रामायण 2.79 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

Project Home / Contents

रामायण

←अयोध्या काण्ड→

←अध्याय 79→

[rm-2-79] • 21 श्लोकाः

एवम् उक्तस् तु भरतो निषादाधिपतिं गुहम्। प्रत्युवाच महाप्राज्ञो वाक्यं हेत्वर्थसंहितम्।

evam uktas tu bharato niṣādādhipatiṃ guham. pratyuvāca mahāprājño vākyaṃ hetvarthasaṃhitam.

ऊर्जितः खलु ते कामः कृतो मम गुरोः सखे। यो मे त्वम् ईदृशीं सेनाम् एको ऽभ्यर्चितुम् इच्छसि।

ūrjitaḥ khalu te kāmaḥ kṛto mama guroḥ sakhe. yo me tvam īdṛśīṃ senām eko 'bhyarcitum icchasi.

इत्य् उक्त्वा तु महातेजा गुहं वचनम् उत्तमम्। अब्रवीद् भरतः श्रीमान् निषादाधिपतिं पुनः।

ity uktvā tu mahātejā guhaṃ vacanam uttamam. abravīd bharataḥ śrīmān niṣādādhipatiṃ punaḥ.

कतरेण गमिष्यामि भरद्वाजाश्रमं गुह। गहनो ऽयं भृशं देशो गङ्गानूपो दुरत्ययः।

katareṇa gamiṣyāmi bharadvājāśramaṃ guha. gahano 'yaṃ bhṛśaṃ deśo gaṅgānūpo duratyayaḥ.

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राजपुत्रस्य धीमतः। अब्रवीत् प्राञ्जलिर् वाक्यं गुहो गहनगोचरः।

tasya tad vacanaṃ śrutvā rājaputrasya dhīmataḥ. abravīt prāñjalir vākyaṃ guho gahanagocaraḥ.

दाशास् त्व् अनुगमिष्यन्ति धन्विनः सुसमाहिताः। अहं चानुगमिष्यामि राजपुत्र महायशः।

dāśās tv anugamiṣyanti dhanvinaḥ susamāhitāḥ. ahaṃ cānugamiṣyāmi rājaputra mahāyaśaḥ.

कच्चिन् न दुष्टो व्रजसि रामस्याक्लिष्टकर्मणः। इयं ते महती सेना शङ्कां जनयतीव मे।

kaccin na duṣṭo vrajasi rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ. iyaṃ te mahatī senā śaṅkāṃ janayatīva me.

तम् एवम् अभिभाषन्तम् आकाश इव निर्मलः। भरतः श्लक्ष्णया वाचा गुहं वचनम् अब्रवीत्।

tam evam abhibhāṣantam ākāśa iva nirmalaḥ. bharataḥ ślakṣṇayā vācā guhaṃ vacanam abravīt.

मा भूत् स कालो यत् कष्टं न मां शङ्कितुम् अर्हसि। राघवः स हि मे भ्राता ज्येष्ठः पितृसमो मम।

mā bhūt sa kālo yat kaṣṭaṃ na māṃ śaṅkitum arhasi. rāghavaḥ sa hi me bhrātā jyeṣṭhaḥ pitṛsamo mama.

तं निवर्तयितुं यामि काकुत्स्थं वनवासिनम्। बुद्धिर् अन्या न ते कार्या गुह सत्यं ब्रवीमि ते।

taṃ nivartayituṃ yāmi kākutsthaṃ vanavāsinam. buddhir anyā na te kāryā guha satyaṃ bravīmi te.

स तु संहृष्टवदनः श्रुत्वा भरतभाषितम्। पुनर् एवाब्रवीद् वाक्यं भरतं प्रति हर्षितः।

sa tu saṃhṛṣṭavadanaḥ śrutvā bharatabhāṣitam. punar evābravīd vākyaṃ bharataṃ prati harṣitaḥ.

धन्यस् त्वं न त्वया तुल्यं पश्यामि जगतीतले। अयत्नाद् आगतं राज्यं यस् त्वं त्यक्तुम् इहेच्छसि।

dhanyas tvaṃ na tvayā tulyaṃ paśyāmi jagatītale. ayatnād āgataṃ rājyaṃ yas tvaṃ tyaktum ihecchasi.

शाश्वती खलु ते कीर्तिर् लोकान् अनुचरिष्यति। यस् त्वं कृच्छ्रगतं रामं प्रत्यानयितुम् इच्छसि।

śāśvatī khalu te kīrtir lokān anucariṣyati. yas tvaṃ kṛcchragataṃ rāmaṃ pratyānayitum icchasi.

एवं संभाषमाणस्य गुहस्य भरतं तदा। बभौ नष्टप्रभः सूर्यो रजनी चाभ्यवर्तत।

evaṃ saṃbhāṣamāṇasya guhasya bharataṃ tadā. babhau naṣṭaprabhaḥ sūryo rajanī cābhyavartata.

संनिवेश्य स तां सेनां गुहेन परितोषितः। शत्रुघ्नेन सह श्रीमाञ् शयनं पुनर् आगमत्।

saṃniveśya sa tāṃ senāṃ guhena paritoṣitaḥ. śatrughnena saha śrīmāñ śayanaṃ punar āgamat.

रामचिन्तामयः शोको भरतस्य महात्मनः। उपस्थितो ह्य् अनर्हस्य धर्मप्रेक्षस्य तादृशः।

rāmacintāmayaḥ śoko bharatasya mahātmanaḥ. upasthito hy anarhasya dharmaprekṣasya tādṛśaḥ.

अन्तर्दाहेन दहनः संतापयति राघवम्। वनदाहाभिसंतप्तं गूढो ऽग्निर् इव पादपम्।

antardāhena dahanaḥ saṃtāpayati rāghavam. vanadāhābhisaṃtaptaṃ gūḍho 'gnir iva pādapam.

प्रस्रुतः सर्वगात्रेभ्यः स्वेदः शोकाग्निसंभवः। यथा सूर्यांशुसंतप्तो हिमवान् प्रस्रुतो हिमम्।

prasrutaḥ sarvagātrebhyaḥ svedaḥ śokāgnisaṃbhavaḥ. yathā sūryāṃśusaṃtapto himavān prasruto himam.

ध्याननिर्दरशैलेन विनिःश्वसितधातुना। दैन्यपादपसंघेन शोकायासाधिशृङ्गिणा।

dhyānanirdaraśailena viniḥśvasitadhātunā. dainyapādapasaṃghena śokāyāsādhiśṛṅgiṇā.

प्रमोहानन्तसत्त्वेन संतापौषधिवेणुना। आक्रान्तो दुःखशैलेन महता कैकयीसुतः।

pramohānantasattvena saṃtāpauṣadhiveṇunā. ākrānto duḥkhaśailena mahatā kaikayīsutaḥ.

गुहेन सार्धं भरतः समागतो महानुभावः सजनः समाहितः। सुदुर्मनास् तं भरतं तदा पुनर् गुहः समाश्वासयद् अग्रजं प्रति।

guhena sārdhaṃ bharataḥ samāgato mahānubhāvaḥ sajanaḥ samāhitaḥ. sudurmanās taṃ bharataṃ tadā punar guhaḥ samāśvāsayad agrajaṃ prati.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...