महाभारत 3.166 (श्लोक 1)

महाभारत

←वन पर्व→

←अध्याय 166→

[mh-3-166] • 23 श्लोकाः

अर्जुन उवाच। ततो ऽहं स्तूयमानस् तु तत्र तत्र महर्षिभिः। अपश्यम् उदधिं भीमम् अपांपतिम् अथाव्ययम्।

arjuna uvāca. tato 'haṃ stūyamānas tu tatra tatra maharṣibhiḥ. apaśyam udadhiṃ bhīmam apāṃpatim athāvyayam.

फेनवत्यः प्रकीर्णाश् च संहताश् च समुच्छ्रिताः। ऊर्मयश् चात्र दृश्यन्ते चलन्त इव पर्वताः। नावः सहस्रशस् तत्र रत्नपूर्णाः समन्ततः। नभसीव विमानानि विचरन्त्यो विरेजिरे।

phenavatyaḥ prakīrṇāś ca saṃhatāś ca samucchritāḥ. ūrmayaś cātra dṛśyante calanta iva parvatāḥ. nāvaḥ sahasraśas tatra ratnapūrṇāḥ samantataḥ. nabhasīva vimānāni vicarantyo virejire.

तिमिंगिलाः कच्छपाश् च तथा तिमितिमिंगिलाः। मकराश् चात्र दृश्यन्ते जले मग्ना इवाद्रयः।

timiṃgilāḥ kacchapāś ca tathā timitimiṃgilāḥ. makarāś cātra dṛśyante jale magnā ivādrayaḥ.

शङ्खानां च सहस्राणि मग्नान्य् अप्सु समन्ततः। दृश्यन्ते स्म यथा रात्रौ तारास् तन्व् अभ्रसंवृताः।

śaṅkhānāṃ ca sahasrāṇi magnāny apsu samantataḥ. dṛśyante sma yathā rātrau tārās tanv abhrasaṃvṛtāḥ.

तथा सहस्रशस् तत्र रत्नसंघाः प्लवन्त्य् उत। वायुश् च घूर्णते भीमस् तद् अद्भुतम् इवाभवत्।

tathā sahasraśas tatra ratnasaṃghāḥ plavanty uta. vāyuś ca ghūrṇate bhīmas tad adbhutam ivābhavat.

तम् अतीत्य महावेगं सर्वाम्भोनिधिम् उत्तमम्। अपश्यं दानवाकीर्णं तद् दैत्यपुरम् अन्तिकात्।

tam atītya mahāvegaṃ sarvāmbhonidhim uttamam. apaśyaṃ dānavākīrṇaṃ tad daityapuram antikāt.

तत्रैव मातलिस् तूर्णं निपत्य पृथिवीतले। रथं तं तु समाश्लिष्य प्राद्रवद् रथयोगवित्। नादयन् रथघोषेण तत् पुरं समुपाद्रवत्।

tatraiva mātalis tūrṇaṃ nipatya pṛthivītale. rathaṃ taṃ tu samāśliṣya prādravad rathayogavit. nādayan rathaghoṣeṇa tat puraṃ samupādravat.

रथघोषं तु तं श्रुत्वा स्तनयित्नोर् इवाम्बरे। मन्वाना देवराजं मां संविग्ना दानवाभवन्।

rathaghoṣaṃ tu taṃ śrutvā stanayitnor ivāmbare. manvānā devarājaṃ māṃ saṃvignā dānavābhavan.

सर्वे संभ्रान्तमनसः शरचापधराः स्थिताः। तथा शूलासिपरशुगदामुसलपाणयः।

sarve saṃbhrāntamanasaḥ śaracāpadharāḥ sthitāḥ. tathā śūlāsiparaśugadāmusalapāṇayaḥ.

ततो द्वाराणि पिदधुर् दानवास् त्रस्तचेतसः। संविधाय पुरे रक्षां न स्म कश् चन दृश्यते।

tato dvārāṇi pidadhur dānavās trastacetasaḥ. saṃvidhāya pure rakṣāṃ na sma kaś cana dṛśyate.

ततः शङ्खम् उपादाय देवदत्तं महास्वनम्। पुरम् आसुरम् आश्लिष्य प्राधमं तं शनैर् अहम्।

tataḥ śaṅkham upādāya devadattaṃ mahāsvanam. puram āsuram āśliṣya prādhamaṃ taṃ śanair aham.

स तु शब्दो दिवं स्तब्ध्वा प्रतिशब्दम् अजीजनत्। वित्रेसुश् च निलिल्युश् च भूतानि सुमहान्त्य् अपि।

sa tu śabdo divaṃ stabdhvā pratiśabdam ajījanat. vitresuś ca nililyuś ca bhūtāni sumahānty api.

ततो निवातकवचाः सर्व एव समन्ततः। दंशिता विविधैस् त्राणैर् विविधायुधपाणयः।

tato nivātakavacāḥ sarva eva samantataḥ. daṃśitā vividhais trāṇair vividhāyudhapāṇayaḥ.

आयसैश् च महाशूलैर् गदाभिर् मुसलैर् अपि। पट्टिशैः करवालैश् च रथचक्रैश् च भारत।

āyasaiś ca mahāśūlair gadābhir musalair api. paṭṭiśaiḥ karavālaiś ca rathacakraiś ca bhārata.

शतघ्नीभिर् भुशुण्डीभिः खड्गैश् चित्रैः स्वलंकृतैः। प्रगृहीतैर् दितेः पुत्राः प्रादुरासन् सहस्रशः।

śataghnībhir bhuśuṇḍībhiḥ khaḍgaiś citraiḥ svalaṃkṛtaiḥ. pragṛhītair diteḥ putrāḥ prādurāsan sahasraśaḥ.

ततो विचार्य बहुधा रथमार्गेषु तान् हयान्। प्राचोदयत् समे देशे मातलिर् भरतर्षभ।

tato vicārya bahudhā rathamārgeṣu tān hayān. prācodayat same deśe mātalir bharatarṣabha.

तेन तेषां प्रणुन्नानाम् आशुत्वाच् छीघ्रगामिनाम्। नान्वपश्यं तदा किं चित् तन् मे ऽद्भुतम् इवाभवत्।

tena teṣāṃ praṇunnānām āśutvāc chīghragāminām. nānvapaśyaṃ tadā kiṃ cit tan me 'dbhutam ivābhavat.

ततस् ते दानवास् तत्र योधव्रातान्य् अनेकशः। विकृतस्वररूपाणि भृशं सर्वाण्य् अचोदयन्।

tatas te dānavās tatra yodhavrātāny anekaśaḥ. vikṛtasvararūpāṇi bhṛśaṃ sarvāṇy acodayan.

तेन शब्देन महता समुद्रे पर्वतोपमाः। आप्लवन्त गतैः सत्त्वैर् मत्स्याः शतसहस्रशः।

tena śabdena mahatā samudre parvatopamāḥ. āplavanta gataiḥ sattvair matsyāḥ śatasahasraśaḥ.

ततो वेगेन महता दानवा माम् उपाद्रवन्। विमुञ्चन्तः शितान् बाणाञ् शतशो ऽथ सहस्रशः।

tato vegena mahatā dānavā mām upādravan. vimuñcantaḥ śitān bāṇāñ śataśo 'tha sahasraśaḥ.

स संप्रहारस् तुमुलस् तेषां मम च भारत। अवर्तत महाघोरो निवातकवचान्तकः।

sa saṃprahāras tumulas teṣāṃ mama ca bhārata. avartata mahāghoro nivātakavacāntakaḥ.

ततो देवर्षयश् चैव दानवर्षिगणाश् च ये। ब्रह्मर्षयश् च सिद्धाश् च समाजग्मुर् महामृधे।

tato devarṣayaś caiva dānavarṣigaṇāś ca ye. brahmarṣayaś ca siddhāś ca samājagmur mahāmṛdhe.

ते वै माम् अनुरूपाभिर् मधुराभिर् जयैषिणः। अस्तुवन् मुनयो वाग्भिर् यथेन्द्रं तारकामये।

te vai mām anurūpābhir madhurābhir jayaiṣiṇaḥ. astuvan munayo vāgbhir yathendraṃ tārakāmaye.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...

Project Home / Contents