महाभारत 4.61 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

महाभारत

←विराट पर्व→

←अध्याय 61→

[mh-4-61] • 29 श्लोकाः

वैशंपायन उवाच। आहूयमानस् तु स तेन संख्ये; महामना धृतराष्ट्रस्य पुत्रः। निवर्तितस् तस्य गिराङ्कुशेन; गजो यथा मत्त इवाङ्कुशेन।

vaiśaṃpāyana uvāca. āhūyamānas tu sa tena saṃkhye; mahāmanā dhṛtarāṣṭrasya putraḥ. nivartitas tasya girāṅkuśena; gajo yathā matta ivāṅkuśena.

सो ऽमृष्यमाणो वचसाभिमृष्टो; महारथेनातिरथस् तरस्वी। ततो दुर्योधनः क्रुद्धो विक्षिपन् धनुर् उत्तमम्। दुर्योधनः। धृतिं कृत्वा सुविपुलां प्रत्युवाच धनंजयम्। नाहम् इन्द्राद् अपि क्रुद्धाद् बिभेमि भरतर्षभ। भुक्त्वा सुविपुलं राज्यं वित्तानि च सुखानि च। वैशंपायनः। किमर्थं युद्धसमये पलायिष्ये नरोत्तम। एवम् उक्त्वा महाराजः प्रत्ययुध्यत फल्गुनम्। संनिपत्य तु शीघ्राश्वस् तोत्रार्दित इव द्विपः। आक्रान्तभोगस् तेजस्वी धनुर् वक्र इवोरगः। रथं रथेन संगम्य योधयाम् आस पाण्डवम्। पर्याववर्ताथ रथेन वीरो; भोगी यथा पादतलाभिमृष्टः।

so 'mṛṣyamāṇo vacasābhimṛṣṭo; mahārathenātirathas tarasvī. tato duryodhanaḥ kruddho vikṣipan dhanur uttamam. duryodhanaḥ. dhṛtiṃ kṛtvā suvipulāṃ pratyuvāca dhanaṃjayam. nāham indrād api kruddhād bibhemi bharatarṣabha. bhuktvā suvipulaṃ rājyaṃ vittāni ca sukhāni ca. vaiśaṃpāyanaḥ. kimarthaṃ yuddhasamaye palāyiṣye narottama. evam uktvā mahārājaḥ pratyayudhyata phalgunam. saṃnipatya tu śīghrāśvas totrārdita iva dvipaḥ. ākrāntabhogas tejasvī dhanur vakra ivoragaḥ. rathaṃ rathena saṃgamya yodhayām āsa pāṇḍavam. paryāvavartātha rathena vīro; bhogī yathā pādatalābhimṛṣṭaḥ.

तं प्रेक्ष्य कर्णः परिवर्तमानं; निवर्त्य संस्तभ्य च विद्धगात्रः। दुर्योधनं दक्षिणतो ऽभ्यगच्छत्; पार्थं नृवीरो युधि हेममाली।

taṃ prekṣya karṇaḥ parivartamānaṃ; nivartya saṃstabhya ca viddhagātraḥ. duryodhanaṃ dakṣiṇato 'bhyagacchat; pārthaṃ nṛvīro yudhi hemamālī.

भीष्मस् ततः शांतनवो निवृत्य; हिरण्यकक्ष्यांस् त्वरयंस् तुरंगान्। दुर्योधनं पश्चिमतो ऽभ्यरक्षत्; पार्थान् महाबाहुर् अधिज्यधन्वा।

bhīṣmas tataḥ śāṃtanavo nivṛtya; hiraṇyakakṣyāṃs tvarayaṃs turaṃgān. duryodhanaṃ paścimato 'bhyarakṣat; pārthān mahābāhur adhijyadhanvā.

द्रोणः कृपश् चैव विविंशतिश् च; दुःशासनश् चैव निवृत्य शीघ्रम्। सर्वे पुरस्ताद् विततेषुचापा; दुर्योधनार्थं त्वरिताभ्युपेयुः।

droṇaḥ kṛpaś caiva viviṃśatiś ca; duḥśāsanaś caiva nivṛtya śīghram. sarve purastād vitateṣucāpā; duryodhanārthaṃ tvaritābhyupeyuḥ.

स तान्य् अनीकानि निवर्तमानान्य्; आलोक्य पूर्णौघनिभानि पार्थः। हंसो यथा मेघम् इवापतन्तं; धनंजयः प्रत्यपतत् तरस्वी।

sa tāny anīkāni nivartamānāny; ālokya pūrṇaughanibhāni pārthaḥ. haṃso yathā megham ivāpatantaṃ; dhanaṃjayaḥ pratyapatat tarasvī.

ते सर्वतः संपरिवार्य पार्थम्; अस्त्राणि दिव्यानि समाददानाः। ववर्षुर् अभ्येत्य शरैः समन्तान्; मेघा यथा भूधरम् अम्बुवेगैः।

te sarvataḥ saṃparivārya pārtham; astrāṇi divyāni samādadānāḥ. vavarṣur abhyetya śaraiḥ samantān; meghā yathā bhūdharam ambuvegaiḥ.

ततो ऽस्त्रम् अस्त्रेण निवार्य तेषां; गाण्डीवधन्वा कुरुपुंगवानाम्। संमोहनं शत्रुसहो ऽन्यद् अस्त्रं; प्रादुश्चकारैन्द्रिर् अपारणीयम्।

tato 'stram astreṇa nivārya teṣāṃ; gāṇḍīvadhanvā kurupuṃgavānām. saṃmohanaṃ śatrusaho 'nyad astraṃ; prāduścakāraindrir apāraṇīyam.

ततो दिशश् चानुदिशो विवृत्य; शरैः सुधारैर् निशितैः सुपुङ्खैः। गाण्डीवघोषेण मनांसि तेषां; महाबलः प्रव्यथयां चकार।

tato diśaś cānudiśo vivṛtya; śaraiḥ sudhārair niśitaiḥ supuṅkhaiḥ. gāṇḍīvaghoṣeṇa manāṃsi teṣāṃ; mahābalaḥ pravyathayāṃ cakāra.

ततः पुनर् भीमरवं प्रगृह्य; दोर्भ्यां महाशङ्खम् उदारघोषम्। व्यनादयत् स प्रदिशो दिशः खं; भुवं च पार्थो द्विषतां निहन्ता।

tataḥ punar bhīmaravaṃ pragṛhya; dorbhyāṃ mahāśaṅkham udāraghoṣam. vyanādayat sa pradiśo diśaḥ khaṃ; bhuvaṃ ca pārtho dviṣatāṃ nihantā.

ते शङ्खनादेन कुरुप्रवीराः; संमोहिताः पार्थसमीरितेन। उत्सृज्य चापानि दुरासदानि; सर्वे तदा शान्तिपरा बभूवुः।

te śaṅkhanādena kurupravīrāḥ; saṃmohitāḥ pārthasamīritena. utsṛjya cāpāni durāsadāni; sarve tadā śāntiparā babhūvuḥ.

तथा विसंज्ञेषु परेषु पार्थः; स्मृत्वा तु वाक्यानि तथोत्तरायाः। निर्याहि मध्याद् इति मत्स्यपुत्रम्; उवाच यावत् कुरवो विसंज्ञाः।

tathā visaṃjñeṣu pareṣu pārthaḥ; smṛtvā tu vākyāni tathottarāyāḥ. niryāhi madhyād iti matsyaputram; uvāca yāvat kuravo visaṃjñāḥ.

आचार्य शारद्वतयोः सुशुक्ले; कर्णस्य पीतं रुचिरं च वस्त्रम्। द्रौणेश् च राज्ञश् च तथैव नीले; वस्त्रे समादत्स्व नरप्रवीर।

ācārya śāradvatayoḥ suśukle; karṇasya pītaṃ ruciraṃ ca vastram. drauṇeś ca rājñaś ca tathaiva nīle; vastre samādatsva narapravīra.

भीष्मस्य संज्ञां तु तथैव मन्ये; जानाति मे ऽस्त्रप्रतिघातम् एषः। एतस्य वाहान् कुरु सव्यतस् त्वम्; एवं हि यातव्यम् अमूढसंज्ञैः।

bhīṣmasya saṃjñāṃ tu tathaiva manye; jānāti me 'strapratighātam eṣaḥ. etasya vāhān kuru savyatas tvam; evaṃ hi yātavyam amūḍhasaṃjñaiḥ.

रश्मीन् समुत्सृज्य ततो महात्मा; रथाद् अवप्लुत्य विराटपुत्रः। नानाविधान्य् अद्भुतवर्णकानि। महान्ति चीनांशुदुकूलकानि। पट्टांशुकानि विविधानि मनोज्ञकानि। हारांश् च राज्ञां मणिभूषणानि। सुवर्णनिष्काभरणानि मारिष। माणिक्यबाह्वङ्गदकङ्कणानि। अन्यानि राज्ञां मणिभूषणानि। वस्त्राण्य् उपादाय महारथानां; तूर्णं पुनः स्वं रथम् आरुरोह। राज्ञश् च सर्वान् मृतसंनिकाशान्। संमोहनास्त्रेण विसंज्ञकल्पान्। नासाग्रविन्यस्तकराङ्गुलीकः। पार्थो जहास स्मयमानचेताः। ततो ऽर्जुनो स्वापनम् अस्त्रम् उग्रं। कोदण्डम् आरोप्य कुरून् प्रतीह। भीष्मं गुरुं पुत्रयुतं कृपं च। मुक्त्वा मुमोचान्यशिरस्य् अमर्षी। शिरांसि तेषाम् अथ तत् प्रपद्य। प्रस्वापनास्त्रं कुरुपुंगवानाम्। एकैकशः कूर्चशिरो ऽर्धम् अर्धं। पृथक् पृथग् वा लुनद् अन्यम् अन्यम्। भागं शिरः कूर्चभवं विमुण्ड्य। प्रत्याययौ पार्थकरं तद् अस्त्रम्। ततः प्रहृष्टः पुरुषप्रवीरो। गुरून् नमस्कृत्य जगाद चोच्चैः। प्रयान्तु भो ऽन्तःपुरम् आशु वीराः। स्वं स्वं प्रियाणां प्रतिदर्शयन्तु। प्राणान् उपादाय मयाद्य मुक्ता। मोक्ष्यामि रोषं पुनर् अप्य् अहो स्वम्।

raśmīn samutsṛjya tato mahātmā; rathād avaplutya virāṭaputraḥ. nānāvidhāny adbhutavarṇakāni. mahānti cīnāṃśudukūlakāni. paṭṭāṃśukāni vividhāni manojñakāni. hārāṃś ca rājñāṃ maṇibhūṣaṇāni. suvarṇaniṣkābharaṇāni māriṣa. māṇikyabāhvaṅgadakaṅkaṇāni. anyāni rājñāṃ maṇibhūṣaṇāni. vastrāṇy upādāya mahārathānāṃ; tūrṇaṃ punaḥ svaṃ ratham āruroha. rājñaś ca sarvān mṛtasaṃnikāśān. saṃmohanāstreṇa visaṃjñakalpān. nāsāgravinyastakarāṅgulīkaḥ. pārtho jahāsa smayamānacetāḥ. tato 'rjuno svāpanam astram ugraṃ. kodaṇḍam āropya kurūn pratīha. bhīṣmaṃ guruṃ putrayutaṃ kṛpaṃ ca. muktvā mumocānyaśirasy amarṣī. śirāṃsi teṣām atha tat prapadya. prasvāpanāstraṃ kurupuṃgavānām. ekaikaśaḥ kūrcaśiro 'rdham ardhaṃ. pṛthak pṛthag vā lunad anyam anyam. bhāgaṃ śiraḥ kūrcabhavaṃ vimuṇḍya. pratyāyayau pārthakaraṃ tad astram. tataḥ prahṛṣṭaḥ puruṣapravīro. gurūn namaskṛtya jagāda coccaiḥ. prayāntu bho 'ntaḥpuram āśu vīrāḥ. svaṃ svaṃ priyāṇāṃ pratidarśayantu. prāṇān upādāya mayādya muktā. mokṣyāmi roṣaṃ punar apy aho svam.

ततो ऽन्वशासच् चतुरः सदश्वान्; पुत्रो विराटस्य हिरण्यकक्ष्यान्। ते तद् व्यतीयुर् ध्वजिनाम् अनीकं; श्वेता वहन्तो ऽर्जुनम् आजिमध्यात्।

tato 'nvaśāsac caturaḥ sadaśvān; putro virāṭasya hiraṇyakakṣyān. te tad vyatīyur dhvajinām anīkaṃ; śvetā vahanto 'rjunam ājimadhyāt.

तथा तु यान्तं पुरुषप्रवीरं; भीष्मः शरैर् अभ्यहनत् तरस्वी। स चापि भीष्मस्य हयान् निहत्य; विव्याध पार्श्वे दशभिः पृषत्कैः।

tathā tu yāntaṃ puruṣapravīraṃ; bhīṣmaḥ śarair abhyahanat tarasvī. sa cāpi bhīṣmasya hayān nihatya; vivyādha pārśve daśabhiḥ pṛṣatkaiḥ.

ततो ऽर्जुनो भीष्मम् अपास्य युद्धे; विद्ध्वास्य यन्तारम् अरिष्टधन्वा। तस्थौ विमुक्तो रथवृन्दमध्याद्; राहुं विदार्येव सहस्ररश्मिः।

tato 'rjuno bhīṣmam apāsya yuddhe; viddhvāsya yantāram ariṣṭadhanvā. tasthau vimukto rathavṛndamadhyād; rāhuṃ vidāryeva sahasraraśmiḥ.

लब्ध्वा तु संज्ञां च कुरुप्रवीरः; पार्थं समीक्ष्याथ महेन्द्रकल्पम्। रणाद् विमुक्तं स्थितम् एकम् आजौ; स धार्तराष्ट्रस् त्वरितो बभाषे। सर्वाञ् जितान् मुण्डितशीर्षकूर्चान्। पृथक्पृथग्भागविरूपरौद्रान्।

labdhvā tu saṃjñāṃ ca kurupravīraḥ; pārthaṃ samīkṣyātha mahendrakalpam. raṇād vimuktaṃ sthitam ekam ājau; sa dhārtarāṣṭras tvarito babhāṣe. sarvāñ jitān muṇḍitaśīrṣakūrcān. pṛthakpṛthagbhāgavirūparaudrān.

अयं कथं स्विद् भवतां विमुक्तस्; तं वै प्रबध्नीत यथा न मुच्येत्। तम् अब्रवीच् छांतनवः प्रहस्य; क्व ते गता बुद्धिर् अभूत् क्व वीर्यम्।

ayaṃ kathaṃ svid bhavatāṃ vimuktas; taṃ vai prabadhnīta yathā na mucyet. tam abravīc chāṃtanavaḥ prahasya; kva te gatā buddhir abhūt kva vīryam.

शान्तिं पराश्वस्य यथा स्थितो ऽभूर्; उत्सृज्य बाणांश् च धनुश् च चित्रम्। न त्व् एव बीभत्सुर् अलं नृशंसं; कर्तुं न पापे ऽस्य मनो निविष्टम्।

śāntiṃ parāśvasya yathā sthito 'bhūr; utsṛjya bāṇāṃś ca dhanuś ca citram. na tv eva bībhatsur alaṃ nṛśaṃsaṃ; kartuṃ na pāpe 'sya mano niviṣṭam.

त्रैलोक्यहेतोर् न जहेत् स्वधर्मं; तस्मान् न सर्वे निहता रणे ऽस्मिन्। अद्यापि चैतन्यम् अहो तवात्र। नास्त्य् एव राजन् गतचीरकस्य। संभालयात्मानम् अमित्रसाह। क्व ते गतं चीरम् अदीनसत्त्व। योधांश् च सर्वान् अभिवीक्ष्य नग्नांस्। तस्मान् न वाच्यं धृतराष्ट्रपुत्र। क्षिप्रं कुरून् याहि कुरुप्रवीर; विजित्य गाश् च प्रतियातु पार्थः। युष्मान् समेतान् कुपितो न हन्यात्। तस्मात् पुरं (ज)याम स नो ऽस्तु लाभः। मा ते स्वको ऽर्थो निपतेत मोहात्। तत् संविधातव्यम् अरिष्टधन्वन्। संमोहनास्त्रप्रतिमोहिताः स्थ। यूयं न जानीत धनापहारम्। पश्यात्मवस्त्राभरणानि राजन्। विराटपुत्रेण समाहृतानि। नृपेषु सर्वेषु च मोहितेषु। हन्तुं यद् इच्छेत् स हनिष्यतीति। तदा तु धर्मात्मतया नृवीरो। न चाहनद् वो बलभित् तनूजः। भाग्येन युष्मान् अवधीन् न पार्थः। संधिं कुरूणाम् अनुमन्यमानः। तद् यात यूयं सह सैनिकैश् च। हतावशिष्टैर् गजसाह्वयं पुरम्।

trailokyahetor na jahet svadharmaṃ; tasmān na sarve nihatā raṇe 'smin. adyāpi caitanyam aho tavātra. nāsty eva rājan gatacīrakasya. saṃbhālayātmānam amitrasāha. kva te gataṃ cīram adīnasattva. yodhāṃś ca sarvān abhivīkṣya nagnāṃs. tasmān na vācyaṃ dhṛtarāṣṭraputra. kṣipraṃ kurūn yāhi kurupravīra; vijitya gāś ca pratiyātu pārthaḥ. yuṣmān sametān kupito na hanyāt. tasmāt puraṃ (ja)yāma sa no 'stu lābhaḥ. mā te svako 'rtho nipateta mohāt. tat saṃvidhātavyam ariṣṭadhanvan. saṃmohanāstrapratimohitāḥ stha. yūyaṃ na jānīta dhanāpahāram. paśyātmavastrābharaṇāni rājan. virāṭaputreṇa samāhṛtāni. nṛpeṣu sarveṣu ca mohiteṣu. hantuṃ yad icchet sa haniṣyatīti. tadā tu dharmātmatayā nṛvīro. na cāhanad vo balabhit tanūjaḥ. bhāgyena yuṣmān avadhīn na pārthaḥ. saṃdhiṃ kurūṇām anumanyamānaḥ. tad yāta yūyaṃ saha sainikaiś ca. hatāvaśiṣṭair gajasāhvayaṃ puram.

दुर्योधनस् तस्य तु तन् निशम्य; पितामहस्यात्महितं वचो ऽथ। नीतानि वस्त्राणि च फाल्गुनेन। समीक्ष्य राजा हृदि लज्जितश् च। अतीतकामो युधि सो ऽत्यमर्षी; राजा विनिःश्वस्य बभूव तूष्णीम्।

duryodhanas tasya tu tan niśamya; pitāmahasyātmahitaṃ vaco 'tha. nītāni vastrāṇi ca phālgunena. samīkṣya rājā hṛdi lajjitaś ca. atītakāmo yudhi so 'tyamarṣī; rājā viniḥśvasya babhūva tūṣṇīm.

तद् भीष्मवाक्यं हितम् ईक्ष्य सर्वे; धनंजयाग्निं च विवर्धमानम्। निवर्तनायैव मनो निदध्युर्; दुर्योधनं ते परिरक्षमाणाः।

tad bhīṣmavākyaṃ hitam īkṣya sarve; dhanaṃjayāgniṃ ca vivardhamānam. nivartanāyaiva mano nidadhyur; duryodhanaṃ te parirakṣamāṇāḥ.

तान् प्रस्थितान् प्रीतमनाः स पार्थो; धनंजयः प्रेक्ष्य कुरुप्रवीरान्। आभाषमाणो ऽनुययौ मुहूर्तं; संपूजयंस् तत्र गुरून् महात्मा। तेषाम् अनीकानि निरीक्ष्य पार्थो। विशीर्णतूर्यध्वजकार्मुकानि। गाण्डीवधन्वा प्रवरः कुरूणां। शङ्खं प्रदध्मौ बलवान् बलेन। ते शङ्खशब्दं तुमुलं निशम्य। ध्वजस्य श्रुत्वा नदतो ऽन्तरिक्षे। गाण्डीवशब्देन मुहुर् मुहुस् ते। भीता ययुः सर्वधनं विहाय। तान् अर्जुनो दूरतरं विभज्य। धनं च सर्वं निखिलं निवर्त्य। आपृच्छ्य तान् दूरतरं प्रयात्वा। गुरूंश् च सर्वान् अभिवाद्य बाणैर्। न्यवर्ततोदग्रमनाः शनैः सः।

tān prasthitān prītamanāḥ sa pārtho; dhanaṃjayaḥ prekṣya kurupravīrān. ābhāṣamāṇo 'nuyayau muhūrtaṃ; saṃpūjayaṃs tatra gurūn mahātmā. teṣām anīkāni nirīkṣya pārtho. viśīrṇatūryadhvajakārmukāni. gāṇḍīvadhanvā pravaraḥ kurūṇāṃ. śaṅkhaṃ pradadhmau balavān balena. te śaṅkhaśabdaṃ tumulaṃ niśamya. dhvajasya śrutvā nadato 'ntarikṣe. gāṇḍīvaśabdena muhur muhus te. bhītā yayuḥ sarvadhanaṃ vihāya. tān arjuno dūrataraṃ vibhajya. dhanaṃ ca sarvaṃ nikhilaṃ nivartya. āpṛcchya tān dūrataraṃ prayātvā. gurūṃś ca sarvān abhivādya bāṇair. nyavartatodagramanāḥ śanaiḥ saḥ.

पितामहं शांतनवं स वृद्धं; द्रोणं गुरुं च प्रतिपूज्य मूर्ध्ना। द्रौणिं कृपं चैव गुरूंश् च सर्वाञ्; शरैर् विचित्रैर् अभिवाद्य चैव।

pitāmahaṃ śāṃtanavaṃ sa vṛddhaṃ; droṇaṃ guruṃ ca pratipūjya mūrdhnā. drauṇiṃ kṛpaṃ caiva gurūṃś ca sarvāñ; śarair vicitrair abhivādya caiva.

दुर्योधनस्योत्तमरत्नचित्रं; चिच्छेद पार्थो मुकुटं शरेण। तन् नाम विश्राव्य ततो निवृत्तः। धनंजयं सिंहम् इवात्तवक्त्रं। गा वै विजित्याभिमुखं प्रयान्तम्। उदीक्षितुं पार्थिवास् ते न शेकुर्। यथैव मध्याह्नगतं तु सूर्यम्। रत्नानि वासांसि च तानि गृह्य। रणोत्कटो नाग इव प्रभिन्नः। जित्वा च वैराटिम् उवाच पार्थः। प्रहृष्टरूपो रथिनां वरिष्ठः। आमन्त्र्य वीरांश् च तथैव मान्यान्; गाण्डीवघोषेण विनाद्य लोकान्।

duryodhanasyottamaratnacitraṃ; ciccheda pārtho mukuṭaṃ śareṇa. tan nāma viśrāvya tato nivṛttaḥ. dhanaṃjayaṃ siṃham ivāttavaktraṃ. gā vai vijityābhimukhaṃ prayāntam. udīkṣituṃ pārthivās te na śekur. yathaiva madhyāhnagataṃ tu sūryam. ratnāni vāsāṃsi ca tāni gṛhya. raṇotkaṭo nāga iva prabhinnaḥ. jitvā ca vairāṭim uvāca pārthaḥ. prahṛṣṭarūpo rathināṃ variṣṭhaḥ. āmantrya vīrāṃś ca tathaiva mānyān; gāṇḍīvaghoṣeṇa vinādya lokān.

स देवदत्तं सहसा विनाद्य; विदार्य वीरो द्विषतां मनांसि। ध्वजेन सर्वान् अभिभूय शत्रून्; स हेमजालेन विराजमानः।

sa devadattaṃ sahasā vinādya; vidārya vīro dviṣatāṃ manāṃsi. dhvajena sarvān abhibhūya śatrūn; sa hemajālena virājamānaḥ.

दृष्ट्वा प्रयातांस् तु कुरून् किरीटी; हृष्टो ऽब्रवीत् तत्र स मत्स्यपुत्रम्। आवर्तयाश्वान् पशवो जितास् ते; याताः परे याहि पुरं प्रहृष्टः। देवास् तु दृष्ट्वा महद् अद्भुतं तद्। युद्धं कुरूणां सह फाल्गुनेन। जग्मुर् यथास्वं भवनं प्रतीताः। पार्थस्य कर्माणि विचिन्तयन्तः। स हेममालेन विराजमानो। रथेन वीरो रुधिरोक्षितेन। उद्धुष्यतां ते विजयो ऽद्य शीघ्रं। गात्रं तु ते सेवतु माल्यगन्धान्। माता तु ते नन्दतु बान्धवाश् च। त्वाम् अद्य दृष्ट्वैवम् उदीर्णहर्षम्। देवाश् च गन्धर्वगणाश् च पार्थं। राजर्षयश् चापि मुदं प्रतीताः। संपूजयन्तो जवम् एव सर्वे। ययुः पुरस्कृत्य तदा महेन्द्रम्।

dṛṣṭvā prayātāṃs tu kurūn kirīṭī; hṛṣṭo 'bravīt tatra sa matsyaputram. āvartayāśvān paśavo jitās te; yātāḥ pare yāhi puraṃ prahṛṣṭaḥ. devās tu dṛṣṭvā mahad adbhutaṃ tad. yuddhaṃ kurūṇāṃ saha phālgunena. jagmur yathāsvaṃ bhavanaṃ pratītāḥ. pārthasya karmāṇi vicintayantaḥ. sa hemamālena virājamāno. rathena vīro rudhirokṣitena. uddhuṣyatāṃ te vijayo 'dya śīghraṃ. gātraṃ tu te sevatu mālyagandhān. mātā tu te nandatu bāndhavāś ca. tvām adya dṛṣṭvaivam udīrṇaharṣam. devāś ca gandharvagaṇāś ca pārthaṃ. rājarṣayaś cāpi mudaṃ pratītāḥ. saṃpūjayanto javam eva sarve. yayuḥ puraskṛtya tadā mahendram.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...

Project Home / Contents