महाभारत 3.150 (श्लोक 1)

महाभारत

←वन पर्व→

←अध्याय 150→

[mh-3-150] • 28 श्लोकाः

वैशंपायन उवाच। ततः संहृत्य विपुलं तद् वपुः कामवर्धितम्। भीमसेनं पुनर् दोर्भ्यां पर्यष्वजत वानरः।

vaiśaṃpāyana uvāca. tataḥ saṃhṛtya vipulaṃ tad vapuḥ kāmavardhitam. bhīmasenaṃ punar dorbhyāṃ paryaṣvajata vānaraḥ.

परिष्वक्तस्य तस्याशु भ्रात्रा भीमस्य भारत। श्रमो नाशम् उपागच्छत् सर्वं चासीत् प्रदक्षिणम्। बलं चातिबलो मेने न मे ऽस्ति सदृशः क्व चित्।

pariṣvaktasya tasyāśu bhrātrā bhīmasya bhārata. śramo nāśam upāgacchat sarvaṃ cāsīt pradakṣiṇam. balaṃ cātibalo mene na me 'sti sadṛśaḥ kva cit.

ततः पुनर् अथोवाच पर्यश्रुनयनो हरिः। भीमम् आभाष्य सौहार्दाद् बाष्पगद्गदया गिरा।

tataḥ punar athovāca paryaśrunayano hariḥ. bhīmam ābhāṣya sauhārdād bāṣpagadgadayā girā.

गच्छ वीर स्वम् आवासं स्मर्तव्यो ऽस्मि कथान्तरे। शीघ्रं तु कार्यसिध्यर्थं गच्छ त्वं पाण्डुनन्दन। स्मर्तव्यो ऽस्मि त्वया वीर कथास्वमितविक्रम। इहस्थश् च कुरुश्रेष्ठ न निवेद्यो ऽस्मि कस्य चित्।

gaccha vīra svam āvāsaṃ smartavyo 'smi kathāntare. śīghraṃ tu kāryasidhyarthaṃ gaccha tvaṃ pāṇḍunandana. smartavyo 'smi tvayā vīra kathāsvamitavikrama. ihasthaś ca kuruśreṣṭha na nivedyo 'smi kasya cit.

धनदस्यालयाच् चापि विसृष्टानां महाबल। देशकाल इहायातुं देवगन्धर्वयोषिताम्।

dhanadasyālayāc cāpi visṛṣṭānāṃ mahābala. deśakāla ihāyātuṃ devagandharvayoṣitām.

ममापि सफलं चक्षुः स्मारितश् चास्मि राघवम्। रामाभिधानं विष्णुं हि जगद् धृदयनन्दनम्। सीतावक्त्रारविन्दार्कं दशास्यध्वान्तभास्करम्। मानुषं गात्रसंस्पर्शं गत्वा भीम त्वया सह।

mamāpi saphalaṃ cakṣuḥ smāritaś cāsmi rāghavam. rāmābhidhānaṃ viṣṇuṃ hi jagad dhṛdayanandanam. sītāvaktrāravindārkaṃ daśāsyadhvāntabhāskaram. mānuṣaṃ gātrasaṃsparśaṃ gatvā bhīma tvayā saha.

तद् अस्मद्दर्शनं वीर कौन्तेयामोघम् अस्तु ते। भ्रातृत्वं त्वं पुरस्कृत्य वरं वरय भारत।

tad asmaddarśanaṃ vīra kaunteyāmogham astu te. bhrātṛtvaṃ tvaṃ puraskṛtya varaṃ varaya bhārata.

यदि तावन् मया क्षुद्रा गत्वा वारणसाह्वयम्। धार्तराष्ट्रा निहन्तव्या यावद् एतत् करोम्य् अहम्। निहतान् धार्तराष्ट्रांस् तु तन् मे वद च भारत।

yadi tāvan mayā kṣudrā gatvā vāraṇasāhvayam. dhārtarāṣṭrā nihantavyā yāvad etat karomy aham. nihatān dhārtarāṣṭrāṃs tu tan me vada ca bhārata.

शिलया नगरं वा तन् मर्दितव्यं मया यदि। बद्ध्वा दुर्योधनं चाद्य आनयामि तवान्तिकम्। यावद् अद्य करोम्य् एतत् कामं तव महाबल।

śilayā nagaraṃ vā tan marditavyaṃ mayā yadi. baddhvā duryodhanaṃ cādya ānayāmi tavāntikam. yāvad adya karomy etat kāmaṃ tava mahābala.

भीमसेनस् तु तद् वाक्यं श्रुत्वा तस्य महात्मनः। प्रत्युवाच हनूमन्तं प्रहृष्टेनान्तरात्मना।

bhīmasenas tu tad vākyaṃ śrutvā tasya mahātmanaḥ. pratyuvāca hanūmantaṃ prahṛṣṭenāntarātmanā.

कृतम् एव त्वया सर्वं मम वानरपुंगव। स्वस्ति ते ऽस्तु महाबाहो क्षामये त्वां प्रसीद मे।

kṛtam eva tvayā sarvaṃ mama vānarapuṃgava. svasti te 'stu mahābāho kṣāmaye tvāṃ prasīda me.

सनाथाः पाण्डवाः सर्वे त्वया नाथेन वीर्यवन्। तवैव तेजसा सर्वान् विजेष्यामो वयं रिपून्।

sanāthāḥ pāṇḍavāḥ sarve tvayā nāthena vīryavan. tavaiva tejasā sarvān vijeṣyāmo vayaṃ ripūn.

एवम् उक्तस् तु हनुमान् भीमसेनम् अभाषत। भ्रातृत्वात् सौहृदाच् चापि करिष्यामि तव प्रियम्।

evam uktas tu hanumān bhīmasenam abhāṣata. bhrātṛtvāt sauhṛdāc cāpi kariṣyāmi tava priyam.

चमूं विगाह्य शत्रूणां शरशक्तिसमाकुलाम्। यदा सिंहरवं वीर करिष्यसि महाबल। तदाहं बृंहयिष्यामि स्वरवेण रवं तव। यं श्रुत्वैव भविष्यन्ति व्यसवस् ते ऽरयो रणे।

camūṃ vigāhya śatrūṇāṃ śaraśaktisamākulām. yadā siṃharavaṃ vīra kariṣyasi mahābala. tadāhaṃ bṛṃhayiṣyāmi svaraveṇa ravaṃ tava. yaṃ śrutvaiva bhaviṣyanti vyasavas te 'rayo raṇe.

विजयस्य ध्वजस्थश् च नादान् मोक्ष्यामि दारुणान्। शत्रूणां ते प्राणहरान् इत्य् उक्त्वान्तरधीयत। सुखं येन हनिष्यथ। एवम् आभाष्य हनुमांस् तदा पाण्डवनन्दनम्। मार्गम् आख्याय भीमाय। मा भूत् ते मानसो ज्वरः। मया हि प्राणसर्वस्वं लाङ्गूले विनिवेशितम्। शत्रुप्राणहरं योग्यं।

vijayasya dhvajasthaś ca nādān mokṣyāmi dāruṇān. śatrūṇāṃ te prāṇaharān ity uktvāntaradhīyata. sukhaṃ yena haniṣyatha. evam ābhāṣya hanumāṃs tadā pāṇḍavanandanam. mārgam ākhyāya bhīmāya. mā bhūt te mānaso jvaraḥ. mayā hi prāṇasarvasvaṃ lāṅgūle viniveśitam. śatruprāṇaharaṃ yogyaṃ.

गते तस्मिन् हरिवरे भीमो ऽपि बलिनां वरः। तेन मार्गेण विपुलं व्यचरद् गन्धमादनम्।

gate tasmin harivare bhīmo 'pi balināṃ varaḥ. tena mārgeṇa vipulaṃ vyacarad gandhamādanam.

अनुस्मरन् वपुस् तस्य श्रियं चाप्रतिमां भुवि। माहात्म्यम् अनुभावं च स्मरन् दाशरथेर् ययौ।

anusmaran vapus tasya śriyaṃ cāpratimāṃ bhuvi. māhātmyam anubhāvaṃ ca smaran dāśarather yayau.

स तानि रमणीयानि वनान्य् उपवनानि च। विलोडयाम् आस तदा सौगन्धिकवनेप्सया।

sa tāni ramaṇīyāni vanāny upavanāni ca. viloḍayām āsa tadā saugandhikavanepsayā.

फुल्लपद्मविचित्राणि पुष्पितानि वनानि च। सरांसि सरितस् तथा। नानाकुसुमचित्राणि। फुल्लपद्मविचित्राणि सरांसि सरितस् तथा। नानाविहगजुष्टानि पश्यति स्म समन्ततः। मत्तवारणयूथानि पङ्कक्लिन्नानि भारत। वर्षताम् इव मेघानां वृन्दानि ददृशे तदा।

phullapadmavicitrāṇi puṣpitāni vanāni ca. sarāṃsi saritas tathā. nānākusumacitrāṇi. phullapadmavicitrāṇi sarāṃsi saritas tathā. nānāvihagajuṣṭāni paśyati sma samantataḥ. mattavāraṇayūthāni paṅkaklinnāni bhārata. varṣatām iva meghānāṃ vṛndāni dadṛśe tadā.

हरिणैश् चञ्चलापाङ्गैर् हरिणीसहितैर् वने। सशष्पकवलैः श्रीमान् पथि दृष्टो द्रुतं ययौ।

hariṇaiś cañcalāpāṅgair hariṇīsahitair vane. saśaṣpakavalaiḥ śrīmān pathi dṛṣṭo drutaṃ yayau.

महिषैश् च वराहैश् च शार्दूलैश् च निषेवितम्। व्यपेतभीर् गिरिं शौर्याद् भीमसेनो व्यगाहत।

mahiṣaiś ca varāhaiś ca śārdūlaiś ca niṣevitam. vyapetabhīr giriṃ śauryād bhīmaseno vyagāhata.

कुसुमानतशाखैश् च ताम्प्रपल्लवकोमलैः। याच्यमान इवारण्ये द्रुमैर् मारुतकम्पितैः।

kusumānataśākhaiś ca tāmprapallavakomalaiḥ. yācyamāna ivāraṇye drumair mārutakampitaiḥ.

कृतपद्माञ्जलिपुटा मत्तषट्पदसेविताः। प्रियतीर्थवना मार्गे पद्मिनीः समतिक्रमन्।

kṛtapadmāñjalipuṭā mattaṣaṭpadasevitāḥ. priyatīrthavanā mārge padminīḥ samatikraman.

सज्जमानमनोदृष्टिः फुल्लेषु गिरिसानुषु। द्रौपदीवाक्यपाथेयो भीमः शीघ्रतरं ययौ।

sajjamānamanodṛṣṭiḥ phulleṣu girisānuṣu. draupadīvākyapātheyo bhīmaḥ śīghrataraṃ yayau.

परिवृत्ते ऽहनि ततः प्रकीर्णहरिणे वने। काञ्चनैर् विमलैः पद्मैर् ददर्श विपुलां नदीम्।

parivṛtte 'hani tataḥ prakīrṇahariṇe vane. kāñcanair vimalaiḥ padmair dadarśa vipulāṃ nadīm.

मत्तकारण्डवयुतां चक्रवाकोपशोभिताम्। रचिताम् इव तस्याद्रेर् मालां विमलपङ्कजाम्।

mattakāraṇḍavayutāṃ cakravākopaśobhitām. racitām iva tasyādrer mālāṃ vimalapaṅkajām.

तस्यां नद्यां महासत्त्वः सौगन्धिकवनं महत्। अपश्यत् प्रीतिजननं बालार्कसदृशद्युति।

tasyāṃ nadyāṃ mahāsattvaḥ saugandhikavanaṃ mahat. apaśyat prītijananaṃ bālārkasadṛśadyuti.

तद् दृष्ट्वा लब्धकामः स मनसा पाण्डुनन्दनः। वनवासपरिक्लिष्टां जगाम मनसा प्रियाम्।

tad dṛṣṭvā labdhakāmaḥ sa manasā pāṇḍunandanaḥ. vanavāsaparikliṣṭāṃ jagāma manasā priyām.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...

Project Home / Contents