महाभारत 3.168 (श्लोक 1)

Project Home / Contents

महाभारत

←वन पर्व→

←अध्याय 168→

[mh-3-168] • 30 श्लोकाः

अर्जुन उवाच। ततो ऽश्मवर्षं सुमहत् प्रादुरासीत् समन्ततः। नगमात्रैर् महाघोरैस् तन् मां दृढम् अपीडयत्।

arjuna uvāca. tato 'śmavarṣaṃ sumahat prādurāsīt samantataḥ. nagamātrair mahāghorais tan māṃ dṛḍham apīḍayat.

तद् अहं वज्रसंकाशैः शरैर् इन्द्रास्त्रचोदितैः। अचूर्णयं वेगवद्भिः शतधैकैकम् आहवे।

tad ahaṃ vajrasaṃkāśaiḥ śarair indrāstracoditaiḥ. acūrṇayaṃ vegavadbhiḥ śatadhaikaikam āhave.

चूर्ण्यमाने ऽश्मवर्षे तु पावकः समजायत। तत्राश्मचूर्णम् अपतत् पावकप्रकरा इव। ततो ऽहं वारुणास्त्रेण अश्मवर्षं विशातवान्।

cūrṇyamāne 'śmavarṣe tu pāvakaḥ samajāyata. tatrāśmacūrṇam apatat pāvakaprakarā iva. tato 'haṃ vāruṇāstreṇa aśmavarṣaṃ viśātavān.

ततो ऽश्मवर्षे निहते जलवर्षं महत्तरम्। धाराभिर् अक्षमात्राभिः प्रादुरासीन् ममान्तिके।

tato 'śmavarṣe nihate jalavarṣaṃ mahattaram. dhārābhir akṣamātrābhiḥ prādurāsīn mamāntike.

नभसः प्रच्युता धारास् तिग्मवीर्याः सहस्रशः। आवृण्वन् सर्वतो व्योम दिशश् चोपदिशस् तथा।

nabhasaḥ pracyutā dhārās tigmavīryāḥ sahasraśaḥ. āvṛṇvan sarvato vyoma diśaś copadiśas tathā.

धाराणां च निपातेन वायोर् विस्फूर्जितेन च। गर्जितेन च दैत्यानां न प्राज्ञायत किं चन।

dhārāṇāṃ ca nipātena vāyor visphūrjitena ca. garjitena ca daityānāṃ na prājñāyata kiṃ cana.

धारा दिवि च संबद्धा वसुधायां च सर्वशः। व्यामोहयन्त मां तत्र निपतन्त्यो ऽनिशं भुवि।

dhārā divi ca saṃbaddhā vasudhāyāṃ ca sarvaśaḥ. vyāmohayanta māṃ tatra nipatantyo 'niśaṃ bhuvi.

तत्रोपदिष्टम् इन्द्रेण दिव्यम् अस्त्रं विशोषणम्। दीप्तं प्राहिणवं घोरम् अशुष्यत् तेन तज् जलम्।

tatropadiṣṭam indreṇa divyam astraṃ viśoṣaṇam. dīptaṃ prāhiṇavaṃ ghoram aśuṣyat tena taj jalam.

हते ऽश्मवर्षे तु मया जलवर्षे च शोषिते। मुमुचुर् दानवा मायाम् अग्निं वायुं च मानद।

hate 'śmavarṣe tu mayā jalavarṣe ca śoṣite. mumucur dānavā māyām agniṃ vāyuṃ ca mānada.

ततो ऽहम् अग्निं व्यधमं सलिलास्त्रेण सर्वशः। शैलेन च महास्त्रेण वायोर् वेगम् अधारयम्।

tato 'ham agniṃ vyadhamaṃ salilāstreṇa sarvaśaḥ. śailena ca mahāstreṇa vāyor vegam adhārayam.

तस्यां प्रतिहतायां तु दानवा युद्धदुर्मदाः। प्राकुर्वन् विविधा माया यौगपद्येन भारत।

tasyāṃ pratihatāyāṃ tu dānavā yuddhadurmadāḥ. prākurvan vividhā māyā yaugapadyena bhārata.

ततो वर्षं प्रादुरभूत् सुमहल् लोमहर्षणम्। अस्त्राणां घोररूपाणाम् अग्नेर् वायोस् तथाश्मनाम्।

tato varṣaṃ prādurabhūt sumahal lomaharṣaṇam. astrāṇāṃ ghorarūpāṇām agner vāyos tathāśmanām.

सा तु मायामयी वृष्टिः पीडयाम् आस मां युधि। अथ घोरं तमस् तीव्रं प्रादुरासीत् समन्ततः।

sā tu māyāmayī vṛṣṭiḥ pīḍayām āsa māṃ yudhi. atha ghoraṃ tamas tīvraṃ prādurāsīt samantataḥ.

तमसा संवृते लोके घोरेण परुषेण च। तुरगा विमुखाश् चासन् प्रास्खलच् चापि मातलिः।

tamasā saṃvṛte loke ghoreṇa paruṣeṇa ca. turagā vimukhāś cāsan prāskhalac cāpi mātaliḥ.

हस्ताद् धिरण्मयश् चास्य प्रतोदः प्रापतद् भुवि। असकृच् चाह मां भीतः क्वासीति भरतर्षभ।

hastād dhiraṇmayaś cāsya pratodaḥ prāpatad bhuvi. asakṛc cāha māṃ bhītaḥ kvāsīti bharatarṣabha.

मां च भीर् आविशत् तीव्रा तस्मिन् विगतचेतसि। स च मां विगतज्ञानः संत्रस्त इदम् अब्रवीत्।

māṃ ca bhīr āviśat tīvrā tasmin vigatacetasi. sa ca māṃ vigatajñānaḥ saṃtrasta idam abravīt.

सुराणाम् असुराणां च संग्रामः सुमहान् अभूत्। अमृतार्थे पुरा पार्थ स च दृष्टो मयानघ।

surāṇām asurāṇāṃ ca saṃgrāmaḥ sumahān abhūt. amṛtārthe purā pārtha sa ca dṛṣṭo mayānagha.

शम्बरस्य वधे चापि संग्रामः सुमहान् अभूत्। सारथ्यं देवराजस्य तत्रापि कृतवान् अहम्।

śambarasya vadhe cāpi saṃgrāmaḥ sumahān abhūt. sārathyaṃ devarājasya tatrāpi kṛtavān aham.

तथैव वृत्रस्य वधे संगृहीता हया मया। वैरोचनेर् मया युद्धं दृष्टं चापि सुदारुणम्। बलप्रज्ञादयश् चापि तथान्येषां च पाण्डव।

tathaiva vṛtrasya vadhe saṃgṛhītā hayā mayā. vairocaner mayā yuddhaṃ dṛṣṭaṃ cāpi sudāruṇam. balaprajñādayaś cāpi tathānyeṣāṃ ca pāṇḍava.

एते मया महाघोराः संग्रामाः पर्युपासिताः। न चापि विगतज्ञानो भूतपूर्वो ऽस्मि पाण्डव।

ete mayā mahāghorāḥ saṃgrāmāḥ paryupāsitāḥ. na cāpi vigatajñāno bhūtapūrvo 'smi pāṇḍava.

पितामहेन संहारः प्रजानां विहितो ध्रुवम्। न हि युद्धम् इदं युक्तम् अन्यत्र जगतः क्षयात्।

pitāmahena saṃhāraḥ prajānāṃ vihito dhruvam. na hi yuddham idaṃ yuktam anyatra jagataḥ kṣayāt.

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा संस्तभ्यात्मानम् आत्मना। मोहयिष्यन् दानवानाम् अहं मायामयं बलम्।

tasya tad vacanaṃ śrutvā saṃstabhyātmānam ātmanā. mohayiṣyan dānavānām ahaṃ māyāmayaṃ balam.

अब्रुवं मातलिं भीतं पश्य मे भुजयोर् बलम्। अस्त्राणां च प्रभावं मे धनुषो गाण्डिवस्य च।

abruvaṃ mātaliṃ bhītaṃ paśya me bhujayor balam. astrāṇāṃ ca prabhāvaṃ me dhanuṣo gāṇḍivasya ca.

अद्यास्त्रमाययैतेषां मायाम् एतां सुदारुणाम्। विनिहन्मि तमश् चोग्रं मा भैः सूत स्थिरो भव।

adyāstramāyayaiteṣāṃ māyām etāṃ sudāruṇām. vinihanmi tamaś cograṃ mā bhaiḥ sūta sthiro bhava.

एवम् उक्त्वाहम् असृजम् अस्त्रमायां नराधिप। मोहनीं सर्वशत्रूणां हिताय त्रिदिवौकसाम्।

evam uktvāham asṛjam astramāyāṃ narādhipa. mohanīṃ sarvaśatrūṇāṃ hitāya tridivaukasām.

पीड्यमानासु मायासु तासु तास्व् असुरेश्वराः। पुनर् बहुविधा मायाः प्राकुर्वन्न् अमितौजसः।

pīḍyamānāsu māyāsu tāsu tāsv asureśvarāḥ. punar bahuvidhā māyāḥ prākurvann amitaujasaḥ.

पुनः प्रकाशम् अभवत् तमसा ग्रस्यते पुनः। व्रजत्य् अदर्शनं लोकः पुनर् अप्सु निमज्जति।

punaḥ prakāśam abhavat tamasā grasyate punaḥ. vrajaty adarśanaṃ lokaḥ punar apsu nimajjati.

सुसंगृहीतैर् हरिभिः प्रकाशे सति मातलिः। व्यचरत् स्यन्दनाग्र्येण संग्रामे लोमहर्षणे।

susaṃgṛhītair haribhiḥ prakāśe sati mātaliḥ. vyacarat syandanāgryeṇa saṃgrāme lomaharṣaṇe.

ततः पर्यपतन्न् उग्रा निवातकवचा मयि। तान् अहं विवरं दृष्ट्वा प्राहिण्वं यमसादनम्। तथा देवैर् अवध्यत्वं पुरस्याभेद्यत्वम् एव तु। मनुष्याणां दुर्बलत्वाद् उपेक्ष्यैव महासुरैः।

tataḥ paryapatann ugrā nivātakavacā mayi. tān ahaṃ vivaraṃ dṛṣṭvā prāhiṇvaṃ yamasādanam. tathā devair avadhyatvaṃ purasyābhedyatvam eva tu. manuṣyāṇāṃ durbalatvād upekṣyaiva mahāsuraiḥ.

वर्तमाने तथा युद्धे निवातकवचान्तके। नापश्यं सहसा सर्वान् दानवान् माययावृतान्।

vartamāne tathā yuddhe nivātakavacāntake. nāpaśyaṃ sahasā sarvān dānavān māyayāvṛtān.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...