रामायण 6.109 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

रामायण

←युद्ध काण्ड→

←अध्याय 109→

[rm-6-109] • 27 श्लोकाः

तां रात्रिम् उषितं रामं सुखोत्थितम् अरिंदमम्। अब्रवीत् प्राञ्जलिर् वाक्यं जयं पृष्ट्वा विभीषणः।

tāṃ rātrim uṣitaṃ rāmaṃ sukhotthitam ariṃdamam. abravīt prāñjalir vākyaṃ jayaṃ pṛṣṭvā vibhīṣaṇaḥ.

स्नानानि चाङ्गरागाणि वस्त्राण्य् आभरणानि च। चन्दनानि च दिव्यानि माल्यानि विविधानि च।

snānāni cāṅgarāgāṇi vastrāṇy ābharaṇāni ca. candanāni ca divyāni mālyāni vividhāni ca.

अलंकारविदश् चेमा नार्यः पद्मनिभेक्षणाः। उपस्थितास् त्वां विधिवत् स्नापयिष्यन्ति राघव।

alaṃkāravidaś cemā nāryaḥ padmanibhekṣaṇāḥ. upasthitās tvāṃ vidhivat snāpayiṣyanti rāghava.

एवम् उक्तस् तु काकुत्स्थः प्रत्युवाच विभीषणम्। हरीन् सुग्रीवमुख्यांस् त्वं स्नानेनोपनिमन्त्रय।

evam uktas tu kākutsthaḥ pratyuvāca vibhīṣaṇam. harīn sugrīvamukhyāṃs tvaṃ snānenopanimantraya.

स तु ताम्यति धर्मात्मा ममहेतोः सुखोचितः। सुकुमारो महाबाहुः कुमारः सत्यसंश्रवः।

sa tu tāmyati dharmātmā mamahetoḥ sukhocitaḥ. sukumāro mahābāhuḥ kumāraḥ satyasaṃśravaḥ.

तं विना कैकेयीपुत्रं भरतं धर्मचारिणम्। न मे स्नानं बहुमतं वस्त्राण्य् आभरणानि च।

taṃ vinā kaikeyīputraṃ bharataṃ dharmacāriṇam. na me snānaṃ bahumataṃ vastrāṇy ābharaṇāni ca.

इत एव पथा क्षिप्रं प्रतिगच्छाम तां पुरीम्। अयोध्याम् आयतो ह्य् एष पन्थाः परमदुर्गमः।

ita eva pathā kṣipraṃ pratigacchāma tāṃ purīm. ayodhyām āyato hy eṣa panthāḥ paramadurgamaḥ.

एवम् उक्तस् तु काकुत्स्थं प्रत्युवाच विभीषणः। अह्ना त्वां प्रापयिष्यामि तां पुरीं पार्थिवात्मज।

evam uktas tu kākutsthaṃ pratyuvāca vibhīṣaṇaḥ. ahnā tvāṃ prāpayiṣyāmi tāṃ purīṃ pārthivātmaja.

पुष्पकं नाम भद्रं ते विमानं सूर्यसंनिभम्। मम भ्रातुः कुबेरस्य रावणेनाहृतं बलात्।

puṣpakaṃ nāma bhadraṃ te vimānaṃ sūryasaṃnibham. mama bhrātuḥ kuberasya rāvaṇenāhṛtaṃ balāt.

तद् इदं मेघसंकाशं विमानम् इह तिष्ठति। तेन यास्यसि यानेन त्वम् अयोध्यां गजज्वरः।

tad idaṃ meghasaṃkāśaṃ vimānam iha tiṣṭhati. tena yāsyasi yānena tvam ayodhyāṃ gajajvaraḥ.

अहं ते यद्य् अनुग्राह्यो यदि स्मरसि मे गुणान्। वस तावद् इह प्राज्ञ यद्य् अस्ति मयि सौहृदम्।

ahaṃ te yady anugrāhyo yadi smarasi me guṇān. vasa tāvad iha prājña yady asti mayi sauhṛdam.

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया। अर्चितः सर्वकामैस् त्वं ततो राम गमिष्यसि।

lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā. arcitaḥ sarvakāmais tvaṃ tato rāma gamiṣyasi.

प्रीतियुक्तस् तु मे राम ससैन्यः ससुहृद्गणः। सत्क्रियां विहितां तावद् गृहाण त्वं मयोद्यताम्।

prītiyuktas tu me rāma sasainyaḥ sasuhṛdgaṇaḥ. satkriyāṃ vihitāṃ tāvad gṛhāṇa tvaṃ mayodyatām.

प्रणयाद् बहुमानाच् च सौहृदेन च राघव। प्रसादयामि प्रेष्यो ऽहं न खल्व् आज्ञापयामि ते।

praṇayād bahumānāc ca sauhṛdena ca rāghava. prasādayāmi preṣyo 'haṃ na khalv ājñāpayāmi te.

एवम् उक्तस् ततो रामः प्रत्युवाच विभीषणम्। रक्षसां वानराणां च सर्वेषां चोपशृण्वताम्।

evam uktas tato rāmaḥ pratyuvāca vibhīṣaṇam. rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca sarveṣāṃ copaśṛṇvatām.

पूजितो ऽहं त्वया वीर साचिव्येन परंतप। सर्वात्मना च चेष्टिभिः सौहृदेनोत्तमेन च।

pūjito 'haṃ tvayā vīra sācivyena paraṃtapa. sarvātmanā ca ceṣṭibhiḥ sauhṛdenottamena ca.

न खल्व् एतन् न कुर्यां ते वचनं राक्षसेश्वर। तं तु मे भ्रातरं द्रष्टुं भरतं त्वरते मनः।

na khalv etan na kuryāṃ te vacanaṃ rākṣaseśvara. taṃ tu me bhrātaraṃ draṣṭuṃ bharataṃ tvarate manaḥ.

मां निवर्तयितुं यो ऽसौ चित्रकूटम् उपागतः। शिरसा याचतो यस्य वचनं न कृतं मया।

māṃ nivartayituṃ yo 'sau citrakūṭam upāgataḥ. śirasā yācato yasya vacanaṃ na kṛtaṃ mayā.

कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम्। गुरूंश् च सुहृदश् चैव पौरांश् च तनयैः सह।

kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca yaśasvinīm. gurūṃś ca suhṛdaś caiva paurāṃś ca tanayaiḥ saha.

उपस्थापय मे क्षिप्रं विमानं राक्षसेश्वर। कृतकार्यस्य मे वासः कथं चिद् इह संमतः।

upasthāpaya me kṣipraṃ vimānaṃ rākṣaseśvara. kṛtakāryasya me vāsaḥ kathaṃ cid iha saṃmataḥ.

अनुजानीहि मां सौम्य पूजितो ऽस्मि विभीषण। मन्युर् न खलु कर्तव्यस् त्वरितस् त्वानुमानये।

anujānīhi māṃ saumya pūjito 'smi vibhīṣaṇa. manyur na khalu kartavyas tvaritas tvānumānaye.

ततः काञ्चनचित्राङ्गं वैदूर्यमणिवेदिकम्। कूटागारैः परिक्षिप्तं सर्वतो रजतप्रभम्।

tataḥ kāñcanacitrāṅgaṃ vaidūryamaṇivedikam. kūṭāgāraiḥ parikṣiptaṃ sarvato rajataprabham.

पाण्डुराभिः पताकाभिर् ध्वजैश् च समलंकृतम्। शोभितं काञ्चनैर् हर्म्यैर् हेमपद्मविभूषितम्।

pāṇḍurābhiḥ patākābhir dhvajaiś ca samalaṃkṛtam. śobhitaṃ kāñcanair harmyair hemapadmavibhūṣitam.

प्रकीर्णं किङ्किणीजालैर् मुक्तामणिगवाक्षितम्। घण्टाजालैः परिक्षिप्तं सर्वतो मधुरस्वनम्।

prakīrṇaṃ kiṅkiṇījālair muktāmaṇigavākṣitam. ghaṇṭājālaiḥ parikṣiptaṃ sarvato madhurasvanam.

तन् मेरुशिखराकारं निर्मितं विश्वकर्मणा। बहुभिर् भूषितं हर्म्यैर् मुक्तारजतसंनिभौ।

tan meruśikharākāraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā. bahubhir bhūṣitaṃ harmyair muktārajatasaṃnibhau.

तलैः स्फटिकचित्राङ्गैर् वैदूर्यैश् च वरासनैः। महार्हास्तरणोपेतैर् उपपन्नं महाधनैः।

talaiḥ sphaṭikacitrāṅgair vaidūryaiś ca varāsanaiḥ. mahārhāstaraṇopetair upapannaṃ mahādhanaiḥ.

उपस्थितम् अनाधृष्यं तद् विमानं मनोजवम्। निवेदयित्वा रामाय तस्थौ तत्र विभीषणः।

upasthitam anādhṛṣyaṃ tad vimānaṃ manojavam. nivedayitvā rāmāya tasthau tatra vibhīṣaṇaḥ.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...