महाभारत 12.311 (श्लोक 1)

Project Home / Contents

महाभारत

←शान्ति पर्व→

←अध्याय 311→

[mh-12-311] • 27 श्लोकाः

भीष्म उवाच। स लब्ध्वा परमं देवाद् वरं सत्यवतीसुतः। अरणीं त्व् अथ संगृह्य ममन्थाग्निचिकीर्षया।

bhīṣma uvāca. sa labdhvā paramaṃ devād varaṃ satyavatīsutaḥ. araṇīṃ tv atha saṃgṛhya mamanthāgnicikīrṣayā.

अथ रूपं परं राजन् बिभ्रतीं स्वेन तेजसा। घृताचीं नामाप्सरसम् अपश्यद् भगवान् ऋषिः।

atha rūpaṃ paraṃ rājan bibhratīṃ svena tejasā. ghṛtācīṃ nāmāpsarasam apaśyad bhagavān ṛṣiḥ.

ऋषिर् अप्सरसं दृष्ट्वा सहसा काममोहितः। अभवद् भगवान् व्यासो वने तस्मिन् युधिष्ठिर।

ṛṣir apsarasaṃ dṛṣṭvā sahasā kāmamohitaḥ. abhavad bhagavān vyāso vane tasmin yudhiṣṭhira.

सा च कृत्वा तदा व्यासं कामसंविग्नमानसम्। शुकी भूत्वा महाराज घृताची समुपागमत्।

sā ca kṛtvā tadā vyāsaṃ kāmasaṃvignamānasam. śukī bhūtvā mahārāja ghṛtācī samupāgamat.

स ताम् अप्सरसं दृष्ट्वा रूपेणान्येन संवृताम्। शरीरजेनानुगतः सर्वगात्रातिगेन ह।

sa tām apsarasaṃ dṛṣṭvā rūpeṇānyena saṃvṛtām. śarīrajenānugataḥ sarvagātrātigena ha.

स तु धैर्येण महता निगृह्णन् हृच्छयं मुनिः। न शशाक नियन्तुं तद् व्यासः प्रविसृतं मनः। भावित्वाच् चैव भावस्य घृताच्या वपुषा हृतः।

sa tu dhairyeṇa mahatā nigṛhṇan hṛcchayaṃ muniḥ. na śaśāka niyantuṃ tad vyāsaḥ pravisṛtaṃ manaḥ. bhāvitvāc caiva bhāvasya ghṛtācyā vapuṣā hṛtaḥ.

यत्नान् नियच्छतस् तस्य मुनेर् अग्निचिकीर्षया। अरण्याम् एव सहसा तस्य शुक्रम् अवापतत्।

yatnān niyacchatas tasya muner agnicikīrṣayā. araṇyām eva sahasā tasya śukram avāpatat.

सो ऽविशङ्केन मनसा तथैव द्विजसत्तमः। अरणीं ममन्थ ब्रह्मर्षिस् तस्यां जज्ञे शुको नृप।

so 'viśaṅkena manasā tathaiva dvijasattamaḥ. araṇīṃ mamantha brahmarṣis tasyāṃ jajñe śuko nṛpa.

शुक्रे निर्मथ्यमाने तु शुको जज्ञे महातपाः। परमर्षिर् महायोगी अरणीगर्भसंभवः।

śukre nirmathyamāne tu śuko jajñe mahātapāḥ. paramarṣir mahāyogī araṇīgarbhasaṃbhavaḥ.

यथाध्वरे समिद्धो ऽग्निर् भाति हव्यम् उपात्तवान्। तथारूपः शुको जज्ञे प्रज्वलन्न् इव तेजसा।

yathādhvare samiddho 'gnir bhāti havyam upāttavān. tathārūpaḥ śuko jajñe prajvalann iva tejasā.

बिभ्रत् पितुश् च कौरव्य रूपवर्णम् अनुत्तमम्। बभौ तदा भावितात्मा विधूमो ऽग्निर् इव ज्वलन्।

bibhrat pituś ca kauravya rūpavarṇam anuttamam. babhau tadā bhāvitātmā vidhūmo 'gnir iva jvalan.

तं गङ्गा सरितां श्रेष्ठा मेरुपृष्ठे जनेश्वर। स्वरूपिणी तदाभ्येत्य स्नापयाम् आस वारिणा।

taṃ gaṅgā saritāṃ śreṣṭhā merupṛṣṭhe janeśvara. svarūpiṇī tadābhyetya snāpayām āsa vāriṇā.

अन्तरिक्षाच् च कौरव्य दण्डः कृष्णाजिनं च ह। पपात भुवि राजेन्द्र शुकस्यार्थे महात्मनः।

antarikṣāc ca kauravya daṇḍaḥ kṛṣṇājinaṃ ca ha. papāta bhuvi rājendra śukasyārthe mahātmanaḥ.

जेगीयन्ते स्म गन्धर्वा ननृतुश् चाप्सरोगणाः। देवदुन्दुभयश् चैव प्रावाद्यन्त महास्वनाः।

jegīyante sma gandharvā nanṛtuś cāpsarogaṇāḥ. devadundubhayaś caiva prāvādyanta mahāsvanāḥ.

विश्वावसुश् च गन्धर्वस् तथा तुम्बुरुनारदौ। हाहाहूहू च गन्धर्वौ तुष्टुवुः शुकसंभवम्।

viśvāvasuś ca gandharvas tathā tumburunāradau. hāhāhūhū ca gandharvau tuṣṭuvuḥ śukasaṃbhavam.

तत्र शक्रपुरोगाश् च लोकपालाः समागताः। देवा देवर्षयश् चैव तथा ब्रह्मर्षयो ऽपि च।

tatra śakrapurogāś ca lokapālāḥ samāgatāḥ. devā devarṣayaś caiva tathā brahmarṣayo 'pi ca.

दिव्यानि सर्वपुष्पाणि प्रववर्षात्र मारुतः। जङ्गमं स्थावरं चैव प्रहृष्टम् अभवज् जगत्।

divyāni sarvapuṣpāṇi pravavarṣātra mārutaḥ. jaṅgamaṃ sthāvaraṃ caiva prahṛṣṭam abhavaj jagat.

तं महात्मा स्वयं प्रीत्या देव्या सह महाद्युतिः। जातमात्रं मुनेः पुत्रं विधिनोपानयत् तदा।

taṃ mahātmā svayaṃ prītyā devyā saha mahādyutiḥ. jātamātraṃ muneḥ putraṃ vidhinopānayat tadā.

तस्य देवेश्वरः शक्रो दिव्यम् अद्भुतदर्शनम्। ददौ कमण्डलुं प्रीत्या देववासांसि चाभिभो।

tasya deveśvaraḥ śakro divyam adbhutadarśanam. dadau kamaṇḍaluṃ prītyā devavāsāṃsi cābhibho.

हंसाश् च शतपत्राश् च सारसाश् च सहस्रशः। प्रदक्षिणम् अवर्तन्त शुकाश् चाषाश् च भारत।

haṃsāś ca śatapatrāś ca sārasāś ca sahasraśaḥ. pradakṣiṇam avartanta śukāś cāṣāś ca bhārata.

आरणेयस् तथा दिव्यं प्राप्य जन्म महाद्युतिः। तत्रैवोवास मेधावी व्रतचारी समाहितः।

āraṇeyas tathā divyaṃ prāpya janma mahādyutiḥ. tatraivovāsa medhāvī vratacārī samāhitaḥ.

उत्पन्नमात्रं तं वेदाः सरहस्याः ससंग्रहाः। उपतस्थुर् महाराज यथास्य पितरं तथा।

utpannamātraṃ taṃ vedāḥ sarahasyāḥ sasaṃgrahāḥ. upatasthur mahārāja yathāsya pitaraṃ tathā.

बृहस्पतिं तु वव्रे स वेदवेदाङ्गभाष्यवित्। उपाध्यायं महाराज धर्मम् एवानुचिन्तयन्।

bṛhaspatiṃ tu vavre sa vedavedāṅgabhāṣyavit. upādhyāyaṃ mahārāja dharmam evānucintayan.

सो ऽधीत्य वेदान् अखिलान् सरहस्यान् ससंग्रहान्। इतिहासं च कार्त्स्न्येन राजशास्त्राणि चाभिभो।

so 'dhītya vedān akhilān sarahasyān sasaṃgrahān. itihāsaṃ ca kārtsnyena rājaśāstrāṇi cābhibho.

गुरवे दक्षिणां दत्त्वा समावृत्तो महामुनिः। उग्रं तपः समारेभे ब्रह्मचारी समाहितः।

gurave dakṣiṇāṃ dattvā samāvṛtto mahāmuniḥ. ugraṃ tapaḥ samārebhe brahmacārī samāhitaḥ.

देवतानाम् ऋषीणां च बाल्ये ऽपि स महातपाः। संमन्त्रणीयो मान्यश् च ज्ञानेन तपसा तथा।

devatānām ṛṣīṇāṃ ca bālye 'pi sa mahātapāḥ. saṃmantraṇīyo mānyaś ca jñānena tapasā tathā.

न त्व् अस्य रमते बुद्धिर् आश्रमेषु नराधिप। त्रिषु गार्हस्थ्यमूलेषु मोक्षधर्मानुदर्शिनः।

na tv asya ramate buddhir āśrameṣu narādhipa. triṣu gārhasthyamūleṣu mokṣadharmānudarśinaḥ.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...