रामायण 6.105 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

रामायण

←युद्ध काण्ड→

←अध्याय 105→

[rm-6-105] • 29 श्लोकाः

ततो वैश्रवणो राजा यमश् चामित्रकर्शनः। सहस्राक्षो महेन्द्रश् च वरुणश् च परंतपः।

tato vaiśravaṇo rājā yamaś cāmitrakarśanaḥ. sahasrākṣo mahendraś ca varuṇaś ca paraṃtapaḥ.

षडर्धनयनः श्रीमान् महादेवो वृषध्वजः। कर्ता सर्वस्य लोकस्य ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः।

ṣaḍardhanayanaḥ śrīmān mahādevo vṛṣadhvajaḥ. kartā sarvasya lokasya brahmā brahmavidāṃ varaḥ.

एते सर्वे समागम्य विमानैः सूर्यसंनिभैः। आगम्य नगरीं लङ्काम् अभिजग्मुश् च राघवम्।

ete sarve samāgamya vimānaiḥ sūryasaṃnibhaiḥ. āgamya nagarīṃ laṅkām abhijagmuś ca rāghavam.

ततः सहस्ताभरणान् प्रगृह्य विपुलान् भुजान्। अब्रुवंस् त्रिदशश्रेष्ठाः प्राञ्जलिं राघवं स्थितम्।

tataḥ sahastābharaṇān pragṛhya vipulān bhujān. abruvaṃs tridaśaśreṣṭhāḥ prāñjaliṃ rāghavaṃ sthitam.

कर्ता सर्वस्य लोकस्य श्रेष्ठो ज्ञानवतां वरः। उपेक्षसे कथं सीतां पतन्तीं हव्यवाहने। कथं देवगणश्रेष्ठम् आत्मानं नावबुध्यसे।

kartā sarvasya lokasya śreṣṭho jñānavatāṃ varaḥ. upekṣase kathaṃ sītāṃ patantīṃ havyavāhane. kathaṃ devagaṇaśreṣṭham ātmānaṃ nāvabudhyase.

ऋतधामा वसुः पूर्वं वसूनां च प्रजापतिः। त्वं त्रयाणां हि लोकानाम् आदिकर्ता स्वयंप्रभुः।

ṛtadhāmā vasuḥ pūrvaṃ vasūnāṃ ca prajāpatiḥ. tvaṃ trayāṇāṃ hi lokānām ādikartā svayaṃprabhuḥ.

रुद्राणाम् अष्टमो रुद्रः साध्यानाम् अपि पञ्चमः। अश्विनौ चापि ते कर्णौ चन्द्रसूर्यौ च चक्षुषी।

rudrāṇām aṣṭamo rudraḥ sādhyānām api pañcamaḥ. aśvinau cāpi te karṇau candrasūryau ca cakṣuṣī.

अन्ते चादौ च लोकानां दृश्यसे त्वं परंतप। उपेक्षसे च वैदेहीं मानुषः प्राकृतो यथा।

ante cādau ca lokānāṃ dṛśyase tvaṃ paraṃtapa. upekṣase ca vaidehīṃ mānuṣaḥ prākṛto yathā.

इत्य् उक्तो लोकपालैस् तैः स्वामी लोकस्य राघवः। अब्रवीत् त्रिदशश्रेष्ठान् रामो धर्मभृतां वरः।

ity ukto lokapālais taiḥ svāmī lokasya rāghavaḥ. abravīt tridaśaśreṣṭhān rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ.

आत्मानं मानुषं मन्ये रामं दशरथात्मजम्। यो ऽहं यस्य यतश् चाहं भगवांस् तद् ब्रवीतु मे।

ātmānaṃ mānuṣaṃ manye rāmaṃ daśarathātmajam. yo 'haṃ yasya yataś cāhaṃ bhagavāṃs tad bravītu me.

इति ब्रुवाणं काकुत्स्थं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः। अब्रवीच् छृणु मे राम सत्यं सत्यपराक्रम।

iti bruvāṇaṃ kākutsthaṃ brahmā brahmavidāṃ varaḥ. abravīc chṛṇu me rāma satyaṃ satyaparākrama.

भवान् नारायणो देवः श्रीमांश् चक्रायुधो विभुः। एकशृङ्गो वराहस् त्वं भूतभव्यसपत्नजित्।

bhavān nārāyaṇo devaḥ śrīmāṃś cakrāyudho vibhuḥ. ekaśṛṅgo varāhas tvaṃ bhūtabhavyasapatnajit.

अक्षरं ब्रह्मसत्यं च मध्ये चान्ते च राघव। लोकानां त्वं परो धर्मो विष्वक्सेनश् चतुर्भुजः।

akṣaraṃ brahmasatyaṃ ca madhye cānte ca rāghava. lokānāṃ tvaṃ paro dharmo viṣvaksenaś caturbhujaḥ.

शार्ङ्गधन्वा हृषीकेशः पुरुषः पुरुषोत्तमः। अजितः खड्गधृग् विष्णुः कृष्णश् चैव बृहद्बलः।

śārṅgadhanvā hṛṣīkeśaḥ puruṣaḥ puruṣottamaḥ. ajitaḥ khaḍgadhṛg viṣṇuḥ kṛṣṇaś caiva bṛhadbalaḥ.

सेनानीर् ग्रामणीश् च त्वं बुद्धिः सत्त्वं क्षमा दमः। प्रभवश् चाप्ययश् च त्वम् उपेन्द्रो मधुसूदनः।

senānīr grāmaṇīś ca tvaṃ buddhiḥ sattvaṃ kṣamā damaḥ. prabhavaś cāpyayaś ca tvam upendro madhusūdanaḥ.

इन्द्रकर्मा महेन्द्रस् त्वं पद्मनाभो रणान्तकृत्। शरण्यं शरणं च त्वाम् आहुर् दिव्या महर्षयः।

indrakarmā mahendras tvaṃ padmanābho raṇāntakṛt. śaraṇyaṃ śaraṇaṃ ca tvām āhur divyā maharṣayaḥ.

सहस्रशृङ्गो वेदात्मा शतजिह्वो महर्षभः। त्वं यज्ञस् त्वं वषट्कारस् त्वम् ॐकारः परंतप।

sahasraśṛṅgo vedātmā śatajihvo maharṣabhaḥ. tvaṃ yajñas tvaṃ vaṣaṭkāras tvam oṃkāraḥ paraṃtapa.

प्रभवं निधनं वा ते न विदुः को भवान् इति। दृश्यसे सर्वभूतेषु ब्राह्मणेषु च गोषु च।

prabhavaṃ nidhanaṃ vā te na viduḥ ko bhavān iti. dṛśyase sarvabhūteṣu brāhmaṇeṣu ca goṣu ca.

दिक्षु सर्वासु गगने पर्वतेषु वनेषु च। सहस्रचरणः श्रीमाञ् शतशीर्षः सहस्रधृक्।

dikṣu sarvāsu gagane parvateṣu vaneṣu ca. sahasracaraṇaḥ śrīmāñ śataśīrṣaḥ sahasradhṛk.

त्वं धारयसि भूतानि वसुधां च सपर्वताम्। अन्ते पृथिव्याः सलिले दृश्यसे त्वं महोरगः।

tvaṃ dhārayasi bhūtāni vasudhāṃ ca saparvatām. ante pṛthivyāḥ salile dṛśyase tvaṃ mahoragaḥ.

त्रींल् लोकान् धारयन् राम देवगन्धर्वदानवान्। अहं ते हृदयं राम जिह्वा देवी सरस्वती।

trīṃl lokān dhārayan rāma devagandharvadānavān. ahaṃ te hṛdayaṃ rāma jihvā devī sarasvatī.

देवा गात्रेषु लोमानि निर्मिता ब्रह्मणा प्रभो। निमेषस् ते ऽभवद् रात्रिर् उन्मेषस् ते ऽभवद् दिवा।

devā gātreṣu lomāni nirmitā brahmaṇā prabho. nimeṣas te 'bhavad rātrir unmeṣas te 'bhavad divā.

संस्कारास् ते ऽभवन् वेदा न तद् अस्ति त्वया विना। जगत् सर्वं शरीरं ते स्थैर्यं ते वसुधातलम्।

saṃskārās te 'bhavan vedā na tad asti tvayā vinā. jagat sarvaṃ śarīraṃ te sthairyaṃ te vasudhātalam.

अग्निः कोपः प्रसादस् ते सोमः श्रीवत्सलक्षण। त्वया लोकास् त्रयः क्रान्ताः पुराणे विक्रमैस् त्रिभिः।

agniḥ kopaḥ prasādas te somaḥ śrīvatsalakṣaṇa. tvayā lokās trayaḥ krāntāḥ purāṇe vikramais tribhiḥ.

महेन्द्रश् च कृतो राजा बलिं बद्ध्वा महासुरम्। सीता लक्ष्मीर् भवान् विष्णुर् देवः कृष्णः प्रजापतिः।

mahendraś ca kṛto rājā baliṃ baddhvā mahāsuram. sītā lakṣmīr bhavān viṣṇur devaḥ kṛṣṇaḥ prajāpatiḥ.

वधार्थं रावणस्येह प्रविष्टो मानुषीं तनुम्। तद् इदं नः कृतं कार्यं त्वया धर्मभृतां वर।

vadhārthaṃ rāvaṇasyeha praviṣṭo mānuṣīṃ tanum. tad idaṃ naḥ kṛtaṃ kāryaṃ tvayā dharmabhṛtāṃ vara.

निहतो रावणो राम प्रहृष्टो दिवम् आक्रम। अमोघं बलवीर्यं ते अमोघस् ते पराक्रमः।

nihato rāvaṇo rāma prahṛṣṭo divam ākrama. amoghaṃ balavīryaṃ te amoghas te parākramaḥ.

अमोघास् ते भविष्यन्ति भक्तिमन्तश् च ये नराः। ये त्वां देवं ध्रुवं भक्ताः पुराणं पुरुषोत्तमम्।

amoghās te bhaviṣyanti bhaktimantaś ca ye narāḥ. ye tvāṃ devaṃ dhruvaṃ bhaktāḥ purāṇaṃ puruṣottamam.

ये नराः कीर्तयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभवः।

ye narāḥ kīrtayiṣyanti nāsti teṣāṃ parābhavaḥ.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...