रामायण 6.50 (श्लोक 1) - Project अर्थ (Artha)

रामायण

←युद्ध काण्ड→

←अध्याय 50→

[rm-6-50] • 19 श्लोकाः

स तु राक्षसशार्दूलो निद्रामदसमाकुलः। राजमार्गं श्रिया जुष्टं ययौ विपुलविक्रमः।

sa tu rākṣasaśārdūlo nidrāmadasamākulaḥ. rājamārgaṃ śriyā juṣṭaṃ yayau vipulavikramaḥ.

राक्षसानां सहस्रैश् च वृतः परमदुर्जयः। गृहेभ्यः पुष्पवर्षेण कार्यमाणस् तदा ययौ।

rākṣasānāṃ sahasraiś ca vṛtaḥ paramadurjayaḥ. gṛhebhyaḥ puṣpavarṣeṇa kāryamāṇas tadā yayau.

स हेमजालविततं भानुभास्वरदर्शनम्। ददर्श विपुलं रम्यं राक्षसेन्द्रनिवेशनम्।

sa hemajālavitataṃ bhānubhāsvaradarśanam. dadarśa vipulaṃ ramyaṃ rākṣasendraniveśanam.

स तत् तदा सूर्य इवाभ्रजालं प्रविश्य रक्षोऽधिपतेर् निवेशनम्। ददर्श दूरे ऽग्रजम् आसनस्थं स्वयम्भुवं शक्र इवासनस्थम्।

sa tat tadā sūrya ivābhrajālaṃ praviśya rakṣo'dhipater niveśanam. dadarśa dūre 'grajam āsanasthaṃ svayambhuvaṃ śakra ivāsanastham.

सो ऽभिगम्य गृहं भ्रातुः कक्ष्याम् अभिविगाह्य च। ददर्शोद्विग्नम् आसीनं विमाने पुष्पके गुरुम्।

so 'bhigamya gṛhaṃ bhrātuḥ kakṣyām abhivigāhya ca. dadarśodvignam āsīnaṃ vimāne puṣpake gurum.

अथ दृष्ट्वा दशग्रीवः कुम्भकर्णम् उपस्थितम्। तूर्णम् उत्थाय संहृष्टः संनिकर्षम् उपानयत्।

atha dṛṣṭvā daśagrīvaḥ kumbhakarṇam upasthitam. tūrṇam utthāya saṃhṛṣṭaḥ saṃnikarṣam upānayat.

अथासीनस्य पर्यङ्के कुम्भकर्णो महाबलः। भ्रातुर् ववन्दे चरणां किं कृत्यम् इति चाब्रवीत्। उत्पत्य चैनं मुदितो रावणः परिषस्वजे।

athāsīnasya paryaṅke kumbhakarṇo mahābalaḥ. bhrātur vavande caraṇāṃ kiṃ kṛtyam iti cābravīt. utpatya cainaṃ mudito rāvaṇaḥ pariṣasvaje.

स भ्रात्रा संपरिष्वक्तो यथावच् चाभिनन्दितः। कुम्भकर्णः शुभं दिव्यं प्रतिपेदे वरासनम्।

sa bhrātrā saṃpariṣvakto yathāvac cābhinanditaḥ. kumbhakarṇaḥ śubhaṃ divyaṃ pratipede varāsanam.

स तदासनम् आश्रित्य कुम्भकर्णो महाबलः। संरक्तनयनः कोपाद् रावणं वाक्यम् अब्रवीत्।

sa tadāsanam āśritya kumbhakarṇo mahābalaḥ. saṃraktanayanaḥ kopād rāvaṇaṃ vākyam abravīt.

किमर्थम् अहम् आदृत्य त्वया राजन् प्रबोधितः। शंस कस्माद् भयं ते ऽस्ति को ऽद्य प्रेतो भविष्यति।

kimartham aham ādṛtya tvayā rājan prabodhitaḥ. śaṃsa kasmād bhayaṃ te 'sti ko 'dya preto bhaviṣyati.

भ्रातरं रावणः क्रुद्धं कुम्भकर्णम् अवस्थितम्। ईषत् तु परिवृत्ताभ्यां नेत्राभ्यां वाक्यम् अब्रवीत्।

bhrātaraṃ rāvaṇaḥ kruddhaṃ kumbhakarṇam avasthitam. īṣat tu parivṛttābhyāṃ netrābhyāṃ vākyam abravīt.

अद्य ते सुमहान् कालः शयानस्य महाबल। सुखितस् त्वं न जानीषे मम रामकृतं भयम्।

adya te sumahān kālaḥ śayānasya mahābala. sukhitas tvaṃ na jānīṣe mama rāmakṛtaṃ bhayam.

एष दाशरथी रामः सुग्रीवसहितो बली। समुद्रं सबलस् तीर्त्वा मूलं नः परिकृन्तति।

eṣa dāśarathī rāmaḥ sugrīvasahito balī. samudraṃ sabalas tīrtvā mūlaṃ naḥ parikṛntati.

हन्त पश्यस्व लङ्काया वनान्य् उपवनानि च। सेतुना सुखम् आगम्य वानरैकार्णवं कृतम्।

hanta paśyasva laṅkāyā vanāny upavanāni ca. setunā sukham āgamya vānaraikārṇavaṃ kṛtam.

ये राक्षसा मुख्यतमा हतास् ते वानरैर् युधि। वानराणां क्षयं युद्धे न पश्यामि कदा चन।

ye rākṣasā mukhyatamā hatās te vānarair yudhi. vānarāṇāṃ kṣayaṃ yuddhe na paśyāmi kadā cana.

सर्वक्षपितकोशं च स त्वम् अभ्यवपद्य माम्। त्रायस्वेमां पुरीं लङ्कां बालवृद्धावशेषिताम्।

sarvakṣapitakośaṃ ca sa tvam abhyavapadya mām. trāyasvemāṃ purīṃ laṅkāṃ bālavṛddhāvaśeṣitām.

भ्रातुर् अर्थे महाबाहो कुरु कर्म सुदुष्करम्। मयैवं नोक्तपूर्वो हि कश् चिद् भ्रातः परंतप। त्वय्य् अस्ति मम च स्नेहः परा संभावना च मे।

bhrātur arthe mahābāho kuru karma suduṣkaram. mayaivaṃ noktapūrvo hi kaś cid bhrātaḥ paraṃtapa. tvayy asti mama ca snehaḥ parā saṃbhāvanā ca me.

देवासुरविमर्देषु बहुशो राक्षसर्षभ। त्वया देवाः प्रतिव्यूह्य निर्जिताश् चासुरा युधि। न हि ते सर्वभूतेषु दृश्यते सदृशो बली।

devāsuravimardeṣu bahuśo rākṣasarṣabha. tvayā devāḥ prativyūhya nirjitāś cāsurā yudhi. na hi te sarvabhūteṣu dṛśyate sadṛśo balī.

कुरुष्व मे प्रियहितम् एतद् उत्तमं यथाप्रियं प्रियरणबान्धवप्रिय। स्वतेजसा विधम सपत्नवाहिनीं शरद्घनं पवन इवोद्यतो महान्।

kuruṣva me priyahitam etad uttamaṃ yathāpriyaṃ priyaraṇabāndhavapriya. svatejasā vidhama sapatnavāhinīṃ śaradghanaṃ pavana ivodyato mahān.

Project अर्थ (Artha): X, yashbonde.com, LinkedIn. See Sources

Loading adhyay...