रामायण 6.79 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←युद्ध काण्ड→

←अध्याय 79→

[rm-6-79] • 18 श्लोकाः

रुधिरक्लिन्नगात्रस् तु लक्ष्मणः शुभलक्षणः। बभूव हृष्टस् तं हत्वा शक्रजेतारम् आहवे।

rudhiraklinnagātras tu lakṣmaṇaḥ śubhalakṣaṇaḥ. babhūva hṛṣṭas taṃ hatvā śakrajetāram āhave.

ततः स जाम्बवन्तं च हनूमन्तं च वीर्यवान्। संनिवर्त्य महातेजास् तांश् च सर्वान् वनौकसः।

tataḥ sa jāmbavantaṃ ca hanūmantaṃ ca vīryavān. saṃnivartya mahātejās tāṃś ca sarvān vanaukasaḥ.

आजगाम ततः शीघ्रं यत्र सुग्रीवराघवौ। विभीषणम् अवष्टभ्य हनूमन्तं च लक्ष्मणः।

ājagāma tataḥ śīghraṃ yatra sugrīvarāghavau. vibhīṣaṇam avaṣṭabhya hanūmantaṃ ca lakṣmaṇaḥ.

ततो रामम् अभिक्रम्य सौमित्रिर् अभिवाद्य च। तस्थौ भ्रातृसमीपस्थः शक्रस्येन्द्रानुजो यथा। आचचक्षे तदा वीरो घोरम् इन्द्रजितो वधम्।

tato rāmam abhikramya saumitrir abhivādya ca. tasthau bhrātṛsamīpasthaḥ śakrasyendrānujo yathā. ācacakṣe tadā vīro ghoram indrajito vadham.

रावणस् तु शिरश् छिन्नं लक्ष्मणेन महात्मना। न्यवेदयत रामाय तदा हृष्टो विभीषणः।

rāvaṇas tu śiraś chinnaṃ lakṣmaṇena mahātmanā. nyavedayata rāmāya tadā hṛṣṭo vibhīṣaṇaḥ.

उपवेश्य तम् उत्सङ्गे परिष्वज्यावपीडितम्। मूर्ध्नि चैनम् उपाघ्राय भूयः संस्पृश्य च त्वरन्। उवाच लक्ष्मणं वाक्यम् आश्वास्य पुरुषर्षभः।

upaveśya tam utsaṅge pariṣvajyāvapīḍitam. mūrdhni cainam upāghrāya bhūyaḥ saṃspṛśya ca tvaran. uvāca lakṣmaṇaṃ vākyam āśvāsya puruṣarṣabhaḥ.

कृतं परमकल्याणं कर्म दुष्करकारिणा। निरमित्रः कृतो ऽस्म्य् अद्य निर्यास्यति हि रावणः। बलव्यूहेन महता श्रुत्वा पुत्रं निपातितम्।

kṛtaṃ paramakalyāṇaṃ karma duṣkarakāriṇā. niramitraḥ kṛto 'smy adya niryāsyati hi rāvaṇaḥ. balavyūhena mahatā śrutvā putraṃ nipātitam.

तं पुत्रवधसंतप्तं निर्यान्तं राक्षसाधिपम्। बलेनावृत्य महता निहनिष्यामि दुर्जयम्।

taṃ putravadhasaṃtaptaṃ niryāntaṃ rākṣasādhipam. balenāvṛtya mahatā nihaniṣyāmi durjayam.

त्वया लक्ष्मण नाथेन सीता च पृथिवी च मे। न दुष्प्रापा हते त्व् अद्य शक्रजेतरि चाहवे।

tvayā lakṣmaṇa nāthena sītā ca pṛthivī ca me. na duṣprāpā hate tv adya śakrajetari cāhave.

स तं भ्रातरम् आश्वास्य पारिष्वज्य च राघवः। रामः सुषेणं मुदितः समाभाष्येदम् अब्रवीत्।

sa taṃ bhrātaram āśvāsya pāriṣvajya ca rāghavaḥ. rāmaḥ suṣeṇaṃ muditaḥ samābhāṣyedam abravīt.

सशल्यो ऽयं महाप्राज्ञः सौमित्रिर् मित्रवत्सलः। यथा भवति सुस्वस्थस् तथा त्वं समुपाचर। विशल्यः क्रियतां क्षिप्रं सौमित्रिः सविभीषणः।

saśalyo 'yaṃ mahāprājñaḥ saumitrir mitravatsalaḥ. yathā bhavati susvasthas tathā tvaṃ samupācara. viśalyaḥ kriyatāṃ kṣipraṃ saumitriḥ savibhīṣaṇaḥ.

कृष वानरसैन्यानां शूराणां द्रुमयोधिनाम्। ये चान्ये ऽत्र च युध्यन्तः सशल्या व्रणिनस् तथा। ते ऽपि सर्वे प्रयत्नेन क्रियन्तां सुखिनस् त्वया।

kṛṣa vānarasainyānāṃ śūrāṇāṃ drumayodhinām. ye cānye 'tra ca yudhyantaḥ saśalyā vraṇinas tathā. te 'pi sarve prayatnena kriyantāṃ sukhinas tvayā.

एवम् उक्तः स रामेण महात्मा हरियूथपः। लक्ष्मणाय ददौ नस्तः सुषेणः परमौषधम्।

evam uktaḥ sa rāmeṇa mahātmā hariyūthapaḥ. lakṣmaṇāya dadau nastaḥ suṣeṇaḥ paramauṣadham.

स तस्य गन्धम् आघ्राय विशल्यः समपद्यत। तदा निर्वेदनश् चैव संरूढव्रण एव च।

sa tasya gandham āghrāya viśalyaḥ samapadyata. tadā nirvedanaś caiva saṃrūḍhavraṇa eva ca.

विभीषण मुखानां च सुहृदां राघवाज्ञया। सर्ववानरमुख्यानां चिकित्सां स तदाकरोत्।

vibhīṣaṇa mukhānāṃ ca suhṛdāṃ rāghavājñayā. sarvavānaramukhyānāṃ cikitsāṃ sa tadākarot.

ततः प्रकृतिम् आपन्नो हृतशल्यो गतव्यथः। सौमित्रिर् मुदितस् तत्र क्षणेन विगतज्वरः।

tataḥ prakṛtim āpanno hṛtaśalyo gatavyathaḥ. saumitrir muditas tatra kṣaṇena vigatajvaraḥ.

तथैव रामः प्लवगाधिपस् तदा विभीषणश् चर्क्षपतिश् च जाम्बवान्। अवेक्ष्य सौमित्रिम् अरोगम् उत्थितं मुदा ससैन्यः सुचिरं जहर्षिरे।

tathaiva rāmaḥ plavagādhipas tadā vibhīṣaṇaś carkṣapatiś ca jāmbavān. avekṣya saumitrim arogam utthitaṃ mudā sasainyaḥ suciraṃ jaharṣire.

अपूजयत् कर्म स लक्ष्मणस्य सुदुष्करं दाशरथिर् महात्मा। हृष्टा बभूवुर् युधि यूथपेन्द्रा निशम्य तं शक्रजितं निपातितम्।

apūjayat karma sa lakṣmaṇasya suduṣkaraṃ dāśarathir mahātmā. hṛṣṭā babhūvur yudhi yūthapendrā niśamya taṃ śakrajitaṃ nipātitam.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...