महाभारत 7.154 (श्लोक 1)

Project Home / Contents

महाभारत

←द्रोण पर्व→

←अध्याय 154→

[mh-7-154] • 63 श्लोकाः

संजय उवाच। निहत्यालायुधं रक्षः प्रहृष्टात्मा घटोत्कचः। ननाद विविधान् नादान् वाहिन्याः प्रमुखे स्थितः।

saṃjaya uvāca. nihatyālāyudhaṃ rakṣaḥ prahṛṣṭātmā ghaṭotkacaḥ. nanāda vividhān nādān vāhinyāḥ pramukhe sthitaḥ.

तस्य तं तुमुलं शब्दं श्रुत्वा कुञ्जरकम्पनम्। तावकानां महाराज भयम् आसीत् सुदारुणम्।

tasya taṃ tumulaṃ śabdaṃ śrutvā kuñjarakampanam. tāvakānāṃ mahārāja bhayam āsīt sudāruṇam.

अलायुधविषक्तं तु भैमसेनिं महाबलम्। दृष्ट्वा कर्णो महाबाहुः पाञ्चालान् समुपाद्रवत्।

alāyudhaviṣaktaṃ tu bhaimaseniṃ mahābalam. dṛṣṭvā karṇo mahābāhuḥ pāñcālān samupādravat.

दशभिर् दशभिर् बाणैर् धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ। दृढैः पूर्णायतोत्सृष्टैर् बिभेद नतपर्वभिः।

daśabhir daśabhir bāṇair dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍinau. dṛḍhaiḥ pūrṇāyatotsṛṣṭair bibheda nataparvabhiḥ.

ततः परमनाराचैर् युधामन्यूत्तमौजसौ। सात्यकिं च रथोदारं कम्पयाम् आस मार्गणैः।

tataḥ paramanārācair yudhāmanyūttamaujasau. sātyakiṃ ca rathodāraṃ kampayām āsa mārgaṇaiḥ.

तेषाम् अभ्यस्यतां तत्र सर्वेषां सव्यदक्षिणम्। मण्डलान्य् एव चापानि व्यदृश्यन्त जनाधिप।

teṣām abhyasyatāṃ tatra sarveṣāṃ savyadakṣiṇam. maṇḍalāny eva cāpāni vyadṛśyanta janādhipa.

तेषां ज्यातलनिर्घोषो रथनेमिस्वनश् च ह। मेघानाम् इव घर्मान्ते बभूव तुमुलो निशि।

teṣāṃ jyātalanirghoṣo rathanemisvanaś ca ha. meghānām iva gharmānte babhūva tumulo niśi.

ज्यानेमिघोषस्तनयित्नुमान् वै; धनुस्तडिन् मण्डलकेतुशृङ्गः। शरौघवर्षाकुलवृष्टिमांश् च; संग्राममेघः स बभूव राजन्।

jyānemighoṣastanayitnumān vai; dhanustaḍin maṇḍalaketuśṛṅgaḥ. śaraughavarṣākulavṛṣṭimāṃś ca; saṃgrāmameghaḥ sa babhūva rājan.

तद् उद्धतं शैल इवाप्रकम्प्यो; वर्षं महच् छैलसमानसारः। विध्वंसयाम् आस रणे नरेन्द्र; वैकर्तनः शत्रुगणावमर्दी।

tad uddhataṃ śaila ivāprakampyo; varṣaṃ mahac chailasamānasāraḥ. vidhvaṃsayām āsa raṇe narendra; vaikartanaḥ śatrugaṇāvamardī.

ततो ऽतुलैर् वज्रनिपातकल्पैः; शितैः शरैः काञ्चनचित्रपुङ्खैः। शत्रून् व्यपोहत् समरे महात्मा; वैकर्तनः पुत्रहिते रतस् ते।

tato 'tulair vajranipātakalpaiḥ; śitaiḥ śaraiḥ kāñcanacitrapuṅkhaiḥ. śatrūn vyapohat samare mahātmā; vaikartanaḥ putrahite ratas te.

संछिन्नभिन्नध्वजिनश् च के चित्; के चिच् छरैर् अर्दितभिन्नदेहाः। के चिद् विसूता विहयाश् च के चिद्; वैकर्तनेनाशु कृता बभूवुः।

saṃchinnabhinnadhvajinaś ca ke cit; ke cic charair arditabhinnadehāḥ. ke cid visūtā vihayāś ca ke cid; vaikartanenāśu kṛtā babhūvuḥ.

अविन्दमानास् त्व् अथ शर्म संख्ये; यौधिष्ठिरं ते बलम् अन्वपद्यन्। तान् प्रेक्ष्य भग्नान् विमुखीकृतांश् च; घटोत्कचो रोषम् अतीव चक्रे।

avindamānās tv atha śarma saṃkhye; yaudhiṣṭhiraṃ te balam anvapadyan. tān prekṣya bhagnān vimukhīkṛtāṃś ca; ghaṭotkaco roṣam atīva cakre.

आस्थाय तं काञ्चनरत्नचित्रं; रथोत्तमं सिंह इवोन्ननाद। वैकर्तनं कर्णम् उपेत्य चापि; विव्याध वज्रप्रतिमैः पृषत्कैः।

āsthāya taṃ kāñcanaratnacitraṃ; rathottamaṃ siṃha ivonnanāda. vaikartanaṃ karṇam upetya cāpi; vivyādha vajrapratimaiḥ pṛṣatkaiḥ.

तौ कर्णिनाराचशिलीमुखैश् च; नालीकदण्डैश् च सवत्सदन्तैः। वराहकर्णैः सविषाणशृङ्गैः; क्षुरप्रवर्षैश् च विनेदतुः खम्।

tau karṇinārācaśilīmukhaiś ca; nālīkadaṇḍaiś ca savatsadantaiḥ. varāhakarṇaiḥ saviṣāṇaśṛṅgaiḥ; kṣurapravarṣaiś ca vinedatuḥ kham.

तद् बाणधारावृतम् अन्तरिक्षं; तिर्यग्गताभिः समरे रराज। सुवर्णपुङ्खज्वलितप्रभाभिर्; विचित्रपुष्पाभिर् इव स्रजाभिः।

tad bāṇadhārāvṛtam antarikṣaṃ; tiryaggatābhiḥ samare rarāja. suvarṇapuṅkhajvalitaprabhābhir; vicitrapuṣpābhir iva srajābhiḥ.

समं हि ताव् अप्रतिमप्रभावाव्; अन्योन्यम् आजघ्नतुर् उत्तमास्त्रैः। तयोर् हि वीरोत्तमयोर् न कश् चिद्; ददर्श तस्मिन् समरे विशेषम्।

samaṃ hi tāv apratimaprabhāvāv; anyonyam ājaghnatur uttamāstraiḥ. tayor hi vīrottamayor na kaś cid; dadarśa tasmin samare viśeṣam.

अतीव तच् चित्रम् अतीव रूपं; बभूव युद्धं रविभीमसून्वोः। समाकुलं शस्त्रनिपातघोरं; दिवीव राह्वंशुमतोः प्रतप्तम्।

atīva tac citram atīva rūpaṃ; babhūva yuddhaṃ ravibhīmasūnvoḥ. samākulaṃ śastranipātaghoraṃ; divīva rāhvaṃśumatoḥ prataptam.

घटोत्कचो यदा कर्णं न विशेषयते नृप। तदा प्रादुश्चकारोग्रम् अस्त्रम् अस्त्रविदां वरः।

ghaṭotkaco yadā karṇaṃ na viśeṣayate nṛpa. tadā prāduścakārogram astram astravidāṃ varaḥ.

तेनास्त्रेण हयान् पूर्वं हत्वा कर्णस्य राक्षसः। सारथिं चैव हैडिम्बः क्षिप्रम् अन्तरधीयत।

tenāstreṇa hayān pūrvaṃ hatvā karṇasya rākṣasaḥ. sārathiṃ caiva haiḍimbaḥ kṣipram antaradhīyata.

धृतराष्ट्र उवाच। तथा ह्य् अन्तर्हिते तस्मिन् कूटयोधिनि राक्षसे। मामकैः प्रतिपन्नं यत् तन् ममाचक्ष्व संजय।

dhṛtarāṣṭra uvāca. tathā hy antarhite tasmin kūṭayodhini rākṣase. māmakaiḥ pratipannaṃ yat tan mamācakṣva saṃjaya.

संजय उवाच। अन्तर्हितं राक्षसं तं विदित्वा; संप्राक्रोशन् कुरवः सर्व एव। कथं नायं राक्षसः कूटयोधी; हन्यात् कर्णं समरे ऽदृश्यमानः।

saṃjaya uvāca. antarhitaṃ rākṣasaṃ taṃ viditvā; saṃprākrośan kuravaḥ sarva eva. kathaṃ nāyaṃ rākṣasaḥ kūṭayodhī; hanyāt karṇaṃ samare 'dṛśyamānaḥ.

ततः कर्णो लघुचित्रास्त्रयोधी; सर्वा दिशो व्यावृणोद् बाणजालैः। न वै किं चिद् व्यापतत् तत्र भूतं; तमोभूते सायकैर् अन्तरिक्षे।

tataḥ karṇo laghucitrāstrayodhī; sarvā diśo vyāvṛṇod bāṇajālaiḥ. na vai kiṃ cid vyāpatat tatra bhūtaṃ; tamobhūte sāyakair antarikṣe.

न चाददानो न च संदधानो; न चेषुधी स्पृशमानः कराग्रैः। अदृश्यद् वै लाघवात् सूतपुत्रः; सर्वं बाणैश् छादयानो ऽन्तरिक्षम्।

na cādadāno na ca saṃdadhāno; na ceṣudhī spṛśamānaḥ karāgraiḥ. adṛśyad vai lāghavāt sūtaputraḥ; sarvaṃ bāṇaiś chādayāno 'ntarikṣam.

ततो मायां विहिताम् अन्तरिक्षे; घोरां भीमां दारुणां राक्षसेन। संपश्यामो लोहिताभ्रप्रकाशां; देदीप्यन्तीम् अग्निशिखाम् इवोग्राम्।

tato māyāṃ vihitām antarikṣe; ghorāṃ bhīmāṃ dāruṇāṃ rākṣasena. saṃpaśyāmo lohitābhraprakāśāṃ; dedīpyantīm agniśikhām ivogrām.

ततस् तस्या विद्युतः प्रादुरासन्न्; उल्काश् चापि ज्वलिताः कौरवेन्द्र। घोषश् चान्यः प्रादुरासीत् सुघोरः; सहस्रशो नदतां दुन्दुभीनाम्।

tatas tasyā vidyutaḥ prādurāsann; ulkāś cāpi jvalitāḥ kauravendra. ghoṣaś cānyaḥ prādurāsīt sughoraḥ; sahasraśo nadatāṃ dundubhīnām.

ततः शराः प्रापतन् रुक्मपुङ्खाः; शक्त्यः प्रासा मुसलान्य् आयुधानि। परश्वधास् तैलधौताश् च खड्गाः; प्रदीप्ताग्राः पट्टिशास् तोमराश् च।

tataḥ śarāḥ prāpatan rukmapuṅkhāḥ; śaktyaḥ prāsā musalāny āyudhāni. paraśvadhās tailadhautāś ca khaḍgāḥ; pradīptāgrāḥ paṭṭiśās tomarāś ca.

मयूखिनः परिघा लोहबद्धा; गदाश् चित्राः शितधाराश् च शूलाः। गुर्व्यो गदा हेमपट्टावनद्धाः; शतघ्न्यश् च प्रादुरासन् समन्तात्।

mayūkhinaḥ parighā lohabaddhā; gadāś citrāḥ śitadhārāś ca śūlāḥ. gurvyo gadā hemapaṭṭāvanaddhāḥ; śataghnyaś ca prādurāsan samantāt.

महाशिलाश् चापतंस् तत्र तत्र; सहस्रशः साशनयः सवज्राः। चक्राणि चानेकशतक्षुराणि; प्रादुर्बभूवुर् ज्वलनप्रभाणि।

mahāśilāś cāpataṃs tatra tatra; sahasraśaḥ sāśanayaḥ savajrāḥ. cakrāṇi cānekaśatakṣurāṇi; prādurbabhūvur jvalanaprabhāṇi.

तां शक्तिपाषाणपरश्वधानां; प्रासासिवज्राशनिमुद्गराणाम्। वृष्टिं विशालां ज्वलितां पतन्तीं; कर्णः शरौघैर् न शशाक हन्तुम्।

tāṃ śaktipāṣāṇaparaśvadhānāṃ; prāsāsivajrāśanimudgarāṇām. vṛṣṭiṃ viśālāṃ jvalitāṃ patantīṃ; karṇaḥ śaraughair na śaśāka hantum.

शराहतानां पततां हयानां; वज्राहतानां पततां गजानाम्। शिलाहतानां च महारथानां; महान् निनादः पततां बभूव। अनेकमायाशतशो हतानाम्।

śarāhatānāṃ patatāṃ hayānāṃ; vajrāhatānāṃ patatāṃ gajānām. śilāhatānāṃ ca mahārathānāṃ; mahān ninādaḥ patatāṃ babhūva. anekamāyāśataśo hatānām.

सुभीमनानाविधशस्त्रपातैर्; घटोत्कचेनाभिहतं समन्तात्। दौर्योधनं तद् बलम् आर्तरूपम्; आवर्तमानं ददृशे भ्रमन्तम्।

subhīmanānāvidhaśastrapātair; ghaṭotkacenābhihataṃ samantāt. dauryodhanaṃ tad balam ārtarūpam; āvartamānaṃ dadṛśe bhramantam.

हाहाकृतं संपरिवर्तमानं; संलीयमानं च विषण्णरूपम्। ते त्व् आर्यभावात् पुरुषप्रवीराः; पराङ्मुखा न बभूवुस् तदानीम्।

hāhākṛtaṃ saṃparivartamānaṃ; saṃlīyamānaṃ ca viṣaṇṇarūpam. te tv āryabhāvāt puruṣapravīrāḥ; parāṅmukhā na babhūvus tadānīm.

तां राक्षसीं घोरतरां सुभीमां; वृष्टिं महाशस्त्रमयीं पतन्तीम्। दृष्ट्वा बलौघांश् च निपात्यमानान्; महद् भयं तव पुत्रान् विवेश।

tāṃ rākṣasīṃ ghoratarāṃ subhīmāṃ; vṛṣṭiṃ mahāśastramayīṃ patantīm. dṛṣṭvā balaughāṃś ca nipātyamānān; mahad bhayaṃ tava putrān viveśa.

शिवाश् च वैश्वानरदीप्तजिह्वाः; सुभीमनादाः शतशो नदन्त्यः। रक्षोगणान् नर्दतश् चाभिवीक्ष्य; नरेन्द्रयोधा व्यथिता बभूवुः।

śivāś ca vaiśvānaradīptajihvāḥ; subhīmanādāḥ śataśo nadantyaḥ. rakṣogaṇān nardataś cābhivīkṣya; narendrayodhā vyathitā babhūvuḥ.

ते दीप्तजिह्वाननतीक्ष्णदंष्ट्रा; विभीषणाः शैलनिकाशकायाः। नभोगताः शक्तिविषक्तहस्ता; मेघा व्यमुञ्चन्न् इव वृष्टिमार्गम्।

te dīptajihvānanatīkṣṇadaṃṣṭrā; vibhīṣaṇāḥ śailanikāśakāyāḥ. nabhogatāḥ śaktiviṣaktahastā; meghā vyamuñcann iva vṛṣṭimārgam.

तैर् आहतास् ते शरशक्तिशूलैर्; गदाभिर् उग्रैः परिघैश् च दीप्तैः। वज्रैः पिनाकैर् अशनिप्रहारैश्; चक्रैः शतघ्न्युन्मथिताश् च पेतुः।

tair āhatās te śaraśaktiśūlair; gadābhir ugraiḥ parighaiś ca dīptaiḥ. vajraiḥ pinākair aśaniprahāraiś; cakraiḥ śataghnyunmathitāś ca petuḥ.

हुडा भुशुण्ड्यो ऽश्मगुडाः शतघ्न्यः; स्थूणाश् च कार्ष्णायसपट्टनद्धाः। अवाकिरंस् तव पुत्रस्य सैन्यं; तथा रौद्रं कश्मलं प्रादुरासीत्।

huḍā bhuśuṇḍyo 'śmaguḍāḥ śataghnyaḥ; sthūṇāś ca kārṣṇāyasapaṭṭanaddhāḥ. avākiraṃs tava putrasya sainyaṃ; tathā raudraṃ kaśmalaṃ prādurāsīt.

निष्कीर्णान्त्रा विहतैर् उत्तमाङ्गैः; संभग्नाङ्गाः शेरते तत्र शूराः। भिन्ना हयाः कुञ्जराश् चावभग्नाः; संचूर्णिताश् चैव रथाः शिलाभिः।

niṣkīrṇāntrā vihatair uttamāṅgaiḥ; saṃbhagnāṅgāḥ śerate tatra śūrāḥ. bhinnā hayāḥ kuñjarāś cāvabhagnāḥ; saṃcūrṇitāś caiva rathāḥ śilābhiḥ.

एवं महच् छस्त्रवर्षं सृजन्तस्; ते यातुधाना भुवि घोररूपाः। मायाः सृष्टास् तत्र घटोत्कचेन; नामुञ्चन् वै याचमानं न भीतम्।

evaṃ mahac chastravarṣaṃ sṛjantas; te yātudhānā bhuvi ghorarūpāḥ. māyāḥ sṛṣṭās tatra ghaṭotkacena; nāmuñcan vai yācamānaṃ na bhītam.

तस्मिन् घोरे कुरुवीरावमर्दे; कालोत्सृष्टे क्षत्रियाणाम् अभावे। ते वै भग्नाः सहसा व्यद्रवन्त; प्राक्रोशन्तः कौरवाः सर्व एव।

tasmin ghore kuruvīrāvamarde; kālotsṛṣṭe kṣatriyāṇām abhāve. te vai bhagnāḥ sahasā vyadravanta; prākrośantaḥ kauravāḥ sarva eva.

पलायध्वं कुरवो नैतद् अस्ति; सेन्द्रा देवा घ्नन्ति नः पाण्डवार्थे। तथा तेषां मज्जतां भारतानां; न स्म द्वीपस् तत्र कश् चिद् बभूव।

palāyadhvaṃ kuravo naitad asti; sendrā devā ghnanti naḥ pāṇḍavārthe. tathā teṣāṃ majjatāṃ bhāratānāṃ; na sma dvīpas tatra kaś cid babhūva.

तस्मिन् संक्रन्दे तुमुले वर्तमाने; सैन्ये भग्ने लीयमाने कुरूणाम्। अनीकानां प्रविभागे ऽप्रकाशे; न ज्ञायन्ते कुरवो नेतरे वा।

tasmin saṃkrande tumule vartamāne; sainye bhagne līyamāne kurūṇām. anīkānāṃ pravibhāge 'prakāśe; na jñāyante kuravo netare vā.

निर्मर्यादे विद्रवे घोररूपे; सर्वा दिशः प्रेक्षमाणाः स्म शून्याः। तां शस्त्रवृष्टिम् उरसा गाहमानं; कर्णं चैकं तत्र राजन्न् अपश्यम्।

nirmaryāde vidrave ghorarūpe; sarvā diśaḥ prekṣamāṇāḥ sma śūnyāḥ. tāṃ śastravṛṣṭim urasā gāhamānaṃ; karṇaṃ caikaṃ tatra rājann apaśyam.

ततो बाणैर् आवृणोद् अन्तरिक्षं; दिव्यां मायां योधयन् राक्षसस्य। ह्रीमान् कुर्वन् दुष्करम् आर्यकर्म; नैवामुह्यत् संयुगे सूतपुत्रः।

tato bāṇair āvṛṇod antarikṣaṃ; divyāṃ māyāṃ yodhayan rākṣasasya. hrīmān kurvan duṣkaram āryakarma; naivāmuhyat saṃyuge sūtaputraḥ.

ततो भीताः समुदैक्षन्त कर्णं; राजन् सर्वे सैन्धवा बाह्लिकाश् च। असंमोहं पूजयन्तो ऽस्य संख्ये; संपश्यन्तो विजयं राक्षसस्य।

tato bhītāḥ samudaikṣanta karṇaṃ; rājan sarve saindhavā bāhlikāś ca. asaṃmohaṃ pūjayanto 'sya saṃkhye; saṃpaśyanto vijayaṃ rākṣasasya.

तेनोत्सृष्टा चक्रयुक्ता शतघ्नी; समं सर्वांश् चतुरो ऽश्वाञ् जघान। ते जानुभिर् जगतीम् अन्वपद्यन्; गतासवो निर्दशनाक्षिजिह्वाः।

tenotsṛṣṭā cakrayuktā śataghnī; samaṃ sarvāṃś caturo 'śvāñ jaghāna. te jānubhir jagatīm anvapadyan; gatāsavo nirdaśanākṣijihvāḥ.

ततो हताश्वाद् अवरुह्य वाहाद्; अन्तर्मनाः कुरुषु प्राद्रवत्सु। दिव्ये चास्त्रे मायया वध्यमाने; नैवामुह्यच् चिन्तयन् प्राप्तकालम्।

tato hatāśvād avaruhya vāhād; antarmanāḥ kuruṣu prādravatsu. divye cāstre māyayā vadhyamāne; naivāmuhyac cintayan prāptakālam.

ततो ऽब्रुवन् कुरवः सर्व एव; कर्णं दृष्ट्वा घोररूपां च मायाम्। शक्त्या रक्षो जहि कर्णाद्य तूर्णं; नश्यन्त्य् एते कुरवो धार्तराष्ट्राः।

tato 'bruvan kuravaḥ sarva eva; karṇaṃ dṛṣṭvā ghorarūpāṃ ca māyām. śaktyā rakṣo jahi karṇādya tūrṇaṃ; naśyanty ete kuravo dhārtarāṣṭrāḥ.

करिष्यतः किं च नो भीमपार्थौ; तपन्तम् एनं जहि रक्षो निशीथे। यो नः संग्रामाद् घोररूपाद् विमुच्येत्; स नः पार्थान् समरे योधयेत।

kariṣyataḥ kiṃ ca no bhīmapārthau; tapantam enaṃ jahi rakṣo niśīthe. yo naḥ saṃgrāmād ghorarūpād vimucyet; sa naḥ pārthān samare yodhayeta.

तस्माद् एनं राक्षसं घोररूपं; जहि शक्त्या दत्तया वासवेन। मा कौरवाः सर्व एवेन्द्रकल्पा; रात्रीमुखे कर्ण नेशुः सयोधाः।

tasmād enaṃ rākṣasaṃ ghorarūpaṃ; jahi śaktyā dattayā vāsavena. mā kauravāḥ sarva evendrakalpā; rātrīmukhe karṇa neśuḥ sayodhāḥ.

स वध्यमानो रक्षसा वै निशीथे; दृष्ट्वा राजन् नश्यमानं बलं च। महच् च श्रुत्वा निनदं कौरवाणां; मतिं दध्रे शक्तिमोक्षाय कर्णः। स ताड्यमानो निशि राक्षसेन। राजन् दृष्ट्वा विद्रुतं ते बलं च। श्रुत्वा महान्तं निनदं कुरूणां। मनो दध्रे शक्तिमोक्षे महात्मा।

sa vadhyamāno rakṣasā vai niśīthe; dṛṣṭvā rājan naśyamānaṃ balaṃ ca. mahac ca śrutvā ninadaṃ kauravāṇāṃ; matiṃ dadhre śaktimokṣāya karṇaḥ. sa tāḍyamāno niśi rākṣasena. rājan dṛṣṭvā vidrutaṃ te balaṃ ca. śrutvā mahāntaṃ ninadaṃ kurūṇāṃ. mano dadhre śaktimokṣe mahātmā.

स वै क्रुद्धः सिंह इवात्यमर्षी; नामर्षयत् प्रतिघातं रणे तम्। शक्तिं श्रेष्ठां वैजयन्तीम् असह्यां; समाददे तस्य वधं चिकीर्षन्।

sa vai kruddhaḥ siṃha ivātyamarṣī; nāmarṣayat pratighātaṃ raṇe tam. śaktiṃ śreṣṭhāṃ vaijayantīm asahyāṃ; samādade tasya vadhaṃ cikīrṣan.

यासौ राजन् निहिता वर्षपूगान्; वधायाजौ सत्कृता फल्गुनस्य। यां वै प्रादात् सूतपुत्राय शक्रः; शक्तिं श्रेष्ठां कुण्डलाभ्यां निमाय। शक्तिं श्रेष्ठां कुण्डलाभ्यां गृहीतां। पुरंदराद् वर्मणादाय राजन्।

yāsau rājan nihitā varṣapūgān; vadhāyājau satkṛtā phalgunasya. yāṃ vai prādāt sūtaputrāya śakraḥ; śaktiṃ śreṣṭhāṃ kuṇḍalābhyāṃ nimāya. śaktiṃ śreṣṭhāṃ kuṇḍalābhyāṃ gṛhītāṃ. puraṃdarād varmaṇādāya rājan.

तां वै शक्तिं लेलिहानां प्रदीप्तां; पाशैर् युक्ताम् अन्तकस्येव रात्रिम्। मृत्योः स्वसारं ज्वलिताम् इवोल्कां; वैकर्तनः प्राहिणोद् राक्षसाय।

tāṃ vai śaktiṃ lelihānāṃ pradīptāṃ; pāśair yuktām antakasyeva rātrim. mṛtyoḥ svasāraṃ jvalitām ivolkāṃ; vaikartanaḥ prāhiṇod rākṣasāya.

ताम् उत्तमां परकायापहन्त्रीं; दृष्ट्वा सौतेर् बाहुसंस्थां ज्वलन्तीम्। भीतं रक्षो विप्रदुद्राव राजन्; कृत्वात्मानं विन्ध्यपादप्रमाणम्।

tām uttamāṃ parakāyāpahantrīṃ; dṛṣṭvā sauter bāhusaṃsthāṃ jvalantīm. bhītaṃ rakṣo vipradudrāva rājan; kṛtvātmānaṃ vindhyapādapramāṇam.

दृष्ट्वा शक्तिं कर्णबाह्वन्तरस्थां; नेदुर् भूतान्य् अन्तरिक्षे नरेन्द्र। ववुर् वातास् तुमुलाश् चापि राजन्; सनिर्घाता चाशानिर् गां जगाम।

dṛṣṭvā śaktiṃ karṇabāhvantarasthāṃ; nedur bhūtāny antarikṣe narendra. vavur vātās tumulāś cāpi rājan; sanirghātā cāśānir gāṃ jagāma.

सा तां मायां भस्म कृत्वा ज्वलन्ती; भित्त्वा गाढं हृदयं राक्षसस्य। ऊर्ध्वं ययौ दीप्यमाना निशायां; नक्षत्राणाम् अन्तराण्य् आविशन्ती।

sā tāṃ māyāṃ bhasma kṛtvā jvalantī; bhittvā gāḍhaṃ hṛdayaṃ rākṣasasya. ūrdhvaṃ yayau dīpyamānā niśāyāṃ; nakṣatrāṇām antarāṇy āviśantī.

युद्ध्वा चित्रैर् विविधैः शस्त्रपूगैर्; दिव्यैर् वीरो मानुषै राक्षसैश् च। नदन् नादान् विविधान् भैरवांश् च; प्राणान् इष्टांस् त्याजितः शक्रशक्त्या।

yuddhvā citrair vividhaiḥ śastrapūgair; divyair vīro mānuṣai rākṣasaiś ca. nadan nādān vividhān bhairavāṃś ca; prāṇān iṣṭāṃs tyājitaḥ śakraśaktyā.

इदं चान्यच् चित्रम् आश्चर्यरूपं; चकारासौ कर्म शत्रुक्षयाय। तस्मिन् काले शक्तिनिर्भिन्नमर्मा; बभौ राजन् मेघशैलप्रकाशः।

idaṃ cānyac citram āścaryarūpaṃ; cakārāsau karma śatrukṣayāya. tasmin kāle śaktinirbhinnamarmā; babhau rājan meghaśailaprakāśaḥ.

ततो ऽन्तरिक्षाद् अपतद् गतासुः; स राक्षसेन्द्रो भुवि भिन्नदेहः। अवाक्शिराः स्तब्धगात्रो विजिह्वो; घटोत्कचो महद् आस्थाय रूपम्।

tato 'ntarikṣād apatad gatāsuḥ; sa rākṣasendro bhuvi bhinnadehaḥ. avākśirāḥ stabdhagātro vijihvo; ghaṭotkaco mahad āsthāya rūpam.

स तद् रूपं भैरवं भीमकर्मा; भीमं कृत्वा भैमसेनिः पपात। हतो ऽप्य् एवं तव सैन्येकदेशम्; अपोथयत् कौरवान् भीषयाणः। पतद् रक्षः स्वेन कायेन तूर्णम्। अतिप्रमाणेन विवर्धता च। प्रियं कुर्वन् पाण्डवानां गतासुर्। अक्षौहिणीं तव तूर्णं जघान।

sa tad rūpaṃ bhairavaṃ bhīmakarmā; bhīmaṃ kṛtvā bhaimaseniḥ papāta. hato 'py evaṃ tava sainyekadeśam; apothayat kauravān bhīṣayāṇaḥ. patad rakṣaḥ svena kāyena tūrṇam. atipramāṇena vivardhatā ca. priyaṃ kurvan pāṇḍavānāṃ gatāsur. akṣauhiṇīṃ tava tūrṇaṃ jaghāna.

ततो मिश्राः प्राणदन् सिंहनादैर्; भेर्यः शङ्खा मुरजाश् चानकाश् च। दग्धां मायां निहतं राक्षसं च; दृष्ट्वा हृष्टाः प्राणदन् कौरवेयाः।

tato miśrāḥ prāṇadan siṃhanādair; bheryaḥ śaṅkhā murajāś cānakāś ca. dagdhāṃ māyāṃ nihataṃ rākṣasaṃ ca; dṛṣṭvā hṛṣṭāḥ prāṇadan kauraveyāḥ.

ततः कर्णः कुरुभिः पूज्यमानो; यथा शक्रो वृत्रवधे मरुद्भिः। अन्वारूढस् तव पुत्रं रथस्थं; हृष्टश् चापि प्राविशत् स्वं स सैन्यम्।

tataḥ karṇaḥ kurubhiḥ pūjyamāno; yathā śakro vṛtravadhe marudbhiḥ. anvārūḍhas tava putraṃ rathasthaṃ; hṛṣṭaś cāpi prāviśat svaṃ sa sainyam.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...