तस्माच् च धर्मचरणां नीतिं देवीं सरस्वतीम्। असृजद् दण्डनीतिः सा त्रिषु लोकेषु विश्रुता। ययासौ नीयते दण्डः सततं पापकारिषु। दण्डस्य नयनात् सा हि दण्डनीतिर् इहोच्यते। भूयः स भगवान् ध्यात्वा चिरं शूलधरः प्रभुः। असृजत् सर्वशास्त्राणि महादेवो महेश्वरः। दण्डनीतेः प्रयोगार्थं प्रमाणानि च सर्वशः। विद्याश् चतस्रः कूटस्थास् तासां भेदविकल्पनाः। अङ्गानि वेदाश् चत्वारो मीमांसा न्यायविस्तरः। पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्या ह्य् एताश् चतुर्दश। आयुर्वेदो धनुर्वेदो गान्धर्वश् चेति ते त्रयः। अर्थशास्त्रं चतुर्थं तु विद्या ह्य् अष्टादशैव तु। दश चाष्टौ च विख्याता एता धर्मस्य संहिताः। एतासाम् एव विद्यानां व्यासम् आह महेश्वरः। शतानि त्रीणि शास्त्राणाम् आह तन्त्राणि सप्ततिम्। व्यास एव तु विद्यानां महादेवेन कीर्तितः। तन्त्रं पाशुपतं नाम पाञ्चरात्रं च विश्रुतम्। योगशास्त्रं च सांख्यं च तन्त्रं लोकायतं तथा। तन्त्रं ब्रह्मतुला नाम तर्कविद्या दिवौकसाम्। सुखदुःखार्थजिज्ञासा कारकं चेति विश्रुतम्। तर्कविद्यास् तथा चाष्टौ स चोक्तो न्यायविस्तरः। दश चाष्टौ च विज्ञेयाः पौराणा यज्ञसंहिताः। पुराणाश् च प्रणीताश् च तावद् एव हि संहिताः। धर्मशास्त्राणि तद्वच् च एकार्थानीति नान्यथा। एकार्थानि पुराणानि वेदाश् चैकार्थसंहिताः। नानार्थानि च सर्वाणि तर्कशास्त्राणि शंकरः। प्रोवाच भगवान् देवः कालज्ञानानि यानि च। चतुःषष्टिप्रमाणानि आयुर्वेदं च सोत्तरम्। अष्टादश विकल्पान्तां दण्डनीतिं च शाश्वतीम्। गान्धर्वम् इतिहासं च नानाविस्तरम् उक्तवान्। इत्य् एताः शंकरप्रोक्ता विद्याः शब्दार्थसंयुताः। पुनर् भेदसहस्रं च तासाम् एव तु विस्तरः। ऋषिभिर् देवगन्धर्वैः सविकल्पः सविस्तरः। शश्वद् अभ्यस्यते लोके वेद एव च सर्वशः। विद्याश् चतस्रः संक्षिप्ता वेदवादाश् च ते स्मृताः। एतासां पारगो यश् च स चोक्तो वेदपारगः। वेदानां पारगो रुद्रो विष्णुर् इन्द्रो बृहस्पतिः। शुक्रः स्वायंभुवश् चैव मनुः परमधर्मवित्। ब्रह्मा च परमो देवः सदा सर्वैः सुरासुरैः। शर्वस्यानुग्रहाच् चैव व्यासो वै वेदपारगः। अहं शांतनवो भीष्मः प्रसादान् माधवस्य च। शंकरस्य प्रसादाच् च ब्रह्मणश् च कुरूद्वह। वेदपारग इत्य् उक्तो याज्ञवल्क्यश् च सर्वशः। कल्पे कल्पे महाभागैर् ऋषिभिस् तत्त्वदर्शिभिः। ऋषिपुत्रैर् ऋषीकैश् च भिद्यन्ते मिश्रकैर् अपि। शिवेन ब्रह्मणा चैव विष्णुना च विकल्पितः। आदिकल्पे पुनश् चैव भिद्यन्ते साधुभिः पुनः। इदानीम् अपि विद्वद्भिर् भिद्यन्ते च विकल्पकैः। पूर्वजन्मानुसारेण बहुधेयं सरस्वती।
tasmāc ca dharmacaraṇāṃ nītiṃ devīṃ sarasvatīm. asṛjad daṇḍanītiḥ sā triṣu lokeṣu viśrutā. yayāsau nīyate daṇḍaḥ satataṃ pāpakāriṣu. daṇḍasya nayanāt sā hi daṇḍanītir ihocyate. bhūyaḥ sa bhagavān dhyātvā ciraṃ śūladharaḥ prabhuḥ. asṛjat sarvaśāstrāṇi mahādevo maheśvaraḥ. daṇḍanīteḥ prayogārthaṃ pramāṇāni ca sarvaśaḥ. vidyāś catasraḥ kūṭasthās tāsāṃ bhedavikalpanāḥ. aṅgāni vedāś catvāro mīmāṃsā nyāyavistaraḥ. purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca vidyā hy etāś caturdaśa. āyurvedo dhanurvedo gāndharvaś ceti te trayaḥ. arthaśāstraṃ caturthaṃ tu vidyā hy aṣṭādaśaiva tu. daśa cāṣṭau ca vikhyātā etā dharmasya saṃhitāḥ. etāsām eva vidyānāṃ vyāsam āha maheśvaraḥ. śatāni trīṇi śāstrāṇām āha tantrāṇi saptatim. vyāsa eva tu vidyānāṃ mahādevena kīrtitaḥ. tantraṃ pāśupataṃ nāma pāñcarātraṃ ca viśrutam. yogaśāstraṃ ca sāṃkhyaṃ ca tantraṃ lokāyataṃ tathā. tantraṃ brahmatulā nāma tarkavidyā divaukasām. sukhaduḥkhārthajijñāsā kārakaṃ ceti viśrutam. tarkavidyās tathā cāṣṭau sa cokto nyāyavistaraḥ. daśa cāṣṭau ca vijñeyāḥ paurāṇā yajñasaṃhitāḥ. purāṇāś ca praṇītāś ca tāvad eva hi saṃhitāḥ. dharmaśāstrāṇi tadvac ca ekārthānīti nānyathā. ekārthāni purāṇāni vedāś caikārthasaṃhitāḥ. nānārthāni ca sarvāṇi tarkaśāstrāṇi śaṃkaraḥ. provāca bhagavān devaḥ kālajñānāni yāni ca. catuḥṣaṣṭipramāṇāni āyurvedaṃ ca sottaram. aṣṭādaśa vikalpāntāṃ daṇḍanītiṃ ca śāśvatīm. gāndharvam itihāsaṃ ca nānāvistaram uktavān. ity etāḥ śaṃkaraproktā vidyāḥ śabdārthasaṃyutāḥ. punar bhedasahasraṃ ca tāsām eva tu vistaraḥ. ṛṣibhir devagandharvaiḥ savikalpaḥ savistaraḥ. śaśvad abhyasyate loke veda eva ca sarvaśaḥ. vidyāś catasraḥ saṃkṣiptā vedavādāś ca te smṛtāḥ. etāsāṃ pārago yaś ca sa cokto vedapāragaḥ. vedānāṃ pārago rudro viṣṇur indro bṛhaspatiḥ. śukraḥ svāyaṃbhuvaś caiva manuḥ paramadharmavit. brahmā ca paramo devaḥ sadā sarvaiḥ surāsuraiḥ. śarvasyānugrahāc caiva vyāso vai vedapāragaḥ. ahaṃ śāṃtanavo bhīṣmaḥ prasādān mādhavasya ca. śaṃkarasya prasādāc ca brahmaṇaś ca kurūdvaha. vedapāraga ity ukto yājñavalkyaś ca sarvaśaḥ. kalpe kalpe mahābhāgair ṛṣibhis tattvadarśibhiḥ. ṛṣiputrair ṛṣīkaiś ca bhidyante miśrakair api. śivena brahmaṇā caiva viṣṇunā ca vikalpitaḥ. ādikalpe punaś caiva bhidyante sādhubhiḥ punaḥ. idānīm api vidvadbhir bhidyante ca vikalpakaiḥ. pūrvajanmānusāreṇa bahudheyaṃ sarasvatī.