकिं च विद्धि कर्णवशं गतान्।

nakulaṃ sahadevaṃ ca durmukhaṃ janamejayam. suvarmāṇaṃ sātyakiṃ ca viddhi karṇavaśaṃ gatān.

अभ्याहतानां कर्णेन पाञ्चालानां महारणे। श्रूयते निनदो घोरस् त्वद्बन्धूनां परंतप।

abhyāhatānāṃ karṇena pāñcālānāṃ mahāraṇe. śrūyate ninado ghoras tvadbandhūnāṃ paraṃtapa.

न त्व् एव भीताः पाञ्चालाः कथं चित् स्युः पराङ्मुखाः। न हि मृत्युं महेष्वासा गणयन्ति महारथाः।

na tv eva bhītāḥ pāñcālāḥ kathaṃ cit syuḥ parāṅmukhāḥ. na hi mṛtyuṃ maheṣvāsā gaṇayanti mahārathāḥ.

य एकः पाण्डवीं सेनां शरौघैः समवेष्टयत्। तं समासाद्य पाञ्चाला भीष्मं नासन् पराङ्मुखाः। ते कथं कर्णम् आसाद्य विद्रवेयुर् महाबलाः। यस् त्व् एकः सर्वपाञ्चालान् अहन्य् अहनि नाशयन्। कालवच् चरते वीरः पाञ्चालानां रथव्रजे। तम् अप्य् आसाद्य समरे मित्रार्थे मित्रवत्सलाः।

ya ekaḥ pāṇḍavīṃ senāṃ śaraughaiḥ samaveṣṭayat. taṃ samāsādya pāñcālā bhīṣmaṃ nāsan parāṅmukhāḥ. te kathaṃ karṇam āsādya vidraveyur mahābalāḥ. yas tv ekaḥ sarvapāñcālān ahany ahani nāśayan. kālavac carate vīraḥ pāñcālānāṃ rathavraje. tam apy āsādya samare mitrārthe mitravatsalāḥ.

तथा ज्वलन्तम् अस्त्राग्निं गुरुं सर्वधनुष्मताम्। निर्दहन्तं समारोहन् दुर्धर्षं द्रोणम् ओजसा।

tathā jvalantam astrāgniṃ guruṃ sarvadhanuṣmatām. nirdahantaṃ samārohan durdharṣaṃ droṇam ojasā.

ते नित्यम् उदिता जेतुं युद्धे शत्रून् अरिंदमाः। न जात्व् आधिरथेर् भीताः पाञ्चालाः स्युः पराङ्मुखाः।

te nityam uditā jetuṃ yuddhe śatrūn ariṃdamāḥ. na jātv ādhirather bhītāḥ pāñcālāḥ syuḥ parāṅmukhāḥ.

तेषाम् आपततां शूरः पाञ्चालानां तरस्विनाम्। आदत्ते ऽसूञ् शरैः कर्णः पतंगानाम् इवानलः। एते द्रवन्ति पाञ्चाला द्राव्यन्ते योधिभिर् द्रुतम्। कर्णेन भरतश्रेष्ठ पश्य पश्य तथाकृतान्।

teṣām āpatatāṃ śūraḥ pāñcālānāṃ tarasvinām. ādatte 'sūñ śaraiḥ karṇaḥ pataṃgānām ivānalaḥ. ete dravanti pāñcālā drāvyante yodhibhir drutam. karṇena bharataśreṣṭha paśya paśya tathākṛtān.

तांस् तथाभिमुखान् वीरान् मित्रार्थे त्यक्तजीवितान्। क्षयं नयति राधेयः पाञ्चालाञ् शतशो रणे। निस्तारय महाबाहो कर्णास्त्रात् पावकोपमात्। तद् भारत महेष्वासान् अगाधे मज्जतो ऽप्लवे। कर्णार्णवे प्लवो भूत्वा पाञ्चालांस् त्रातुम् अर्हसि।

tāṃs tathābhimukhān vīrān mitrārthe tyaktajīvitān. kṣayaṃ nayati rādheyaḥ pāñcālāñ śataśo raṇe. nistāraya mahābāho karṇāstrāt pāvakopamāt. tad bhārata maheṣvāsān agādhe majjato 'plave. karṇārṇave plavo bhūtvā pāñcālāṃs trātum arhasi.

अस्त्रं हि रामात् कर्णेन भार्गवाद् ऋषिसत्तमात्। यद् उपात्तं पुरा घोरं तस्य रूपम् उदीर्यते।

astraṃ hi rāmāt karṇena bhārgavād ṛṣisattamāt. yad upāttaṃ purā ghoraṃ tasya rūpam udīryate.

तापनं सर्वसैन्यानां घोररूपं सुदारुणम्। समावृत्य महासेनां ज्वलति स्वेन तेजसा।

tāpanaṃ sarvasainyānāṃ ghorarūpaṃ sudāruṇam. samāvṛtya mahāsenāṃ jvalati svena tejasā.

एते चरन्ति संग्रामे कर्णचापच्युताः शराः। भ्रमराणाम् इव व्रातास् तापयन्तः स्म तावकान्। भ्रमरा इव शत्रूणां पातयाना जनान् प्रभो।

ete caranti saṃgrāme karṇacāpacyutāḥ śarāḥ. bhramarāṇām iva vrātās tāpayantaḥ sma tāvakān. bhramarā iva śatrūṇāṃ pātayānā janān prabho.

एते चरन्ति पाञ्चाला दिक्षु सर्वासु भारत। कर्णास्त्रं समरे प्राप्य दुर्निवारम् अनात्मभिः।

ete caranti pāñcālā dikṣu sarvāsu bhārata. karṇāstraṃ samare prāpya durnivāram anātmabhiḥ.

एष भीमो दृढक्रोधो वृतः पार्थ समन्ततः। सृञ्जयैर् योधयन् कर्णं पीड्यते स्म शितैः शरैः।

eṣa bhīmo dṛḍhakrodho vṛtaḥ pārtha samantataḥ. sṛñjayair yodhayan karṇaṃ pīḍyate sma śitaiḥ śaraiḥ.

पाण्डवान् सृञ्जयांश् चैव पाञ्चालांश् चैव भारत। हन्याद् उपेक्षितः कर्णो रोगो देहम् इवाततः।

pāṇḍavān sṛñjayāṃś caiva pāñcālāṃś caiva bhārata. hanyād upekṣitaḥ karṇo rogo deham ivātataḥ.

नान्यं त्वत्तो ऽभिपश्यामि योधं यौधिष्ठिरे बले। यः समासाद्य राधेयं स्वस्तिमान् आव्रजेद् गृहम्।

nānyaṃ tvatto 'bhipaśyāmi yodhaṃ yaudhiṣṭhire bale. yaḥ samāsādya rādheyaṃ svastimān āvrajed gṛham.

तम् अद्य निशितैर् बाणैर् निहत्य भरतर्षभ। यथाप्रतिज्ञं पार्थ त्वं कृत्वा कीर्तिम् अवाप्नुहि।

tam adya niśitair bāṇair nihatya bharatarṣabha. yathāpratijñaṃ pārtha tvaṃ kṛtvā kīrtim avāpnuhi.

त्वं हि शक्तो रणे जेतुं सकर्णान् अपि कौरवान्। नान्यो युधि युधां श्रेष्ठ सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते।

tvaṃ hi śakto raṇe jetuṃ sakarṇān api kauravān. nānyo yudhi yudhāṃ śreṣṭha satyam etad bravīmi te.

एतत् कृत्वा महत् कर्म हत्वा कर्णं महारथम्। कृतार्थः सफलः पार्थ सुखी भव नरोत्तम।

etat kṛtvā mahat karma hatvā karṇaṃ mahāratham. kṛtārthaḥ saphalaḥ pārtha sukhī bhava narottama.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...