महाभारत 3.157 (श्लोक 1)

महाभारत

←वन पर्व→

←अध्याय 157→

[mh-3-157] • 70 श्लोकाः

जनमेजय उवाच। आर्ष्टिषेणाश्रमे तस्मिन् मम पूर्वपितामहाः। पाण्डोः पुत्रा महात्मानः सर्वे दिव्यपराक्रमाः। कियन्तं कालम् अवसन् पर्वते गन्धमादने। किं चक्रुस् तत्र ते वीराः सर्वे ऽतिबलपौरुषाः।

janamejaya uvāca. ārṣṭiṣeṇāśrame tasmin mama pūrvapitāmahāḥ. pāṇḍoḥ putrā mahātmānaḥ sarve divyaparākramāḥ. kiyantaṃ kālam avasan parvate gandhamādane. kiṃ cakrus tatra te vīrāḥ sarve 'tibalapauruṣāḥ.

कानि चाभ्यवहार्याणि तत्र तेषां महात्मनाम्। वसतां लोकवीराणाम् आसंस् तद् ब्रूहि सत्तम।

kāni cābhyavahāryāṇi tatra teṣāṃ mahātmanām. vasatāṃ lokavīrāṇām āsaṃs tad brūhi sattama.

विस्तरेण च मे शंस भीमसेनपराक्रमम्। यद् यच् चक्रे महाबाहुस् तस्मिन् हैमवते गिरौ। न खल्व् आसीत् पुनर् युद्धं तस्य यक्षैर् द्विजोत्तम। धनदाध्युषिते नित्यं वसतस् तस्य पर्वते।

vistareṇa ca me śaṃsa bhīmasenaparākramam. yad yac cakre mahābāhus tasmin haimavate girau. na khalv āsīt punar yuddhaṃ tasya yakṣair dvijottama. dhanadādhyuṣite nityaṃ vasatas tasya parvate.

कच्चित् समागमस् तेषाम् आसीद् वैश्रवणेन च। तत्र ह्य् आयाति धनद आर्ष्टिषेणो यथाब्रवीत्।

kaccit samāgamas teṣām āsīd vaiśravaṇena ca. tatra hy āyāti dhanada ārṣṭiṣeṇo yathābravīt.

एतद् इच्छाम्य् अहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन। न हि मे शृण्वतस् तृप्तिर् अस्ति तेषां विचेष्टितम्।

etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana. na hi me śṛṇvatas tṛptir asti teṣāṃ viceṣṭitam.

वैशंपायन उवाच। एतद् आत्महितं श्रुत्वा तस्याप्रतिमतेजसः। शासनं सततं चक्रुस् तथैव भरतर्षभाः।

vaiśaṃpāyana uvāca. etad ātmahitaṃ śrutvā tasyāpratimatejasaḥ. śāsanaṃ satataṃ cakrus tathaiva bharatarṣabhāḥ.

भुञ्जाना मुनिभोज्यानि रसवन्ति फलानि च। शुद्धबाणहतानां च मृगाणां पिशितान्य् अपि।

bhuñjānā munibhojyāni rasavanti phalāni ca. śuddhabāṇahatānāṃ ca mṛgāṇāṃ piśitāny api.

मेध्यानि हिमवत्पृष्ठे मधूनि विविधानि च। एवं ते न्यवसंस् तत्र पाण्डवा भरतर्षभाः।

medhyāni himavatpṛṣṭhe madhūni vividhāni ca. evaṃ te nyavasaṃs tatra pāṇḍavā bharatarṣabhāḥ.

तथा निवसतां तेषां पञ्चमं वर्षम् अभ्यगात्। शृण्वतां लोमशोक्तानि वाक्यानि विविधानि च।

tathā nivasatāṃ teṣāṃ pañcamaṃ varṣam abhyagāt. śṛṇvatāṃ lomaśoktāni vākyāni vividhāni ca.

कृत्यकाल उपस्थास्य इति चोक्त्वा घटोत्कचः। राक्षसैः सहितः सर्वैः पूर्वम् एव गतः प्रभो।

kṛtyakāla upasthāsya iti coktvā ghaṭotkacaḥ. rākṣasaiḥ sahitaḥ sarvaiḥ pūrvam eva gataḥ prabho.

आर्ष्टिषेणाश्रमे तेषां वसतां वै महात्मनाम्। अगच्छन् बहवो मासाः पश्यतां महद् अद्भुतम्।

ārṣṭiṣeṇāśrame teṣāṃ vasatāṃ vai mahātmanām. agacchan bahavo māsāḥ paśyatāṃ mahad adbhutam.

तैस् तत्र रममाणैश् च विहरद्भिश् च पाण्डवैः। प्रीतिमन्तो महाभागा मुनयश् चारणास् तथा।

tais tatra ramamāṇaiś ca viharadbhiś ca pāṇḍavaiḥ. prītimanto mahābhāgā munayaś cāraṇās tathā.

आजग्मुः पाण्डवान् द्रष्टुं सिद्धात्मानो यतव्रताः। तैस् तैः सह कथाश् चक्रुर् दिव्या भरतसत्तमाः।

ājagmuḥ pāṇḍavān draṣṭuṃ siddhātmāno yatavratāḥ. tais taiḥ saha kathāś cakrur divyā bharatasattamāḥ.

ततः कतिपयाहस्य महाह्रदनिवासिनम्। ऋद्धिमन्तं महानागं सुपर्णः सहसाहरत्।

tataḥ katipayāhasya mahāhradanivāsinam. ṛddhimantaṃ mahānāgaṃ suparṇaḥ sahasāharat.

प्राकम्पत महाशैलः प्रामृद्यन्त महाद्रुमाः। ददृशुः सर्वभूतानि पाण्डवाश् च तद् अद्भुतम्।

prākampata mahāśailaḥ prāmṛdyanta mahādrumāḥ. dadṛśuḥ sarvabhūtāni pāṇḍavāś ca tad adbhutam.

ततः शैलोत्तमस्याग्रात् पाण्डवान् प्रति मारुतः। अवहत् सर्वमाल्यानि गन्धवन्ति शुभानि च।

tataḥ śailottamasyāgrāt pāṇḍavān prati mārutaḥ. avahat sarvamālyāni gandhavanti śubhāni ca.

तत्र पुष्पाणि दिव्यानि सुहृद्भिः सह पाण्डवाः। ददृशुः पञ्च वर्णानि द्रौपदी च यशस्विनी।

tatra puṣpāṇi divyāni suhṛdbhiḥ saha pāṇḍavāḥ. dadṛśuḥ pañca varṇāni draupadī ca yaśasvinī.

भीमसेनं ततः कृष्णा काले वचनम् अब्रवीत्। विविक्ते पर्वतोद्देशे सुखासीनं महाभुजम्।

bhīmasenaṃ tataḥ kṛṣṇā kāle vacanam abravīt. vivikte parvatoddeśe sukhāsīnaṃ mahābhujam.

सुपर्णानिलवेगेन श्वसनेन महाबलात्। पञ्चवर्णानि पात्यन्ते पुष्पाणि भरतर्षभ। दिव्यवर्णानि दिव्यानि दिव्यगन्धवहानि च। मदयन्तीव गन्धेन मनो मे भरतर्षभ। येषां तु दर्शनात् स्पर्शात् सौरभ्याच् च तथैव च। नश्यतीव मनोदुःखं ममेदं शत्रुतापन। ईदृशैः कुसुमैर् दिव्यैर् दिव्यगन्धवहैः शुभैः। देवतान्य् अर्चयित्वाहम् इच्छेयं संगमं त्वया। इदं तु पुरुषव्याघ्र विशेषेणाम्बुजं शुभम्। गन्धसंस्थानसंपन्नं मम मानसवर्धनम्। प्रत्यक्षं सर्वभूतानां नदीम् अश्वरथां प्रति। वासुदेवसहायेन वासुदेवप्रियेण च।

suparṇānilavegena śvasanena mahābalāt. pañcavarṇāni pātyante puṣpāṇi bharatarṣabha. divyavarṇāni divyāni divyagandhavahāni ca. madayantīva gandhena mano me bharatarṣabha. yeṣāṃ tu darśanāt sparśāt saurabhyāc ca tathaiva ca. naśyatīva manoduḥkhaṃ mamedaṃ śatrutāpana. īdṛśaiḥ kusumair divyair divyagandhavahaiḥ śubhaiḥ. devatāny arcayitvāham iccheyaṃ saṃgamaṃ tvayā. idaṃ tu puruṣavyāghra viśeṣeṇāmbujaṃ śubham. gandhasaṃsthānasaṃpannaṃ mama mānasavardhanam. pratyakṣaṃ sarvabhūtānāṃ nadīm aśvarathāṃ prati. vāsudevasahāyena vāsudevapriyeṇa ca.

खाण्डवे सत्यसंधेन भ्रात्रा तव नरेश्वर। गन्धर्वोरगरक्षांसि वासवश् च निवारितः। हता मायाविनश् चोग्रा धनुः प्राप्तं च गाण्डिवम्।

khāṇḍave satyasaṃdhena bhrātrā tava nareśvara. gandharvoragarakṣāṃsi vāsavaś ca nivāritaḥ. hatā māyāvinaś cogrā dhanuḥ prāptaṃ ca gāṇḍivam.

तवापि सुमहत् तेजो महद् बाहुबलं च ते। अविषह्यम् अनाधृष्यं शतक्रतुबलोपमम्।

tavāpi sumahat tejo mahad bāhubalaṃ ca te. aviṣahyam anādhṛṣyaṃ śatakratubalopamam.

त्वद्बाहुबलवेगेन त्रासिताः सर्वराक्षसाः। हित्वा शैलं प्रपद्यन्तां भीमसेन दिशो दश।

tvadbāhubalavegena trāsitāḥ sarvarākṣasāḥ. hitvā śailaṃ prapadyantāṃ bhīmasena diśo daśa.

ततः शैलोत्तमस्याग्रं चित्रमाल्यधरं शिवम्। व्यपेतभयसंमोहाः पश्यन्तु सुहृदस् तव। साशनं सततं कुर्युस् तथैव भरतर्षभ।

tataḥ śailottamasyāgraṃ citramālyadharaṃ śivam. vyapetabhayasaṃmohāḥ paśyantu suhṛdas tava. sāśanaṃ satataṃ kuryus tathaiva bharatarṣabha.

एवं प्रणिहितं भीम चिरात् प्रभृति मे मनः। द्रष्टुम् इच्छामि शैलाग्रं त्वद्बाहुबलम् आश्रिता। इच्छामि च नरव्याघ्र पुष्पं प्रत्यक्षम् ईदृशम्। आनीयमानं क्षिप्रं वै त्वया भरतसत्तम।

evaṃ praṇihitaṃ bhīma cirāt prabhṛti me manaḥ. draṣṭum icchāmi śailāgraṃ tvadbāhubalam āśritā. icchāmi ca naravyāghra puṣpaṃ pratyakṣam īdṛśam. ānīyamānaṃ kṣipraṃ vai tvayā bharatasattama.

ततः क्षिप्तम् इवात्मानं द्रौपद्या स परंतपः। नामृष्यत महाबाहुः प्रहारम् इव सद्गवः।

tataḥ kṣiptam ivātmānaṃ draupadyā sa paraṃtapaḥ. nāmṛṣyata mahābāhuḥ prahāram iva sadgavaḥ.

सिंहर्षभगतिः श्रीमान् उदारः कनकप्रभः। मनस्वी बलवान् दृप्तो मानी शूरश् च पाण्डवः।

siṃharṣabhagatiḥ śrīmān udāraḥ kanakaprabhaḥ. manasvī balavān dṛpto mānī śūraś ca pāṇḍavaḥ.

लोहिताक्षः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः। सिंहदंष्ट्रो बृहत्स्कन्धः शालपोत इवोद्गतः।

lohitākṣaḥ pṛthuvyaṃso mattavāraṇavikramaḥ. siṃhadaṃṣṭro bṛhatskandhaḥ śālapota ivodgataḥ.

महात्मा चारुसर्वाङ्गः कम्बुग्रीवो महाभुजः। रुक्मपृष्ठं धनुः खड्गं तूणांश् चापि परामृशत्।

mahātmā cārusarvāṅgaḥ kambugrīvo mahābhujaḥ. rukmapṛṣṭhaṃ dhanuḥ khaḍgaṃ tūṇāṃś cāpi parāmṛśat.

केसरीव यथोत्सिक्तः प्रभिन्न इव वारणः। व्यपेतभयसंमोहः शैलम् अभ्यपतद् बली।

kesarīva yathotsiktaḥ prabhinna iva vāraṇaḥ. vyapetabhayasaṃmohaḥ śailam abhyapatad balī.

तं मृगेन्द्रम् इवायान्तं प्रभिन्नम् इव वारणम्। ददृशुः सर्वभूतानि बाणखड्गधनुर्धरम्।

taṃ mṛgendram ivāyāntaṃ prabhinnam iva vāraṇam. dadṛśuḥ sarvabhūtāni bāṇakhaḍgadhanurdharam.

द्रौपद्या वर्धयन् हर्षं गदाम् आदाय पाण्डवः। व्यपेतभयसंमोहः शैलराजं समाविशत्।

draupadyā vardhayan harṣaṃ gadām ādāya pāṇḍavaḥ. vyapetabhayasaṃmohaḥ śailarājaṃ samāviśat.

न ग्लानिर् न च कातर्यं न वैक्लव्यं न मत्सरः। कदा चिज् जुषते पार्थम् आत्मजं मातरिश्वनः।

na glānir na ca kātaryaṃ na vaiklavyaṃ na matsaraḥ. kadā cij juṣate pārtham ātmajaṃ mātariśvanaḥ.

तद् एकायनम् आसाद्य विषमं भीमदर्शनम्। बहुतालोच्छ्रयं शृङ्गम् आरुरोह महाबलः।

tad ekāyanam āsādya viṣamaṃ bhīmadarśanam. bahutālocchrayaṃ śṛṅgam āruroha mahābalaḥ.

स किंनरमहानागमुनिगन्धर्वराक्षसान्। हर्षयन् पर्वतस्याग्रम् आससाद महाबलः।

sa kiṃnaramahānāgamunigandharvarākṣasān. harṣayan parvatasyāgram āsasāda mahābalaḥ.

तत्र वैश्रवणावासं ददर्श भरतर्षभः। काञ्चनैः स्फाटिकाकारैर् वेश्मभिः समलंकृतम्। प्राकारेण परिक्षिप्तं सौवर्णेन समन्ततः। सर्वरत्नद्युतिमता सर्वोद्यानवता तथा। शैलाद् अभ्युच्छ्रयवता चयाट्टालकशोभिना। द्वारतोरणनिर्व्यूहध्वजसंवाहशोभिना। विलासिनीभिर् अत्यर्थं नृत्यन्तीभिः समन्ततः। वायुना धूयमानाभिः पताकाभिर् अलंकृतम्। धनुष्कोटिम् अवष्टभ्य वक्रभावेन बाहुना। पश्यमानः स खेदेन द्रविणाधिपतेः पुरम्।

tatra vaiśravaṇāvāsaṃ dadarśa bharatarṣabhaḥ. kāñcanaiḥ sphāṭikākārair veśmabhiḥ samalaṃkṛtam. prākāreṇa parikṣiptaṃ sauvarṇena samantataḥ. sarvaratnadyutimatā sarvodyānavatā tathā. śailād abhyucchrayavatā cayāṭṭālakaśobhinā. dvāratoraṇanirvyūhadhvajasaṃvāhaśobhinā. vilāsinībhir atyarthaṃ nṛtyantībhiḥ samantataḥ. vāyunā dhūyamānābhiḥ patākābhir alaṃkṛtam. dhanuṣkoṭim avaṣṭabhya vakrabhāvena bāhunā. paśyamānaḥ sa khedena draviṇādhipateḥ puram.

मोदयन् सर्वभूतानि गन्धमादनसंभवः। सर्वगन्धवहस् तत्र मारुतः सुसुखो ववौ।

modayan sarvabhūtāni gandhamādanasaṃbhavaḥ. sarvagandhavahas tatra mārutaḥ susukho vavau.

चित्रा विविधवर्णाभाश् चित्रमञ्जरिधारिणः। अचिन्त्या विविधास् तत्र द्रुमाः परमशोभनाः।

citrā vividhavarṇābhāś citramañjaridhāriṇaḥ. acintyā vividhās tatra drumāḥ paramaśobhanāḥ.

रत्नजालपरिक्षिप्तं चित्रमाल्यधरं शिवम्। राक्षसाधिपतेः स्थानं ददर्श भरतर्षभः।

ratnajālaparikṣiptaṃ citramālyadharaṃ śivam. rākṣasādhipateḥ sthānaṃ dadarśa bharatarṣabhaḥ.

गदाखड्गधनुष्पाणिः समभित्यक्तजीवितः। भीमसेनो महाबाहुस् तस्थौ गिरिर् इवाचलः।

gadākhaḍgadhanuṣpāṇiḥ samabhityaktajīvitaḥ. bhīmaseno mahābāhus tasthau girir ivācalaḥ.

ततः शङ्खम् उपाध्मासीद् द्विषतां लोमहर्षणम्। ज्याघोषतलघोषं च कृत्वा भूतान्य् अमोहयत्।

tataḥ śaṅkham upādhmāsīd dviṣatāṃ lomaharṣaṇam. jyāghoṣatalaghoṣaṃ ca kṛtvā bhūtāny amohayat.

ततः संहृष्टरोमाणः शब्दं तम् अभिदुद्रुवुः। यक्षराक्षसगन्धर्वाः पाण्डवस्य समीपतः।

tataḥ saṃhṛṣṭaromāṇaḥ śabdaṃ tam abhidudruvuḥ. yakṣarākṣasagandharvāḥ pāṇḍavasya samīpataḥ.

गदापरिघनिस्त्रिंशशक्तिशूलपरश्वधाः। प्रगृहीता व्यरोचन्त यक्षराक्षसबाहुभिः।

gadāparighanistriṃśaśaktiśūlaparaśvadhāḥ. pragṛhītā vyarocanta yakṣarākṣasabāhubhiḥ.

ततः प्रववृते युद्धं तेषां तस्य च भारत। संरब्धानां महाघोषं सिंहानाम् इव नर्दताम्। तैः प्रयुक्तान् महाकायैः शक्तिशूलपरश्वधान्। भल्लैर् भीमः प्रचिच्छेद भीमवेगतरैस् ततः।

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ teṣāṃ tasya ca bhārata. saṃrabdhānāṃ mahāghoṣaṃ siṃhānām iva nardatām. taiḥ prayuktān mahākāyaiḥ śaktiśūlaparaśvadhān. bhallair bhīmaḥ praciccheda bhīmavegatarais tataḥ.

अन्तरिक्षचराणां च भूमिष्ठानां च गर्जताम्। शरैर् विव्याध गात्राणि राक्षसानां महाबलः। शोणितस्य ततः पेतुर् घनानाम् इव भारत।

antarikṣacarāṇāṃ ca bhūmiṣṭhānāṃ ca garjatām. śarair vivyādha gātrāṇi rākṣasānāṃ mahābalaḥ. śoṇitasya tataḥ petur ghanānām iva bhārata.

सा लोहितमहावृष्टिर् अभ्यवर्षन् महाबलम्। कायेभ्यः प्रच्युता धारा राक्षसानां समन्ततः। गदापरिघपाणीनां रक्षसां कायसंभवाः।

sā lohitamahāvṛṣṭir abhyavarṣan mahābalam. kāyebhyaḥ pracyutā dhārā rākṣasānāṃ samantataḥ. gadāparighapāṇīnāṃ rakṣasāṃ kāyasaṃbhavāḥ.

भीमबाहुबलोत्सृष्टैर् बहुधा यक्षरक्षसाम्। विनिकृत्तान्य् अदृश्यन्त शरीराणि शिरांसि च।

bhīmabāhubalotsṛṣṭair bahudhā yakṣarakṣasām. vinikṛttāny adṛśyanta śarīrāṇi śirāṃsi ca.

प्रच्छाद्यमानं रक्षोभिः पाण्डवं प्रियदर्शनम्। ददृशुः सर्वभूतानि सूर्यम् अभ्रगणैर् इव।

pracchādyamānaṃ rakṣobhiḥ pāṇḍavaṃ priyadarśanam. dadṛśuḥ sarvabhūtāni sūryam abhragaṇair iva.

स रश्मिभिर् इवादित्यः शरैर् अरिनिघातिभिः। सर्वान् आर्छन् महाबाहुर् बलवान् सत्यविक्रमः।

sa raśmibhir ivādityaḥ śarair arinighātibhiḥ. sarvān ārchan mahābāhur balavān satyavikramaḥ.

अभितर्जयमानाश् च रुवन्तश् च महारवान्। न मोहं भीमसेनस्य ददृशुः सर्वराक्षसाः।

abhitarjayamānāś ca ruvantaś ca mahāravān. na mohaṃ bhīmasenasya dadṛśuḥ sarvarākṣasāḥ.

ते शरैः क्षतसर्वाङ्गा भीमसेनभयार्दिताः। भीमम् आर्तस्वरं चक्रुर् विप्रकीर्णमहायुधाः।

te śaraiḥ kṣatasarvāṅgā bhīmasenabhayārditāḥ. bhīmam ārtasvaraṃ cakrur viprakīrṇamahāyudhāḥ.

उत्सृज्य ते गदाशूलान् असिशक्तिपरश्वधान्। दक्षिणां दिशम् आजग्मुस् त्रासिता दृढधन्वना।

utsṛjya te gadāśūlān asiśaktiparaśvadhān. dakṣiṇāṃ diśam ājagmus trāsitā dṛḍhadhanvanā.

तत्र शूलगदापाणिर् व्यूढोरस्को महाभुजः। सखा वैश्रवणस्यासीन् मणिमान् नाम राक्षसः।

tatra śūlagadāpāṇir vyūḍhorasko mahābhujaḥ. sakhā vaiśravaṇasyāsīn maṇimān nāma rākṣasaḥ.

अदर्शयद् अधीकारं पौरुषं च महाबलः। स तान् दृष्ट्वा परावृत्तान् स्मयमान इवाब्रवीत्।

adarśayad adhīkāraṃ pauruṣaṃ ca mahābalaḥ. sa tān dṛṣṭvā parāvṛttān smayamāna ivābravīt.

एकेन बहवः संख्ये मानुषेण पराजिताः। प्राप्य वैश्रवणावासं किं वक्ष्यथ धनेश्वरम्।

ekena bahavaḥ saṃkhye mānuṣeṇa parājitāḥ. prāpya vaiśravaṇāvāsaṃ kiṃ vakṣyatha dhaneśvaram.

एवम् आभाष्य तान् सर्वान् न्यवर्तत स राक्षसः। शक्तिशूलगदापाणिर् अभ्यधावच् च पाण्डवम्।

evam ābhāṣya tān sarvān nyavartata sa rākṣasaḥ. śaktiśūlagadāpāṇir abhyadhāvac ca pāṇḍavam.

तम् आपतन्तं वेगेन प्रभिन्नम् इव वारणम्। वत्सदन्तैस् त्रिभिः पार्श्वे भीमसेनः समर्पयत्।

tam āpatantaṃ vegena prabhinnam iva vāraṇam. vatsadantais tribhiḥ pārśve bhīmasenaḥ samarpayat.

मणिमान् अपि संक्रुद्धः प्रगृह्य महतीं गदाम्। प्राहिणोद् भीमसेनाय परिक्षिप्य महाबलः।

maṇimān api saṃkruddhaḥ pragṛhya mahatīṃ gadām. prāhiṇod bhīmasenāya parikṣipya mahābalaḥ.

विद्युद्रूपां महाघोराम् आकाशे महतीं गदाम्। शरैर् बहुभिर् अभ्यर्छद् भीमसेनः शिलाशितैः।

vidyudrūpāṃ mahāghorām ākāśe mahatīṃ gadām. śarair bahubhir abhyarchad bhīmasenaḥ śilāśitaiḥ.

प्रत्यहन्यन्त ते सर्वे गदाम् आसाद्य सायकाः। न वेगं धारयाम् आसुर् गदावेगस्य वेगिताः।

pratyahanyanta te sarve gadām āsādya sāyakāḥ. na vegaṃ dhārayām āsur gadāvegasya vegitāḥ.

गदायुद्धसमाचारं बुध्यमानः स वीर्यवान्। व्यंसयाम् आस तं तस्य प्रहारं भीमविक्रमः।

gadāyuddhasamācāraṃ budhyamānaḥ sa vīryavān. vyaṃsayām āsa taṃ tasya prahāraṃ bhīmavikramaḥ.

ततः शक्तिं महाघोरां रुक्मदण्डाम् अयस्मयीम्। तस्मिन्न् एवान्तरे धीमान् प्रजहाराथ राक्षसः।

tataḥ śaktiṃ mahāghorāṃ rukmadaṇḍām ayasmayīm. tasminn evāntare dhīmān prajahārātha rākṣasaḥ.

सा भुजं भीमनिर्ह्रादा भित्त्वा भीमस्य दक्षिणम्। साग्निज्वाला महारौद्रा पपात सहसा भुवि।

sā bhujaṃ bhīmanirhrādā bhittvā bhīmasya dakṣiṇam. sāgnijvālā mahāraudrā papāta sahasā bhuvi.

सो ऽतिविद्धो महेष्वासः शक्त्यामितपराक्रमः। गदां जग्राह कौरव्यो गदायुद्धविशारदः। रुक्मपट्टपिनद्धां तां शत्रूणां भयवर्धिनीम्।

so 'tividdho maheṣvāsaḥ śaktyāmitaparākramaḥ. gadāṃ jagrāha kauravyo gadāyuddhaviśāradaḥ. rukmapaṭṭapinaddhāṃ tāṃ śatrūṇāṃ bhayavardhinīm.

तां प्रगृह्योन्नदन् भीमः सर्वशैक्यायसीं गदाम्। तरसा सो ऽभिदुद्राव मणिमन्तं महाबलम्।

tāṃ pragṛhyonnadan bhīmaḥ sarvaśaikyāyasīṃ gadām. tarasā so 'bhidudrāva maṇimantaṃ mahābalam.

दीप्यमानं महाशूलं प्रगृह्य मणिमान् अपि। प्राहिणोद् भीमसेनाय वेगेन महता नदन्।

dīpyamānaṃ mahāśūlaṃ pragṛhya maṇimān api. prāhiṇod bhīmasenāya vegena mahatā nadan.

भङ्क्त्वा शूलं गदाग्रेण गदायुद्धविशारदः। अभिदुद्राव तं तूर्णं गरुत्मान् इव पन्नगम्।

bhaṅktvā śūlaṃ gadāgreṇa gadāyuddhaviśāradaḥ. abhidudrāva taṃ tūrṇaṃ garutmān iva pannagam.

सो ऽन्तरिक्षम् अभिप्लुत्य विधूय सहसा गदाम्। प्रचिक्षेप महाबाहुर् विनद्य रणमूर्धनि। ततस् तं गदया भीमो मणिमन्तं निशाचरः। जघान सहसा मूर्ध्नि स पपात ममार च।

so 'ntarikṣam abhiplutya vidhūya sahasā gadām. pracikṣepa mahābāhur vinadya raṇamūrdhani. tatas taṃ gadayā bhīmo maṇimantaṃ niśācaraḥ. jaghāna sahasā mūrdhni sa papāta mamāra ca.

सेन्द्राशनिर् इवेन्द्रेण विसृष्टा वातरंहसा। हत्वा रक्षः क्षितिं प्राप्य कृत्येव निपपात ह।

sendrāśanir ivendreṇa visṛṣṭā vātaraṃhasā. hatvā rakṣaḥ kṣitiṃ prāpya kṛtyeva nipapāta ha.

तं राक्षसं भीमबलं भीमसेनेन पातितम्। ददृशुः सर्वभूतानि सिंहेनेव गवां पतिम्।

taṃ rākṣasaṃ bhīmabalaṃ bhīmasenena pātitam. dadṛśuḥ sarvabhūtāni siṃheneva gavāṃ patim.

तं प्रेक्ष्य निहतं भूमौ हतशेषा निशाचराः। भीमम् आर्तस्वरं कृत्वा जग्मुः प्राचीं दिशं प्रति।

taṃ prekṣya nihataṃ bhūmau hataśeṣā niśācarāḥ. bhīmam ārtasvaraṃ kṛtvā jagmuḥ prācīṃ diśaṃ prati.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...

Project Home / Contents