महाभारत 8.64 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

महाभारत

←कर्ण पर्व→

←अध्याय 64→

[mh-8-64] • 32 श्लोकाः

संजय उवाच। तद् देवनागासुरसिद्धसंघैर्; गन्धर्वयक्षाप्सरसां च संघैः। ब्रह्मर्षिराजर्षिसुपर्णजुष्टं; बभौ वियद् विस्मयनीयरूपम्।

saṃjaya uvāca. tad devanāgāsurasiddhasaṃghair; gandharvayakṣāpsarasāṃ ca saṃghaiḥ. brahmarṣirājarṣisuparṇajuṣṭaṃ; babhau viyad vismayanīyarūpam.

नानद्यमानं निनदैर् मनोज्ञैर्; वादित्रगीतस्तुतिभिश् च नृत्तैः। सर्वे ऽन्तरिक्षे ददृशुर् मनुष्याः; खस्थांश् च तान् विस्मयनीयरूपान्।

nānadyamānaṃ ninadair manojñair; vāditragītastutibhiś ca nṛttaiḥ. sarve 'ntarikṣe dadṛśur manuṣyāḥ; khasthāṃś ca tān vismayanīyarūpān.

ततः प्रहृष्टाः कुरुपाण्डुयोधा; वादित्रपत्रायुधसिंहनादैः। निनादयन्तो वसुधां दिशश् च; स्वनेन सर्वे द्विषतो निजघ्नुः।

tataḥ prahṛṣṭāḥ kurupāṇḍuyodhā; vāditrapatrāyudhasiṃhanādaiḥ. ninādayanto vasudhāṃ diśaś ca; svanena sarve dviṣato nijaghnuḥ.

नानाश्वमातङ्गरथायुताकुलं; वरासिशक्त्यृष्टिनिपातदुःसहम्। अभीरुजुष्टं हतदेहसंकुलं; रणाजिरं लोहितरक्तम् आबभौ। बभूव युद्धं कुरुपाण्डवानां। यथा सुराणाम् असुरैः सहाभवत्।

nānāśvamātaṅgarathāyutākulaṃ; varāsiśaktyṛṣṭinipātaduḥsaham. abhīrujuṣṭaṃ hatadehasaṃkulaṃ; raṇājiraṃ lohitaraktam ābabhau. babhūva yuddhaṃ kurupāṇḍavānāṃ. yathā surāṇām asuraiḥ sahābhavat.

तथा प्रवृत्ते ऽस्त्रभृतां पराभवे; धनंजयश् चाधिरथिश् च सायकैः। दिशश् च सैन्यं च शितैर् अजिह्मगैः; परस्परं प्रोर्णुवतुः स्म दंशितौ।

tathā pravṛtte 'strabhṛtāṃ parābhave; dhanaṃjayaś cādhirathiś ca sāyakaiḥ. diśaś ca sainyaṃ ca śitair ajihmagaiḥ; parasparaṃ prorṇuvatuḥ sma daṃśitau.

ततस् त्वदीयाश् च परे च सायकैः; कृते ऽन्धकारे विविदुर् न किं चन। भयात् तु ताव् एव रथौ समाश्रयंस्; तमोनुदौ खे प्रसृता इवांशवः।

tatas tvadīyāś ca pare ca sāyakaiḥ; kṛte 'ndhakāre vividur na kiṃ cana. bhayāt tu tāv eva rathau samāśrayaṃs; tamonudau khe prasṛtā ivāṃśavaḥ.

ततो ऽस्त्रम् अस्त्रेण परस्परस्य तौ; विधूय वाताव् इव पूर्वपश्चिमौ। घनान्धकारे वितते तमोनुदौ; यथोदितौ तद्वद् अतीव रेजतुः।

tato 'stram astreṇa parasparasya tau; vidhūya vātāv iva pūrvapaścimau. ghanāndhakāre vitate tamonudau; yathoditau tadvad atīva rejatuḥ.

न चाभिमन्तव्यम् इति प्रचोदिताः; परे त्वदीयाश् च तदावतस्थिरे। महारथौ तौ परिवार्य सर्वतः; सुरासुरा वासवशम्बराव् इव।

na cābhimantavyam iti pracoditāḥ; pare tvadīyāś ca tadāvatasthire. mahārathau tau parivārya sarvataḥ; surāsurā vāsavaśambarāv iva.

मृदङ्गभेरीपणवानकस्वनैर्; निनादिते भारत शङ्खनिस्वनैः। ससिंहनादौ बभतुर् नरोत्तमौ; शशाङ्कसूर्याव् इव मेघसंप्लवे। विरेजतुस् तौ पुरुषर्षभौ तदा।

mṛdaṅgabherīpaṇavānakasvanair; ninādite bhārata śaṅkhanisvanaiḥ. sasiṃhanādau babhatur narottamau; śaśāṅkasūryāv iva meghasaṃplave. virejatus tau puruṣarṣabhau tadā.

महाधनुर्मण्डलमध्यगाव् उभौ; सुवर्चसौ बाणसहस्ररश्मिनौ। दिधक्षमाणौ सचराचरं जगद्; युगास्तसूर्याव् इव दुःसहौ रणे।

mahādhanurmaṇḍalamadhyagāv ubhau; suvarcasau bāṇasahasraraśminau. didhakṣamāṇau sacarācaraṃ jagad; yugāstasūryāv iva duḥsahau raṇe.

उभाव् अजेयाव् अहितान्तकाव् उभौ; जिघांसतुस् तौ कृतिनौ परस्परम्। महाहवे वीरवरौ समीयतुर्; यथेन्द्रजम्भाव् इव कर्णपाण्डवौ।

ubhāv ajeyāv ahitāntakāv ubhau; jighāṃsatus tau kṛtinau parasparam. mahāhave vīravarau samīyatur; yathendrajambhāv iva karṇapāṇḍavau.

ततो महास्त्राणि महाधनुर्धरौ; विमुञ्चमानाव् इषुभिर् भयानकैः। नराश्वनागान् अमितौ निजघ्नतुः; परस्परं जघ्नतुर् उत्तमेषुभिः।

tato mahāstrāṇi mahādhanurdharau; vimuñcamānāv iṣubhir bhayānakaiḥ. narāśvanāgān amitau nijaghnatuḥ; parasparaṃ jaghnatur uttameṣubhiḥ.

ततो विसस्रुः पुनर् अर्दिताः शरैर्; नरोत्तमाभ्यां कुरुपाण्डवाश्रयाः। सनागपत्त्यश्वरथा दिशो गतास्; तथा यथा सिंहभयाद् वनौकसः।

tato visasruḥ punar arditāḥ śarair; narottamābhyāṃ kurupāṇḍavāśrayāḥ. sanāgapattyaśvarathā diśo gatās; tathā yathā siṃhabhayād vanaukasaḥ.

ततस् तु दुर्योधनभोजसौबलाः; कृपश् च शारद्वतसूनुना सह। महारथाः पञ्च धनंजयाच्युतौ; शरैः शरीरान्तकरैर् अताडयन्।

tatas tu duryodhanabhojasaubalāḥ; kṛpaś ca śāradvatasūnunā saha. mahārathāḥ pañca dhanaṃjayācyutau; śaraiḥ śarīrāntakarair atāḍayan.

धनूंषि तेषाम् इषुधीन् हयान् ध्वजान्; रथांश् च सूतांश् च धनंजयः शरैः। समं च चिच्छेद पराभिनच् च ताञ्; शरोत्तमैर् द्वादशभिश् च सूतजम्। ते पञ्च वीराः सततं हता[या]रथाः। निकृत्तदेहार्जुनबाणवेगैः। प्रदुद्रुवुस् तत्र पदातयो भृशं। रुरुह[हू] रथान्येषु पुनर् ययुश् च तम्।

dhanūṃṣi teṣām iṣudhīn hayān dhvajān; rathāṃś ca sūtāṃś ca dhanaṃjayaḥ śaraiḥ. samaṃ ca ciccheda parābhinac ca tāñ; śarottamair dvādaśabhiś ca sūtajam. te pañca vīrāḥ satataṃ hatā[yā]rathāḥ. nikṛttadehārjunabāṇavegaiḥ. pradudruvus tatra padātayo bhṛśaṃ. ruruha[hū] rathānyeṣu punar yayuś ca tam.

अथाभ्यधावंस् त्वरिताः शतं रथाः; शतं च नागार्जुनम् आततायिनः। शकास् तुखारा यवनाश् च सादिनः; सहैव काम्बोजवरैर् जिघांसवः।

athābhyadhāvaṃs tvaritāḥ śataṃ rathāḥ; śataṃ ca nāgārjunam ātatāyinaḥ. śakās tukhārā yavanāś ca sādinaḥ; sahaiva kāmbojavarair jighāṃsavaḥ.

वरायुधान् पाणिगतान् करैः सह; क्षुरैर् न्यकृन्तंस् त्वरिताः शिरांसि च। हयांश् च नागांश् च रथांश् च युध्यतां; धनंजयः शत्रुगणं तम् अक्षिणोत्। तदा स तेषां युधि सव्यसाची। क्षुरैः प्रचिच्छेद धनंजयश् च। नागान् हयान् रथसूतांश् च तत्र। शिरांसि तेषाम् इषुभिः किरीटी। धनंजये युध्यमाने च तत्र। क्षणेन सर्वं क्षयम् आविवेश।

varāyudhān pāṇigatān karaiḥ saha; kṣurair nyakṛntaṃs tvaritāḥ śirāṃsi ca. hayāṃś ca nāgāṃś ca rathāṃś ca yudhyatāṃ; dhanaṃjayaḥ śatrugaṇaṃ tam akṣiṇot. tadā sa teṣāṃ yudhi savyasācī. kṣuraiḥ praciccheda dhanaṃjayaś ca. nāgān hayān rathasūtāṃś ca tatra. śirāṃsi teṣām iṣubhiḥ kirīṭī. dhanaṃjaye yudhyamāne ca tatra. kṣaṇena sarvaṃ kṣayam āviveśa.

ततो ऽन्तरिक्षे सुरतूर्यनिस्वनाः; ससाधुवादा हृषितैः समीरिताः। निपेतुर् अप्य् उत्तमपुष्पवृष्टयः; सुरूपगन्धाः पवनेरिताः शिवाः।

tato 'ntarikṣe suratūryanisvanāḥ; sasādhuvādā hṛṣitaiḥ samīritāḥ. nipetur apy uttamapuṣpavṛṣṭayaḥ; surūpagandhāḥ pavaneritāḥ śivāḥ.

तद् अद्भुतं देवमनुष्यसाक्षिकं; समीक्ष्य भूतानि विसिष्मियुर् नृप। अहो ऽर्जुनेनैव कृतं महत्तरं। यद् एकवीरो युयुधे महारथान्। समीक्ष्य देवाश् च नृराजमुख्या[ः]। शशंसु[ः] कृष्णार्जुनयोर् महद् यशः। तवात्मजः सूतसुतश् च न व्यथां; न विस्मयं जग्मतुर् एकनिश्चयौ।

tad adbhutaṃ devamanuṣyasākṣikaṃ; samīkṣya bhūtāni visiṣmiyur nṛpa. aho 'rjunenaiva kṛtaṃ mahattaraṃ. yad ekavīro yuyudhe mahārathān. samīkṣya devāś ca nṛrājamukhyā[ḥ]. śaśaṃsu[ḥ] kṛṣṇārjunayor mahad yaśaḥ. tavātmajaḥ sūtasutaś ca na vyathāṃ; na vismayaṃ jagmatur ekaniścayau.

अथाब्रवीद् द्रोणसुतस् तवात्मजं; करं करेण प्रतिपीड्य सान्त्वयन्। प्रसीद दुर्योधन शाम्य पाण्डवैर्; अलं विरोधेन धिग् अस्तु विग्रहम्।

athābravīd droṇasutas tavātmajaṃ; karaṃ kareṇa pratipīḍya sāntvayan. prasīda duryodhana śāmya pāṇḍavair; alaṃ virodhena dhig astu vigraham.

हतो गुरुर् ब्रह्मसमो महास्त्रवित्; तथैव भीष्मप्रमुखा नरर्षभाः। अहं त्व् अवध्यो मम चापि मातुलः; प्रशाधि राज्यं सह पाण्डवैश् चिरम्।

hato gurur brahmasamo mahāstravit; tathaiva bhīṣmapramukhā nararṣabhāḥ. ahaṃ tv avadhyo mama cāpi mātulaḥ; praśādhi rājyaṃ saha pāṇḍavaiś ciram.

धनंजयः स्थास्यति वारितो मया; जनार्दनो नैव विरोधम् इच्छति। युधिष्ठिरो भूतहिते सदा रतो; वृकोदरस् तद्वशगस् तथा यमौ।

dhanaṃjayaḥ sthāsyati vārito mayā; janārdano naiva virodham icchati. yudhiṣṭhiro bhūtahite sadā rato; vṛkodaras tadvaśagas tathā yamau.

त्वया च पार्थैश् च परस्परेण; प्रजाः शिवं प्राप्नुयुर् इच्छति त्वयि। व्रजन्तु शेषाः स्वपुराणि पार्थिवा; निवृत्तवैराश् च भवन्तु सैनिकाः। न चेद् धतं श्रोष्यसि चैव कर्णं। महाबलं पार्थिव सूतपुत्रम्। विहाय राज्यं त्व् अखिलं समस्तं। गन्तासि कर्णस्य पथं विचित्रम्।

tvayā ca pārthaiś ca paraspareṇa; prajāḥ śivaṃ prāpnuyur icchati tvayi. vrajantu śeṣāḥ svapurāṇi pārthivā; nivṛttavairāś ca bhavantu sainikāḥ. na ced dhataṃ śroṣyasi caiva karṇaṃ. mahābalaṃ pārthiva sūtaputram. vihāya rājyaṃ tv akhilaṃ samastaṃ. gantāsi karṇasya pathaṃ vicitram.

न चेद् वचः श्रोष्यसि मे नराधिप; ध्रुवं प्रतप्तासि हतो ऽरिभिर् युधि। इदं च दृष्टं जगता सह त्वया; कृतं यद् एकेन किरीटमालिना। यथा न कुर्याद् बलभिन्न चान्तको; न च प्रचेता भगवान् न यक्षराट्। वृद्धं पितरम् आलोक्य गान्धारीं च यशस्विनीम्। कृपालुर् धर्मराजो हि याचितः शमम् एष्यति। यथोचितं च वै राज्यम् अनुज्ञास्यति ते प्रभुः। विपश्चित् सुमतिर् वीरः सर्वशास्त्रार्थतत्त्ववित्। वैरं नेष्यति धर्मात्मा स्वजने नास्त्य् अतिक्रमः। न विग्रहमतिः कृष्णः स्वजने प्रतिनन्दति। भीमसेनार्जुनौ चोभौ माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ। वासुदेवमते चैव पाण्डवस्य च धीमतः। स्थास्यन्ति पुरुषव्याघ्रास् तयोर् वचनगौरवात्। रक्ष दुर्योधनात्मानम् आत्मा सर्वस्य भाजनम्। जीविते यत्नम् आतिष्ठ जीवन् भद्राणि पश्यति। राज्यं श्रीश् चैव भद्रं ते जीवमाने तु कल्प्यते। मृतस्य खलु कौरव्य नैव राज्यं कुतः सुखम्। लोकवृत्तम् इदं वृत्तं प्रवृत्तं पश्य भारत। शाम्य त्वं पाण्डवैः सार्धं रक्ष शेषं कुलस्य च। मा भूत् स कालः कौरव्य यदाहम् अहितं वचः। ब्रूयां कामं महाबाहो मावमंस्था वचो मम। धर्मिष्ठं हितम् अत्यन्तं राज्ञश् चैव कुलस्य च। एतद् धि परमं श्रेयः कुरुवंशस्य वृद्धये। प्रजाहितं च गान्धारे कुलस्य च सुखावहम्। पथ्यम् आयतिसंयुक्तं कर्णो ह्य् अर्जुनम् आहवे। न जेष्यति नरव्याघ्रम् इति मे धीयते मतिः। रोचतां ते नरश्रेष्ठ ममैतद् वचनं शुभम्। अतो ऽन्यथा हि राजेन्द्र विनाशः सुमहान् भवेत्।

na ced vacaḥ śroṣyasi me narādhipa; dhruvaṃ prataptāsi hato 'ribhir yudhi. idaṃ ca dṛṣṭaṃ jagatā saha tvayā; kṛtaṃ yad ekena kirīṭamālinā. yathā na kuryād balabhinna cāntako; na ca pracetā bhagavān na yakṣarāṭ. vṛddhaṃ pitaram ālokya gāndhārīṃ ca yaśasvinīm. kṛpālur dharmarājo hi yācitaḥ śamam eṣyati. yathocitaṃ ca vai rājyam anujñāsyati te prabhuḥ. vipaścit sumatir vīraḥ sarvaśāstrārthatattvavit. vairaṃ neṣyati dharmātmā svajane nāsty atikramaḥ. na vigrahamatiḥ kṛṣṇaḥ svajane pratinandati. bhīmasenārjunau cobhau mādrīputrau ca pāṇḍavau. vāsudevamate caiva pāṇḍavasya ca dhīmataḥ. sthāsyanti puruṣavyāghrās tayor vacanagauravāt. rakṣa duryodhanātmānam ātmā sarvasya bhājanam. jīvite yatnam ātiṣṭha jīvan bhadrāṇi paśyati. rājyaṃ śrīś caiva bhadraṃ te jīvamāne tu kalpyate. mṛtasya khalu kauravya naiva rājyaṃ kutaḥ sukham. lokavṛttam idaṃ vṛttaṃ pravṛttaṃ paśya bhārata. śāmya tvaṃ pāṇḍavaiḥ sārdhaṃ rakṣa śeṣaṃ kulasya ca. mā bhūt sa kālaḥ kauravya yadāham ahitaṃ vacaḥ. brūyāṃ kāmaṃ mahābāho māvamaṃsthā vaco mama. dharmiṣṭhaṃ hitam atyantaṃ rājñaś caiva kulasya ca. etad dhi paramaṃ śreyaḥ kuruvaṃśasya vṛddhaye. prajāhitaṃ ca gāndhāre kulasya ca sukhāvaham. pathyam āyatisaṃyuktaṃ karṇo hy arjunam āhave. na jeṣyati naravyāghram iti me dhīyate matiḥ. rocatāṃ te naraśreṣṭha mamaitad vacanaṃ śubham. ato 'nyathā hi rājendra vināśaḥ sumahān bhavet.

अतो ऽपि भूयांश् च गुणैर् धनंजयः; स चाभिपत्स्यत्य् अखिलं वचो मम। तवानुयात्रां च तथा करिष्यति; प्रसीद राजञ् जगतः शमाय वै। न चातितीव्रं पितृवैरम् उद्यतं। निहन्तुम् उग्रे रिपुम् उल्बणं युधि। तथापि तत् पथ्यहितं न चेच्छतः। प्रकाशितं साधुर् इहाद्य पाण्डवैः।

ato 'pi bhūyāṃś ca guṇair dhanaṃjayaḥ; sa cābhipatsyaty akhilaṃ vaco mama. tavānuyātrāṃ ca tathā kariṣyati; prasīda rājañ jagataḥ śamāya vai. na cātitīvraṃ pitṛvairam udyataṃ. nihantum ugre ripum ulbaṇaṃ yudhi. tathāpi tat pathyahitaṃ na cecchataḥ. prakāśitaṃ sādhur ihādya pāṇḍavaiḥ.

ममापि मानः परमः सदा त्वयि; ब्रवीम्य् अतस् त्वां परमाच् च सौहृदात्। निवारयिष्यामि हि कर्णम् अप्य् अहं; यदा भवान् सप्रणयो भविष्यति।

mamāpi mānaḥ paramaḥ sadā tvayi; bravīmy atas tvāṃ paramāc ca sauhṛdāt. nivārayiṣyāmi hi karṇam apy ahaṃ; yadā bhavān sapraṇayo bhaviṣyati.

वदन्ति मित्रं सहजं विचक्षणास्; तथैव साम्ना च धनेन चार्जितम्। मया हि पूर्वं कथितं कृपादिभिस्। तथा हि राजा तव देहदेहजः। अन्यैश् च सर्वैर् गुणभावविस्तरैः। धनंजयान् नास्ति समो धनुर्धरः। बभूव लोके परमास्त्रसंग्रही। विष्णुः सखा यस्य सखा न विग्रहः। कर्माणि यस्याखिलान्य् अद्भुतानि। सर्वाणि वः संस्मर तानि पूर्वम्। युद्धान्तम् आच्छाद्य सुयोधनाद्य। कर्णस्य पुत्रावधि मा व्यनीनशः। न श्रोष्यसि त्वं यदि मे महारथ। तथा हतं द्रक्ष्यसि पाण्डवैर् बलम्। अथार्जुनं कालसमप्रभावं। कथं न द्रष्टासि रणे चरन्तम्। तेजस्विनाम् अद्य रविं महाप्रभं। कथं वरास्त्रं समरे न पश्यसि। त्वयि प्रनष्टे नरवीरसत्कृतो। भोक्ता हि राज्यं भुवि धर्मसूनुः। इत्य् एवम् उक्तो गुरुसूनुना कथं। स मे स्थितश् चैव तथैव दुर्मनाः। सखे त्वम् एवाद्य कथं प्रवक्ता। पार्थस्य पक्षाद् युधि जातहर्षात्। विमुक्तबाहुः प्रहसन् सुदुर्बलो। दुर्योधनो दुर्गतिकालचोदितः। वृकोदरं हन्मि सबान्धवं रणे। कथं बिभेमि प्रयतो महामृधे। प्रतापतश् चोपनतं चतुर्विधं; तद् अस्ति सर्वं त्वयि पाण्डवेषु च।

vadanti mitraṃ sahajaṃ vicakṣaṇās; tathaiva sāmnā ca dhanena cārjitam. mayā hi pūrvaṃ kathitaṃ kṛpādibhis. tathā hi rājā tava dehadehajaḥ. anyaiś ca sarvair guṇabhāvavistaraiḥ. dhanaṃjayān nāsti samo dhanurdharaḥ. babhūva loke paramāstrasaṃgrahī. viṣṇuḥ sakhā yasya sakhā na vigrahaḥ. karmāṇi yasyākhilāny adbhutāni. sarvāṇi vaḥ saṃsmara tāni pūrvam. yuddhāntam ācchādya suyodhanādya. karṇasya putrāvadhi mā vyanīnaśaḥ. na śroṣyasi tvaṃ yadi me mahāratha. tathā hataṃ drakṣyasi pāṇḍavair balam. athārjunaṃ kālasamaprabhāvaṃ. kathaṃ na draṣṭāsi raṇe carantam. tejasvinām adya raviṃ mahāprabhaṃ. kathaṃ varāstraṃ samare na paśyasi. tvayi pranaṣṭe naravīrasatkṛto. bhoktā hi rājyaṃ bhuvi dharmasūnuḥ. ity evam ukto gurusūnunā kathaṃ. sa me sthitaś caiva tathaiva durmanāḥ. sakhe tvam evādya kathaṃ pravaktā. pārthasya pakṣād yudhi jātaharṣāt. vimuktabāhuḥ prahasan sudurbalo. duryodhano durgatikālacoditaḥ. vṛkodaraṃ hanmi sabāndhavaṃ raṇe. kathaṃ bibhemi prayato mahāmṛdhe. pratāpataś copanataṃ caturvidhaṃ; tad asti sarvaṃ tvayi pāṇḍaveṣu ca.

निसर्गतस् ते तव वीर बान्धवाः; पुनश् च साम्ना च समाप्नुहि स्थिरम्। त्वयि प्रसन्ने यदि मित्रताम् इयुर्; ध्रुवं नरेन्द्रेन्द्र तथा त्वम् आचर।

nisargatas te tava vīra bāndhavāḥ; punaś ca sāmnā ca samāpnuhi sthiram. tvayi prasanne yadi mitratām iyur; dhruvaṃ narendrendra tathā tvam ācara.

स एवम् उक्तः सुहृदा वचो हितं; विचिन्त्य निःश्वस्य च दुर्मनाब्रवीत्। यथा भवान् आह सखे तथैव तन्; ममापि च ज्ञापयतो वचः शृणु। को ऽन्यो ऽस्ति मे दुःखसखः सदैव। मुक्त्वा भवन्तं मम चैकवीरम्।

sa evam uktaḥ suhṛdā vaco hitaṃ; vicintya niḥśvasya ca durmanābravīt. yathā bhavān āha sakhe tathaiva tan; mamāpi ca jñāpayato vacaḥ śṛṇu. ko 'nyo 'sti me duḥkhasakhaḥ sadaiva. muktvā bhavantaṃ mama caikavīram.

निहत्य दुःशासनम् उक्तवान् बहु; प्रसह्य शार्दूलवद् एष दुर्मतिः। वृकोदरस् तद् धृदये मम स्थितं; न तत्परोक्षं भवतः कुतः शमः। न चापि कर्णं प्रसहेद् रणे ऽर्जुनो। महागिरिं मेरुम् इवोग्रमारुतः। न चाश्वसिष्यन्ति पृथात्मजा मयि। प्रसह्य वैरं बहुशो विचिन्त्य।

nihatya duḥśāsanam uktavān bahu; prasahya śārdūlavad eṣa durmatiḥ. vṛkodaras tad dhṛdaye mama sthitaṃ; na tatparokṣaṃ bhavataḥ kutaḥ śamaḥ. na cāpi karṇaṃ prasahed raṇe 'rjuno. mahāgiriṃ merum ivogramārutaḥ. na cāśvasiṣyanti pṛthātmajā mayi. prasahya vairaṃ bahuśo vicintya.

न चापि कर्णं गुरुपुत्र संस्तवाद्; उपारमेत्य् अर्हसि वक्तुम् अच्युत। श्रमेण युक्तो महताद्य फल्गुनस्; तम् एष कर्णः प्रसभं हनिष्यति। वसुंधरायाः परिवर्तनं भवेद्। व्रजेच् च शोषं मकरालयो ऽर्णवः। प्लवेयुर् अप्य् अद्रिवरा महाम्बुधौ। न चार्जुनो जेष्यति कर्णम् आहवे। अपां पृथिव्या नभसो नभस्वतः। सुतिग्मदीप्तेश् च हिरण्यरेतसः। अभाव एषाम् अपि सर्वतो भवेन्। न चार्जुनो जेष्यति कर्णम् आहवे।

na cāpi karṇaṃ guruputra saṃstavād; upāramety arhasi vaktum acyuta. śrameṇa yukto mahatādya phalgunas; tam eṣa karṇaḥ prasabhaṃ haniṣyati. vasuṃdharāyāḥ parivartanaṃ bhaved. vrajec ca śoṣaṃ makarālayo 'rṇavaḥ. plaveyur apy adrivarā mahāmbudhau. na cārjuno jeṣyati karṇam āhave. apāṃ pṛthivyā nabhaso nabhasvataḥ. sutigmadīpteś ca hiraṇyaretasaḥ. abhāva eṣām api sarvato bhaven. na cārjuno jeṣyati karṇam āhave.

तम् एवम् उक्त्वाभ्यनुनीय चासकृत्; तवात्मजः स्वान् अनुशास्ति सैनिकान्। समाघ्नताभिद्रवताहितान् इमान्; सबाणशब्दान् किम् उ जोषम् आस्यते।

tam evam uktvābhyanunīya cāsakṛt; tavātmajaḥ svān anuśāsti sainikān. samāghnatābhidravatāhitān imān; sabāṇaśabdān kim u joṣam āsyate.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...

Project Home / Contents