रामायण 6.111 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

रामायण

←युद्ध काण्ड→

←अध्याय 111→

[rm-6-111] • 31 श्लोकाः

अनुज्ञातं तु रामेण तद् विमानम् अनुत्तमम्। उत्पपात महामेघः श्वसनेनोद्धतो यथा।

anujñātaṃ tu rāmeṇa tad vimānam anuttamam. utpapāta mahāmeghaḥ śvasanenoddhato yathā.

पातयित्वा ततश् चक्षुः सर्वतो रघुनन्दनः। अब्रवीन् मैथिलीं सीतां रामः शशिनिभाननाम्।

pātayitvā tataś cakṣuḥ sarvato raghunandanaḥ. abravīn maithilīṃ sītāṃ rāmaḥ śaśinibhānanām.

कैलासशिखराकारे त्रिकूटशिखरे स्थिताम्। लङ्काम् ईक्षस्व वैदेहि निर्मितां विश्वकर्मणा।

kailāsaśikharākāre trikūṭaśikhare sthitām. laṅkām īkṣasva vaidehi nirmitāṃ viśvakarmaṇā.

एतद् आयोधनं पश्य मांसशोणितकर्दमम्। हरीणां राक्षसानां च सीते विशसनं महत्।

etad āyodhanaṃ paśya māṃsaśoṇitakardamam. harīṇāṃ rākṣasānāṃ ca sīte viśasanaṃ mahat.

तवहेतोर् विशालाक्षि रावणो निहतो मया। कुम्भकर्णो ऽत्र निहतः प्रहस्तश् च निशाचरः।

tavahetor viśālākṣi rāvaṇo nihato mayā. kumbhakarṇo 'tra nihataḥ prahastaś ca niśācaraḥ.

लक्ष्मणेनेन्द्रजिच् चात्र रावणिर् निहतो रणे। विरूपाक्षश् च दुष्प्रेक्ष्यो महापार्श्वमहोदरौ।

lakṣmaṇenendrajic cātra rāvaṇir nihato raṇe. virūpākṣaś ca duṣprekṣyo mahāpārśvamahodarau.

अकम्पनश् च निहतो बलिनो ऽन्ये च राक्षसाः। त्रिशिराश् चातिकायश् च देवान्तकनरान्तकौ।

akampanaś ca nihato balino 'nye ca rākṣasāḥ. triśirāś cātikāyaś ca devāntakanarāntakau.

अत्र मन्दोदरी नाम भार्या तं पर्यदेवयत्। सपत्नीनां सहस्रेण सास्रेण परिवारिता।

atra mandodarī nāma bhāryā taṃ paryadevayat. sapatnīnāṃ sahasreṇa sāsreṇa parivāritā.

एतत् तु दृश्यते तीर्थं समुद्रस्य वरानने। यत्र सागरम् उत्तीर्य तां रात्रिम् उषिता वयम्।

etat tu dṛśyate tīrthaṃ samudrasya varānane. yatra sāgaram uttīrya tāṃ rātrim uṣitā vayam.

एष सेतुर् मया बद्धः सागरे सलिलार्णवे। तवहेतोर् विशालाक्षि नलसेतुः सुदुष्करः।

eṣa setur mayā baddhaḥ sāgare salilārṇave. tavahetor viśālākṣi nalasetuḥ suduṣkaraḥ.

पश्य सागरम् अक्षोभ्यं वैदेहि वरुणालयम्। अपारम् अभिगर्जन्तं शङ्खशुक्तिनिषेवितम्।

paśya sāgaram akṣobhyaṃ vaidehi varuṇālayam. apāram abhigarjantaṃ śaṅkhaśuktiniṣevitam.

हिरण्यनाभं शैलेन्द्रं काञ्चनं पश्य मैथिलि। विश्रमार्थं हनुमतो भित्त्वा सागरम् उत्थितम्।

hiraṇyanābhaṃ śailendraṃ kāñcanaṃ paśya maithili. viśramārthaṃ hanumato bhittvā sāgaram utthitam.

अत्र राक्षसराजो ऽयम् आजगाम विभीषणः।

atra rākṣasarājo 'yam ājagāma vibhīṣaṇaḥ.

एषा सा दृश्यते सीते किष्किन्धा चित्रकानना। सुग्रीवस्य पुरी रम्या यत्र वाली मया हतः।

eṣā sā dṛśyate sīte kiṣkindhā citrakānanā. sugrīvasya purī ramyā yatra vālī mayā hataḥ.

दृश्यते ऽसौ महान् सीते सविद्युद् इव तोयदः। ऋश्यमूको गिरिश्रेष्ठः काञ्चनैर् धातुभिर् वृतः।

dṛśyate 'sau mahān sīte savidyud iva toyadaḥ. ṛśyamūko giriśreṣṭhaḥ kāñcanair dhātubhir vṛtaḥ.

अत्राहं वानरेन्द्रेण सुग्रीवेण समागतः। समयश् च कृतः सीते वधार्थं वालिनो मया।

atrāhaṃ vānarendreṇa sugrīveṇa samāgataḥ. samayaś ca kṛtaḥ sīte vadhārthaṃ vālino mayā.

एषा सा दृश्यते पम्पा नलिनी चित्रकानना। त्वया विहीनो यत्राहं विललाप सुदुःखितः।

eṣā sā dṛśyate pampā nalinī citrakānanā. tvayā vihīno yatrāhaṃ vilalāpa suduḥkhitaḥ.

अस्यास् तीरे मया दृष्टा शबरी धर्मचारिणी। अत्र योजनबाहुश् च कबन्धो निहतो मया।

asyās tīre mayā dṛṣṭā śabarī dharmacāriṇī. atra yojanabāhuś ca kabandho nihato mayā.

दृश्यते ऽसौ जनस्थाने सीते श्रीमान् वनस्पतिः। यत्र युद्धं महद् वृत्तं तवहेतोर् विलासिनि। रावणस्य नृशंसस्य जटायोश् च महात्मनः।

dṛśyate 'sau janasthāne sīte śrīmān vanaspatiḥ. yatra yuddhaṃ mahad vṛttaṃ tavahetor vilāsini. rāvaṇasya nṛśaṃsasya jaṭāyoś ca mahātmanaḥ.

खरश् च निहतश् संख्ये दूषणश् च निपातितः। त्रिशिराश् च महावीर्यो मया बाणैर् अजिह्मगैः।

kharaś ca nihataś saṃkhye dūṣaṇaś ca nipātitaḥ. triśirāś ca mahāvīryo mayā bāṇair ajihmagaiḥ.

पर्णशाला तथा चित्रा दृश्यते शुभदर्शना। यत्र त्वं राक्षसेन्द्रेण रावणेन हृता बलात्।

parṇaśālā tathā citrā dṛśyate śubhadarśanā. yatra tvaṃ rākṣasendreṇa rāvaṇena hṛtā balāt.

एषा गोदावरी रम्या प्रसन्नसलिला शिवा। अगस्त्यस्याश्रमो ह्य् एष दृश्यते पश्य मैथिलि।

eṣā godāvarī ramyā prasannasalilā śivā. agastyasyāśramo hy eṣa dṛśyate paśya maithili.

वैदेहि दृश्यते चात्र शरभङ्गाश्रमो महान्। उपयातः सहस्राक्षो यत्र शक्रः पुरंदरः।

vaidehi dṛśyate cātra śarabhaṅgāśramo mahān. upayātaḥ sahasrākṣo yatra śakraḥ puraṃdaraḥ.

एते ते तापसावासा दृश्यन्ते तनुमध्यमे। अत्रिः कुलपतिर् यत्र सूर्यवैश्वानरप्रभः। अत्र सीते त्वया दृष्टा तापसी धर्मचारिणी।

ete te tāpasāvāsā dṛśyante tanumadhyame. atriḥ kulapatir yatra sūryavaiśvānaraprabhaḥ. atra sīte tvayā dṛṣṭā tāpasī dharmacāriṇī.

अस्मिन् देशे महाकायो विराधो निहतो मया।

asmin deśe mahākāyo virādho nihato mayā.

असौ सुतनुशैलेन्द्रश् चित्रकूटः प्रकाशते। यत्र मां कैकयीपुत्रः प्रसादयितुम् आगतः।

asau sutanuśailendraś citrakūṭaḥ prakāśate. yatra māṃ kaikayīputraḥ prasādayitum āgataḥ.

एषा सा यमुना दूराद् दृश्यते चित्रकानना। भरद्वाजाश्रमो यत्र श्रीमान् एष प्रकाशते।

eṣā sā yamunā dūrād dṛśyate citrakānanā. bharadvājāśramo yatra śrīmān eṣa prakāśate.

एषा त्रिपथगा गङ्गा दृश्यते वरवर्णिनि। शृङ्गवेरपुरं चैतद् गुहो यत्र समागतः।

eṣā tripathagā gaṅgā dṛśyate varavarṇini. śṛṅgaverapuraṃ caitad guho yatra samāgataḥ.

एषा सा दृश्यते ऽयोध्या राजधानी पितुर् मम। अयोध्यां कुरु वैदेहि प्रणामं पुनर् आगता।

eṣā sā dṛśyate 'yodhyā rājadhānī pitur mama. ayodhyāṃ kuru vaidehi praṇāmaṃ punar āgatā.

ततस् ते वानराः सर्वे राक्षसश् च विभीषणः। उत्पत्योत्पत्य ददृशुस् तां पुरीं शुभदर्शनाम्।

tatas te vānarāḥ sarve rākṣasaś ca vibhīṣaṇaḥ. utpatyotpatya dadṛśus tāṃ purīṃ śubhadarśanām.

ततस् तु तां पाण्डुरहर्म्यमालिनीं विशालकक्ष्यां गजवाजिसंकुलाम्। पुरीम् अयोध्यां ददृशुः प्लवंगमाः पुरीं महेन्द्रस्य यथामरावतीम्।

tatas tu tāṃ pāṇḍuraharmyamālinīṃ viśālakakṣyāṃ gajavājisaṃkulām. purīm ayodhyāṃ dadṛśuḥ plavaṃgamāḥ purīṃ mahendrasya yathāmarāvatīm.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...